Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

20 września 2018

NR 29 (Wrzesień 2018)

Czy japońskie ijime jest również ciemną stroną polskiej szkoły?

0 52

Przemoc rówieśnicza jest odwiecznym problemem. Mimo że każdy z nas dokłada wszelkich starań, aby zapobiec temu zjawisku, można powiedzieć, że jego wyeliminowanie jest niemożliwe. Przemoc może występować w różnych formach i z różnym nasileniem. Zawsze jednak niesie konsekwencje zarówno dla sprawcy, jak i dla ofiary.

Przemoc rówieśnicza może występować w następujących formach:
Fizyczna – przejawia się bi­­­ciem, kopaniem, pluciem, po­­­­­­­pychaniem, szarpaniem, wymuszaniem pieniędzy lub przedmiotów, podstawianiem nóg, niszczeniem własności. Agresja i przemoc fizyczna są zazwyczaj stosowane bezpośrednio, gdy dany uczeń jest sprawcą, lub pośrednio, gdy dany uczeń nakłania do takich zachowań innych.
Werbalna (słowna) – występuje w postaci dokuczania, przezywania, wyśmiewania, wyszydzania, obrażania, ośmieszania, przeszkadzania, grożenia, rozpowszechniania plotek oraz pokazywania nieprzyzwoitych gestów. Agresja i przemoc werbalna mogą występować w formie pośredniej, m.in. w sytuacji, gdy uczniowie namawiają rówieśników do zrobienia komuś krzywdy, wyśmiewania lub wykluczenia z grupy.
Relacyjna – ten rodzaj przemocy nie wymaga nawiązywania fizycznego kontaktu sprawcy z ofiarą, polega na działaniach, które mają na celu obniżenie czyjegoś statusu w grupie, wykluczenie z grupy, izolowanie, pomijanie, nieodzywanie się.
Cyfrowa, elektroniczna, cyberprzemoc – bardzo dotkliwa, ponieważ można ją stosować niemal całą dobę, nie wymaga bowiem kontaktu twarzą w twarz, dokonywana jest za pomocą nowych technologii, np. obraźliwe SMS-y czy e-maile, wpisy na portalach społecznościowych, umieszczanie w internecie zdjęć lub filmów ośmieszających ofiarę.
Wszystkie te sytuacje i kumulacja negatywnych emocji prowadzą do wielu poważnych konsekwencji, mogą również być przyczyną śmierci samobójczej. 
Ze zjawiskiem przemocy spotykamy się w każdym miejscu na świecie. Jednak szczególnie okrutny charakter ma zjawisko ijime, które zrodziło na gruncie japońskim pod koniec lat 80. ubiegłego stulecia. W tym kraju ma ono nieco inny charakter i jest związane z innymi czynnikami. Ijime to psychiczne i fizyczne znęcanie się uczniów nad kolegą z tej samej klasy, które trwa przez dłuższy okres. Warto podkreślić, że zawsze występuje w relacji grupa – jednostka. Japonia jest specyficznym krajem, w którym nie ma miejsca na indywidualizm. Społeczeństwo nastawione jest na funkcjonowanie, bycie w grupie i przywiązanie do niej. W związku tym taka relacja z jednej strony jest niezmiernie ważna dla młodego człowieka, z drugiej zaś nie każdy potrafi się do grupy dostosować i – co najistotniejsze – się jej poddać. Japończycy ogromny nacisk kładą na współdziałanie i wspólne wykonywanie działań. Klasa szkolna, jak każda inna grupa, jest skupiskiem wielu osób, w którym panuje pewna hierarchia (nie wszyscy są równi), związana z pozycją oraz indywidualnymi cechami poszczególnych członków. 
W pracach naukowych opisujących i analizujących ijime została wytworzona specyficzna terminologia różnych rodzajów zachowań agresywnych charakterystycznych dla tego zjawiska. Należą do nich1:

  • puroresugokko – wyśmiewanie w celu wzbudzenia agresywnej reakcji ofiary, publiczne prowokowanie;
  • bokoboko (skrót od bokobokonaguru) oraz fukuro (skrót od fukuro-dataki ni suru) – kolektywne akty przemocy skierowane wobec ofiary w postaci zaczepiania fizycznego, popychania, bicia, kopania, podstawiania nóg;
  • erubō – poszturchiwanie, popychanie łokciem, stosowane w napaści na ofiarę;
  • kagomerinchi – samosąd, lincz, podczas których ofiara najczęściej leży na podłożu;
  • seiza – kara fizyczna wymierzana ofierze; w przypadku ijime odbywa się to kolektywnie lub zmusza osobę do przyjmowania niefizjologicznej pozycji ciała (co często prowadzi do omdlenia), grupa najczęściej otacza ofiarę leżącą, kucającą lub siedzącą na podłożu, bije, kopie, opluwa i skanduje kagome, kagome...;
  • konjōyaki – przypalanie skóry ofiary papierosem;
  • pashiri (skrót od tsukai-bashiri) – wymuszenie kupienia przez ofiarę kanapki, słodyczy bez dania na zakup pieniędzy;
  • katsuage (skrót od kyōkatsu i makiageru) – wymuszanie pieniędzy od ofiary;
  • shikato – całkowite ignorowanie ofiary przez grupę, traktowanie jej jak nieobecnej;
  • mukatsuku – specyficzna postawa i komunikaty mówiące o tym, że z ijime nie można nic zrobić.

Najbardziej znanym przypadkiem ijime jest historia trzynastolatka, ucznia tokijskiego gimnazjum. Chłopiec nie odznaczał się aż taką siłą fizyczną jak jego rówieśnicy, dlatego też stał się obiektem brutalnych prześladowań z ich strony. Początkowo klasa zmuszała go do wykonywania różnych upokarzających czynności w obecności grupy. Pewnego dnia uczeń nie przyszedł do szkoły, wówczas doszło do dramatycznego zdarzenia....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy