Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

11 marca 2020

NR 38 (Marzec 2020)

10 sposobów na fiszki w edukacji

199

Mogą być większe lub mniejsze. Prostokątne lub kwadratowe. Białe lub kolorowe. Przygotowane własnoręcznie lub wygenerowane online. Jaką moc kryją w sobie małe karteczki, które są stosowane w edukacji? Jak można korzystać z fiszek na różne sposoby?

Czym są fiszki?

Fiszki to małe karteczki, na których zapisujemy ważne dla nas informacje do zapamiętania lub przyswojenia. Na jednej stronie karteczki zapisujemy dane słowo lub pojęcie, a na drugiej wytłumaczenie lub notatkę. Karteczki mogą też zawierać obrazki. Fiszek najczęściej używa się do nauki języków obcych, do zapamiętania różnych nowych zagadnień, do szybkiej powtórki poznanego materiału. Ale to nie jedyne ich zastosowania. Mogą sprawdzić się w każdym rodzaju nauki, a ich wykorzystanie zależy od inwencji tworzącego. Dodatkowo, do wyboru mamy wiele rodzajów gotowych fiszek na różne tematy. Możemy też kupić fiszki in blanco lub wykonać swoje własne. I do tego ostatniego rozwiązania będę starała się zachęcić.

POLECAMY

U jakich uczniów fiszki sprawdzą się najlepiej?

Takie rozwiązanie sprawdzi się najlepiej u uczniów, którzy są wzrokowcami. Dużo dzieci w klasach 1–3 lubi oglądać nowe obrazki. Gdy dodamy do tego jeszcze to, że mogą posłuchać danego słowa lub pojęcia, to pomożemy zapamiętać coś uczniom, którzy są słuchowcami. Wystarczy, że kilka razy przeczytamy dane słowo lub pojęcie uczniom na głos i dodamy do tego dobry kontekst. Jeśli dodatkowo dodamy do wytłumaczenia lub zaprezentowania danej fiszki nieco ruchu, to zaktywizujemy uczniów, którzy są kinestetykami. W ten sposób będziemy mogli działać z różnymi zmysłami, co pomoże naszym uczniom w przyjemniejszym i szybszym zapamiętywaniu.

Przechowywanie

Uczniowie mogą przygotować swoje własne pudełeczka na karteczki. Takie rozwiązanie będzie pomocne w przechowywaniu wszystkich fiszek. Najlepiej, aby pudełeczko nie było zbyt małe, tak aby zmieściło się tam więcej kart. Dobrym rozwiązaniem jest przetestowanie pudełeczka wielkości opakowania po czekoladkach typu ptasie mleczko. Jest kwadratowe i otwierane od góry, co powoduje, że uczniowie mają do niego łatwy dostęp. Takie pudełeczko można w szybki sposób ozdobić i spersonalizować. Dzięki takiemu rozwiązaniu każdy uczeń będzie od razu wiedział, do kogo należy dane pudełko. Można je także podpisać i zostawiać w klasie. Dzięki temu uczniowie zminimalizują ryzyko zgubienia fiszek i nie będą musieli nosić dodatkowych rzeczy w plecaku. Aby pudełeczko było bardziej trwałe, uczniowie mogą po dekoracji zakleić je szeroką przezroczystą taśmą, tworząc na nim rodzaj okładki.

Najszybszy sposób na fiszki

Jeśli chcemy, możemy zamiast wycinania przygotowanych fiszek użyć karteczek w bloczkach w danym rozmiarze. Najczęściej są to karteczki kwadratowe o boku osiem i pół centymetra. Dlaczego te karteczki są ciekawą alternatywą? Jest tak, ponieważ można wybrać karteczki w różnych kolorach i dzięki temu fiszki są atrakcyjne dla uczniów. Można też wybrać fiszki w białym kolorze. Dodatkowo istnieją także karteczki w bloczku wykonane ze sztywnego papieru, które przypominają bardziej blok techniczny niż rysunkowy. Dzięki temu karteczki są trwalsze.

Jak możemy wykorzystać fiszki na lekcji?

W zależności od tego, jakiego rodzaju edukację prowadzimy z uczniami, możemy dopasować fiszki do własnego sposobu uczenia i wszystkiego, czego uczymy. Możemy zastosować je jako element w grach i zabawach logopedycznych, karcianych, planszowych; podczas prezentacji nowych słów, w edukacji językowej i polonistycznej typu ortografia i słowa z wyjątkowym zapisem; w matematyce jako pomoc przy rozwiązywaniu zadań, jako kreatywną tabliczkę mnożenia lub pomoc przy wykonywaniu prostych działań liczbowych.

Pomysły na wykorzystanie fiszek

Do czego można użyć fiszek? Istnieje wiele pomysłów dotyczących tego, jak można użyć przygotowanych wcześniej fiszek na lekcji. Oto kilka propozycji: 

1. Rozgrzewka na lekcji
Jeśli uczniowie poznają nowe wyrazy w języku angielskim lub niemieckim albo poznają nowe pojęcia lub też uczą się ortografii na przykładzie danych słów czy też uczą się tabliczki mnożenia, to z powodzeniem można zastosować takie karteczki na początku lekcji. Należy wtedy wybrać daną kategorię karteczek i przeprowadzić z uczniami pięciominutową grę przypominającą dane wyrazy.

2. Podsumowanie lekcji
Z powodzeniem można użyć karteczek jako powtórzenie nowo poznanych słów lub pojęć. Dzięki takiemu zabiegowi uczniowie będą mogli z danego dnia w szkole zapamiętać określone wyrazy. Należy pamiętać o tym, żeby dopasować ilość słów lub pojęć do wieku i możliwości uczniów. Im starsi uczniowie, tym więcej pojęć mogą przyswoić. Oczywiście, bardzo ważne jest regularne powtarzanie w dobrze dobrany dla uczniów sposób.

3. Praca w domu
Każdemu uczniowi rozdajemy określoną liczbę karteczek. Im młodsi są uczniowie, tym mniej jest karteczek. Z powodzeniem można zacząć od dawania uczniom do domu po jednej kartce. Ich zadaniem jest powtarzanie danego słówka lub pojęcia w taki sposób, aby zapamiętali je na dłużej. Możemy też poprosić uczniów, aby wymyślili jakieś skojarzenie, na podstawie którego będą mogli zapamiętać dany wyraz. Gdy uczniowie przyjdą nazajutrz do szkoły, mogą podzielić się swoimi skojarzeniami z resztą klasy.

4. Pomoce na lekcji
Gdy każdy z uczniów stworzy swój własny zestaw fiszek, to z łatwością będzie mógł z niego skorzystać na lekcji. Wtedy może to być pomocne podczas pracy w parach lub pracy w grupie. Jeśli fiszki zawierają w sobie słówka, które uczniowie uczą się zapisywać, to takie fiszki są szybszą pomocą niż pytanie nauczyciela o dane słowo. Karteczki oczywiście nie zastąpią pomocy nauczyciela, ale zdecydowanie mogą ułatwić pracę uczniom w klasie.

5. Gry
Fiszek można używać z powodzeniem do przygotowania różnych gier dla uczniów. Mogą być to gry typu bingo, kalambury, tabu, zgadywanki i tym podobne. Im więcej fiszek uczniowie stworzą, tym więcej gier można z nimi przeprowadzić. Aby w klasie podczas grania panował porządek, należy uczniom dokładnie wytłumaczyć zasady danej gry oraz upewnić się, że uczniowie nie mają co do nich wątpliwości. Należy wyznaczyć od razu określoną ilość czasu na każdą grę. Uczniowie mogą grać w parach, małych grupach, całą klasą, a dodatkowo wszystkie karty mogą być zmieszane. Jeśli tak będzie, należy wcześniej zadbać o to, aby uczniowie oznaczyli swoje karty.

6. Wymyśl sam
W tej propozycji uczniowie sami wymyślają, w jaki sposób można wykorzystać przygotowane fiszki. Jest to bardzo dobra propozycja, ponieważ mogą nas zaskoczyć swoją kreatywnością i różnorodnością rozwiązań. Jeśli damy uczniom czas, aby pomyśleli w klasie lub wcześniej w domu na temat tego, jaki rodzaj zabawy z fiszkami ich interesuje, to możemy być pewni, że przygotują dla nas różne zaskakujące rozwiązania. Dobrym pomysłem jest zapisywanie na bieżąco pomysłów uczniów, które zostaną potem wykorzystane. Dzięki temu tworzy się lista ciekawych zabaw, którą będzie można wykorzystać na dalszych lekcjach. Ciekawe jest także zapisywanie wszystkich pomysłów uczniów na tablicy, a następnie przeprowadzenie głosowania, podczas którego uczniowie poprzez podniesienie rąk głosują, która propozycja zabawy podoba im się najbardziej. Po przeliczeniu wszystkich głosów zwycięska gra zostaje wdrożona od razu do pracy przy pomocy fiszek.

7. Zabawy ruchowe
Jeśli w klasie jest wystarczająco dużo miejsca, można przeprowadzić różne zabawy ruchowe z wykorzystaniem fiszek. Przed rozpoczęciem gier należy przemyśleć, w jaki sposób fiszki zostaną umieszczone na ścianie lub ułożone na dywanie lub podłodze. Do przylepiania na ścianach dobrym rozwiązaniem jest użycie specjalnej masy, która nie powoduje uszkodzenia ścian i jednocześnie jest wielorazowego użytku. Wystarczy oderwać kawałek takiej masy i uformować dany kształt przylepiając ją między ścianą a fiszką. Jeśli w planie jest wiele zabaw ruchowych z wykorzystaniem fiszek, można rozważać zabezpieczenie ich folią lub nawet zalaminowanie. W ostatnim przypadku istotne jest, aby brzegi karteczek nie były ostre, aby podczas zabawy nie zraniły uczniów. Istnieje wiele przykładów prostych zabaw ruchowych, do których możemy dołączyć fiszki zrobione przez uczniów. Uczniowie mogą zostać podzieleni na rzędy i z każdego rzędu dana osoba ma odnaleźć w klasie określoną fiszkę. Przy takiej zabawie uczniowie rozpoznają zapis wypowiedzianego słowa lub pojęcia. W zasadzie każdą grę ruchową można wzbogacić o elementy z wykorzystaniem fiszek.

8. Tworzenie historyjek 
Niezależnie od tego, czy uczniowie mają zajęcia z edukacji polonistycznej, matematycznej, ekologicznej czy innej, można zastosować pomysł z tworzeniem krótkich opowiadań. Przykładowo, jeśli uczniowie mają stworzone fiszki dotyczące różnych zjawisk występujących w naturze: na przykład deszczu, śniegu, wiatru, burzy i tym podobnych, to mogą wylosować kilka fiszek i biorąc pod uwagę kolejność losowania wymyślić i opowiedzieć swojej koleżance lub koledze historyjkę, w której dane zjawiska pogodowe będą pojawiały się w odpowiedniej kolejności. Następnie można zmienić uczniów i przeprowadzić dalsze losowanie wybranej ilości karteczek. Gdy uczniowie mają opanowane opowiadanie historyjek, mogą także zagrać w mniejszych grupach we wspólne układanie historyjki. Wtedy każdy uczeń losuje jedną kartę z danej kategorii. Następnie zgodnie z ruchami wskazówek zegara uczniowie opowiadają historyjkę dodając swoje zdania i wylosowany wyraz. Ważne jest to, aby historyjka była logiczna i sensowna. Chyba że uczniowie mają pełną swobodę dotyczącą układania historyjek i może być to opowieść nierealna lub szalona. Istnieje wiele modyfikacji tego ćwiczenia. Można pomieszać ze sobą więcej kategorii fiszek, Można układać historyjki na czas, a także układać historyjki całą klasą. Wszystko zależy tak naprawdę od możliwości uczniów oraz stopnia ich zaangażowania.

9. Zapisywanie
Jeśli uczniowie czują się dobrze z pisaniem, to mogą także zapisywać swoje krótkie historyjki w oparciu o fiszki, z którymi pracują. Ciekawym ćwiczeniem jest to, w którym uczniowie pracują w parach wspólnie nad stworzeniem danej historyjki. Działa to w następujący sposób: każda para ma przed sobą dużą kartkę formatu A4 w linie, która ułatwi uczniom pisanie. Następnie nauczyciel wybiera z przygotowanych wcześniej zestawów fiszek kilka kategorii karteczek i miesza je w woreczku. 
Uczniowie są poinformowani o tym, jakiego rodzaju kategorie słówek znajdują się w woreczku. Następnie nauczyciel losuje jedną karteczkę i zapisuje dane słowo na tablicy. Teraz następuje część właściwa, w której jeden uczeń z pary wymyśla jedno zdanie z wyrazem zapisanym na tablicy. Po zapisaniu zdania uczeń zagina kartkę w ten sposób, aby druga osoba nie widziała zapisanego zdania. Następnie nauczyciel losuje kolejny wyraz i następna osoba zapisuje swoje zdanie. W tej grze można określić, ile razy nastąpi zmiana uczniów. Po skończeniu układania zdań uczniowie odginają kartkę i czytają wspólnie stworzoną historię. Kilka historii można przeczytać także wspólnie z całą klasą. Takie rozwiązanie daje wiele możliwości. Można także przed rozpoczęciem gry doprecyzować okoliczności historii. Można podpowiedzieć uczniom, że jest to historyjka dotycząca przeszłości, przyszłości albo teraźniejszości. Można podsunąć uczniom gdzie dana historyjka może się wydarzyć lub też ustalić wspólnie inne okoliczności ważne dla historii.

10. Uczenie innych
Jeśli uczniowie z powodzeniem opanowali dany zestaw fiszek, mogą zaprezentować w domu swoim rodzicom lub opiekunom to, czego się nauczyli. Uczniowie mogą zagra...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy