Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

22 listopada 2022

NR 53 (Listopad 2022)

Ocena zróżnicowanych potrzeb uczniów z wykorzystaniem metody pozytywnej diagnozy

0 26

Warto zwrócić uwagę na niesztampowe podejście do diagnozy uczniów, które pozwoli nam przetransformować edukację w tę prawdziwie inkluzywną – włączającą. To podejście – zgodne z duchem współcześnie rozwijającej się „pozytywnej diagnozy” – pozwoli nam patrzeć na naszych uczniów przez pryzmat nie deficytów i ograniczeń, a możliwości, które każdy z nich posiada. Pozwoli również tę perspektywę przekazać rodzicom, by zachęcić ich do współpracy na żyznym polu rozwoju i dorastania ich dzieci.

Przeprowadzenie badań z pomocą wybranych narzędzi powinno owocować wiedzą, która wesprze proces indywidualizacji edukacji w Waszej placówce, pozwoli dobrać metody, które będą facylitować rozwój każdego z uczniów w sposób autentycznie angażujący i kompatybilny z tym, kim dany uczeń jest, i z tym, do czego został stworzony. Wymaga to oczywiście wysiłku w (re)organizacji naszego podejścia do pracy dydaktycznej w ogóle, ale o tym innym razem. Sama diagnostyka może być procesem przyjemnym i odkrywczym zarówno dla Was, jak i dzieci i młodzieży.

POLECAMY

Ukryte skarby – jak zmierzyć potencjał ucznia i go nie zaprzepaścić?

Uznaje się, że do uzyskania wysokiego poziomu osiągnięć konieczna jest interakcja między zdolnościami, warunkami środowiskowymi i odpowiednimi cechami osobowości. Korzystne współdziałanie zdolności ogólnych lub uzdolnień specjalnych, czynników motywacyjnych i osobowościowych oraz główne kręgi środowiskowe, tj. rodzina, przedszkole (potem szkoła), grupa rówieśnicza, stwarzają optymalne warunki do rozwoju zdolności. Abraham Tannenbaum, definiując zdolności, pisze o pięciu następujących czynnikach decydujących o pojawieniu się wybitnych zdolności: 

  • zdolności ogólne – predyspozycje związane z inteligencją, umiejętnością rozwiązywania problemów, uczenia się itd.,
  • uzdolnienia kierunkowe, jak np. talenty aktorskie, malarskie, konstruktorskie, matematyczne itd.,
  • czynniki środowiskowe (dom, rodzina, szkoła), 
  • czynniki dotyczące cech osobowości (zaangażowanie, motywacja, wytrwałość itp.),
  • czynniki przypadku – „uśmiech losu”, którym może być zaangażowanie w placówce oddanego sprawie pedagoga.

 

 

Wszystkie powyższe czynniki powinny zaistnieć wspólnie w odpowiednim czasie, aby talent mógł przekształcić się w stałą cechę, która świadomie używana będzie procentować w życiu osoby nim obdarowanej. Jak się do tego przyczynić? W zrozumieniu tego, czym jest talent, pomoże definicja według Pietrasińskiego: „Talent to predyspozycja do łatwego opanowania pewnych umiejętności, zdobywania wiedzy, uczenia się; potencjalna sprawność, możność robienia czegoś, zdolność do czegoś”[1].

Często dostrzeżenie tego potencjału bywa trudne, jeśli istnieje wiele dziedzin, w których dziecko nie osiąga zadowalających wyników lub jest ponadprzeciętnie uzdolnione w dziedzinie, która istnieje poza zainteresowaniami nauczyciela. Dlatego warto skorzystać z Testu Talentów[2] i odkryć, jakie bogactwo uzdolnień kryje się w osobowościach Twoich podopiecznych! Znajdują się wśród nich:

  • kreatywność, pomysłowość,
  • poczucie humoru, umiejętność zabawy,
  • życzliwość i wielkoduszność,
  • docenianie piękna i doskonałości,
  • wytrwałość, pracowitość,
  • energia, zdolność do odczuwania radości,
  • skromność, pokora.

Czy takie ujęcie talentów nie zmienia diametralnie Twojego patrzenia na osobowości, z którymi pracujesz? Czy z tej perspektywy łatwiej docenić Ci poszczególnych członków grupy, rozumiejąc, jaką wartość niosą oni dla całości?

Miara inteligencji – model Gardnera

Najbardziej pożądanymi przymiotami w szkole tradycyjnej są: inteligencja językowa oraz matematyczno-logiczna. Jak podaje Monika Zatorska w Wielointeligentnym odkrywaniu świata, badania wykazują, że tylko ok. 20% dzieci w statystycznej klasie szkolnej posiada w swoim wachlarzu możliwości właśnie te dwa typy inteligencji jako dominujące. Z tego powodu organizując warunki i dobierając środki realizacji programu, nauczyciele muszą mieć świadomość, że prawie 80% dzieci nie skorzysta w pełni z procesu edukacji, jeśli przekazywane treści będą opierać się na metodach, formach pracy oraz środkach dydaktycznych adresowanych tylko do dzieci charakteryzujących się mocnymi stronami w wymienionych wyżej dwóch typach inteligencji. Każdy uczeń wymaga procesu kształcenia opartego o metody i formy pracy aktywizujące wszystkie inteligencje oraz możliwości korzystania ze środków dydaktycznych wspierających ten proces wieloaspektowo i wielowymiarowo.

Diagnoza profilu inteligencji przeprowadzona przez pedagoga przy współudziale rodziców/opiekunów ucznia pomoże we właściwej i sprzyjającej każdemu dziecku organizacji jego kształcenia. Zastanów się, na jakie obszary powinieneś zwrócić uwagę, by zdiagnozować rodzaj dominującej inteligencji u Twoich uczniów/podopiecznych i wykorzystać to w projektowaniu inspirujących zajęć. Będą to:

  • mocne strony i zainteresowania dziecka oraz sposób, w jaki się manifestują,
  • słabsze strony funkcjonowania,
  • zalecane sposoby rozwijania specjalnych zdolności oraz wykorzystywania mocnych stron do wspierania słabszych obszarów,
  • propozycje kierunków dalszej pracy z dzieckiem.

Bardzo efektywnym narzędziem do mierzenia dominującego sposobu postrzegania świata i przyswajania wiedzy jest test wpisany w model Inteligencji Wielorakiej Gardnera. Zgodnie z nim, każdy z nas ma dominujący obszar percepcyjny, w którym poruszając się, czuje się najlepiej, jest wysoce zmotywowany do podejmowania wysiłków, a w mózgu uruchamiane są ośrodki przyjemności. Garder wyróżnił osiem typów inteligen-
cji:

  • Inteligencja matematyczno-logiczna (zwana też numeryczno-logiczną) jest właściwa ludziom, których porywa świat abstrakcji i precyzji logicznego myślenia oraz zamiłowanie do nauk ścisłych. Fascynuje ich świat teorii, badanie poprawności, wnikanie, stawianie hipotez, analiza i synteza obrazów całości. 
  • Inteligencja językowa (zwana też lingwistyczną, werbalną) cechuje ludzi zainteresowanych językiem, wyrażaniem się za pomocą słów. Posiadają oni bogaty słownik i intuicję językową, za pomocą słowa komunikują się niezwykle sprawnie, często mistrzowsko. Ich ulubione zajęcia to czytanie, pisanie, mówienie, tłumaczenia. 
  • Inteligencja ruchowa (zwana też kinestetyczną) jest charakterystyczna dla osób, które mają zamiłowanie do ruchu. Odznaczają się niezwykłym poczuciem równowagi i harmonią ruchów (cechuje ich tzw. zręczność, gibkość, elastyczność) oraz precyzją w wyrażaniu swoim ciałem różnych stanów psychicznych i w ogóle narracji (wysoka umiejętność ekspresji). Niezwykłe zdolności dotyczą także manipulacji, ruchów rąk. 
  • Inteligencja muzyczna to domena osób, które odznaczają się niezwyczajną wrażliwością na dźwięki i ich konstelacje. Słyszą więcej i poprzez dźwięki wyrażają swój obraz świata. 
  • Inteligencja interpersonalna jest właściwa ludziom o bardzo wysokiej wrażliwości na relacje międzyludzkie. Cechuje ich: wysoka empatia, nadzwyczajne zainteresowania i rozumienie innych, nastawienie usługowe, wspieranie różnorodności. Obdarzeni są cechami liderów: potrafią uczyć i naturalnie wpływać na innych, łagodzić konflikty, naturalnie przewodzą, tworzą więzi, współpracują. Są osobami kontaktowymi, obdarzanymi zaufaniem. Posiadają dobry kontakt z rodziną, dziećmi. Potrafią wyrażać swoje uczucia, mają zasadniczo pozytywny stosunek do życia. 
  • Inteligencja wizualno-przestrzenna cechuje ludzi, którzy z łatwością poruszają się w przestrzeni relacji trójwymiarowych wobec obiektów praktycznych lub teoretycznych. Interesuje ich konstrukcja, rekonstrukcja lub dekonstrukcja rzeczywistości. Są elastyczni, innowacyjni i otwarci na nowe sytuacje i rozwiązania w tym obszarze. 
  • Inteligencja przyrodnicza (zwana też ekologiczną) charakteryzuje ludzi, którzy przejawiają istotne zainteresowanie naturalnym otoczeniem człowieka, światem w jego przyrodniczo-geograficznym opisie. Pasjonuje ich: świat przyrody, ochrona i o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy