Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

21 maja 2019

NR 33 (Maj 2019)

Pokolenie XXI wieku. Jak je wychować i nie zwariować?

0 104

Dzisiejszy młody człowiek przedstawicielom innych pokoleń może wydawać się nieco dziwny i mimo że różnice pokoleń istniały od zarania dziejów, to w obecnym świecie są one szczególnie widoczne. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych i rozszerzona rzeczywistość.

Warto podkreślić, że nasi uczniowie, czyli najmłodsze pokolenie, nie znają życia bez Internetu, cyberprzestrzeni, nowoczesnych mediów, dlatego funkcjonują nieco inaczej. Analizując literaturę medyczną, można spotkać się z wynikami badań stanowiącymi, że długotrwały kontakt z Internetem powoduje zmiany w neuronalnej budowie mózgu. Są one niekorzystne, doprowadzają do powstawania zmiany sposobu myślenia z linearnego na wielowątkowy. Pokolenie stale korzystające z Internetu jest niezdolne do głębszej refleksji, nie potrafi wyciągnąć ogólnych wniosków czy przyjąć szerszego punktu widzenia. Zapamiętuje mnóstwo informacji, ale nie potrafi ich interpretować ani zrobić z nich użytku – w rezultacie coraz mniej ludzi jest zdolnych do tak dziś cenionej kreatywności. U dzieci, które od najmłodszych lat korzystają z sieci, zmianie ulega część mózgu odpowiedzialna za altruizm, empatię i tolerancję, co powoduje, że są one obojętne na to, co nie dotyczy ich osobiście. Ponadto mogą mieć problemy z oznajmianiem swoich uczuć, nawiązywaniem i podtrzymywaniem prawidłowych relacji interpersonalnych, postrzeganiem spraw z cudzej perspektywy. Niepokojący jest fakt, że młodzi ludzie, którzy od dzieciństwa nadmiernie korzystają z Internetu, przypominają osoby z autyzmem. Obecnie dominują dwie generacje: cyfrowi imigranci to osoby, które nie potrafią odnaleźć się w cyfrowym świecie, oraz cyfrowi tubylcy, czyli przedstawiciele współczesnej generacji żyjącej w przedłużonej rzeczywistości. Ewenementem jest fakt, że te dwa pokolenia, które żyją równocześnie, różnią się między sobą budową mózgu w obrębie neuronów oraz sposobem przetwarzania informacji. 

Mimo że współcześnie młodzi ludzie korzystając z Internetu, mają dostęp do ogromnej liczby informacji, to jednak rozumieją coraz mniej, a posiadana przez nich wiedza jest bardzo powierzchowna i pozbawiona znajomości szerszego kontekstu. Świadczy to o ograniczeniu poznawczym, które jest spowodowane dwoma niebezpiecznymi zjawiskami, opisanymi w literaturze przedmiotu. Pierwszym z nich jest googlizm, który oznacza, że wyznacznikiem otaczającego świata jest wyszukiwarka Google, a wszystkie zawarte w niej informacje są prawdziwe. Drugie to googlification of the mind, czyli bezrefleksyjne kopiowanie i wklejanie cudzych tekstów w trakcie opracowywania własnej notatki lub innego tekstu, który jest pozbawiony głębszych wartości. 

Obecna nauka wskazuje cztery podstawowe grupy pokoleń żyjące we współczesnym świecie. Zostały one scharakteryzowane w poniższej tabeli. Zestawienie ma na celu ukazanie różnic w sposobie postrzegania świata, funkcjonowania i myślenia. 
 

Tabela 1. Charakterystyka podstawowych grup pokoleń żyjących we współczesnym świecie1
NAZWA POKOLENIA
I CZAS URODZENIA
GŁÓWNY CEL KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA
Baby Boomers – urodzeni w okresie wyżu demograficznego po II wojnie światowej, w latach 1946–1964  Stała praca, poczucie bezpieczeństwa Osoby te mają silnie zbudowaną pozycję, autorytet i wierzą we władzę. Są nauczone pracy, uważają, że dzięki doświadczeniu, zaangażowaniu i poświęceniu mogą odnieść sukces zawodowy, na którym opierają własne poczucie własnej wartości. Zgodnie z ich przekonaniem tradycyjny podział ról w rodzinie to taki, gdzie kobiety realizują się w rolach matek i żon, a ojcowie są dostarczycielami finansowego bezpieczeństwa i stabilizacji. Taki punkt widzenia powoduje nieobecność ojców w życiu rodziny i pasywny model wychowania dziecka, oparty głównie na dostarczaniu zasobów i zabezpieczeniu przed potencjalnymi zagrożeniami. Baby Boomers wiedzą, jak radzić sobie ze stresem i krzykiem dzięki wychowaniu przez konserwatywnych rodziców. Uważają, że jeśli nic złego się nie dzieje, to wszystko jest w porządku. Zmiana powinna następować dopiero wówczas, gdy pojawi się problem. Wyrzekają się egoizmu, największą dla nich cnotą jest skromność. Według nich najlepsza jest komunikacja bezpośrednia – twarzą w twarz. W procesie edukacji najważniejszą rolę przypisują nauczycielowi, którego zdanie jest decydujące.
Pokolenie X – urodzeni w latach 1965–1979 (pokolenie PRL, pokolenie Nic na serio, Białe kołnierzyki, Błękitne kołnierzyki) Równowaga między pracą i życiem osobistym, posiadanie wielu umiejętności Osoby z pokolenia X urodziły się w czasach rewolucji obyczajowej, która wstrząsnęła konserwatywnymi i tradycyjnymi wartościami poprzedniego pokolenia. W gospodarce obok dotychczasowej produkcji zaczęły królować również usługi, co zapoczątkowało naukę miękkich umiejętności i inwestowania w komunikację oraz sposób przekazu. Pojawiły się gry komputerowe, które zmieniły sposób myślenia o rzeczywistości – życie jest podzielone na etapy, na końcu każdego jest sprawdzian, każdy przeciwnik jest wyzwaniem do pokonania. Przedstawiciele tego pokolenia wyznają zasadę, że ryzyko daje adrenalinę, możliwość porażki i sukcesy budują wiarę w siebie, a wszelkie ograniczenia systemowe należy niszczyć. Wartościami nadrzędnymi stają się samodzielność i indywidualizm, a wszelkie formy autorytarnego zachowania się ze strony przełożonych są traktowane jako przejaw odbierania wolności. Osoby te preferują metody nauczania, które dają im poczucie pełnej niezależności. 
Pokolenie Y – urodzeni w latach 1980–2000 (pokolenie Millennium, Millennialsi, następna generacja, pokolenie cyfrowe, pokolenie klapek i iPodów, generation me) Luksusowy styl życia i posiadanie szerokich kontaktów  Wychowywani bezstresowo, darzeni komplementami i wzmocnieniami pozytywnymi. W ich wychowanie aktywnie angażowali się zarówno matka, jak i ojciec. W konsekwencji ciągłych pochwał i spełniania ich zachcianek przez rodziców często przyjmują postawę narcystyczną. To ich rodzice stworzyli w nich optymistyczne i wysokie przekonanie o własnych kompetencjach, więc nie należy ich teraz winić za brak skromności, który jest charakterystyczny dla tej generacji. Osoby te uważają się za zwycięzców i chcą, aby pozostali wciąż podziwiali ich sukcesy. Jest to pokolenie mniej samodzielne, dlatego też chętnie mieszka z rodzicami. Ciężka praca przestała być wartością, a pomysł i jego błyskawiczna realizacja stały normą. W procesie edukacji stawiają przede wszystkim na zdobycie doświadczenia i dobrą zabawę. Nie wyobrażają sobie życia bez Internetu. Jako główną formę komunikacji wykorzystują nowoczesne technologie, rzadko stawiają na kontakt bezpośredni. 
 
Pokolenie Z - urodzeni po 1995 r., niektóre źródła podają, że po 2000 r. (pokolenie multitasking, pokolenie instant, pokolenie egoistów-jedynaków, Dzieci Internetu, sieciaki, ekranolatki, TV babies) Życie tu i teraz  Pokolenie Z jest do życia nastawione w sposób realistyczny i materialistyczny, a zarazem bywa twórcze i ambitne. Wyrosło pod wpływem Harry’ego Pottera i talent shows oraz wszystkiego, co jest „i” – iTunes, iPhones, iPods, iPads. Chce wszystko mieć i osiągać natychmiast. Wyróżnia je też podejście do wiedzy – samo czerpie ją z Internetu i dlatego nie jest ona dla nich podstawowym atrybutem pracownika na rynku pracy. Cechuje je także mobilność, zna języki obce i ma znajomych na całym świecie, ale zazwyczaj dłużej mieszka z rodzicami. Osoby zaliczane do pokolenia Z podchodzą naturalnie do przeprowadzania rozmów rekrutacyjnych przez Internet, np. za pomocą Skype’a. Posiadają niezwykle wysoką zdolność funkcjonowania w wirtualnym świecie, nawiązują kontakty przez Internet...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy