Dołącz do czytelników
Brak wyników

Immunologia

30 lipca 2018

NR 28 (Lipiec 2018)

Odpowiedź immunologiczna a alergia

0 58

W zrozumieniu alergii nie­zbędne jest poznanie za­sad funkcjonowania układu odpornościowego. 
Codziennie nasze życie i zdrowie jest chronione przez zastępy komórek wchodzących w skład osobistej armii służącej w walce z wirusami, bakteriami, grzybami czy toksynami atakującymi nasz organizm ze wszystkich stron. Armia reaguje na wszelkie nieprawidłowości, utrzymując odpowiednią równowagę organizmu. Stanowisko generała w odpowiedzi odpornościowej pełnią leukocyty potocznie nazywane białymi krwinkami. Są one stale obecne w układzie krwionośnym, a spadek lub podwyższenie ich poziomu określane na podstawie morfologii krwi może być czynnikiem śwadczącym o różnego rodzaju zachorowaniach. 
Leukocyty naszego organizmu dzielą się na granulocyty (obojętno-, zasado- i kwasochłonne) i agranulocyty (limfocyty T, B i NK). To właśnie te pierwsze będą odgrywać szczególną rolę w odpowiedzi alergicznej. Najpierw jednak należy zapoznać się z funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz taktyką obronną, jaką dysponuje każdy z nas.
„Generałowie” są szkoleni i edu­ko­wani w centralnych organach układu odpornościowego, takich jak grasica i szpik kostny czerwony, który znajdziemy w kościach płaskich i nasadach kości długich. Początkowo „rekruci” – komórki macierzyste szpiku – przekształcają się w komórki odpornościowe. Część z nich, na przykład monocyty czy limfocyty B, dojrzewa w szpiku i tam kończą swoją edukację, natomiast inne komórki przechodzą dalej, do grasicy –  tak jak limfocyty T. W dalszym procesie limfocyty są selekcjonowane, pozostają tylko najlepsi (około 90% komórek zostaje odrzuconych). Te komórki wykazują najwyższe zdolności do niszczenia różnorodnych czynników chorobotwórczych. Grasica wydziela wtedy hormony – przede wszystkim tymozynę, na skutek czego „generałowie” opuszczają uniwersytet i udają się wraz z limfą do odpowiednich narządów. 
Część jednostek stacjonuje w śledzionie, która zbudowana jest z grudek tkanki chłonnej – w postaci białych punktów i osłonki z limfocytów B i T otaczających naczynia krwionośne. Kolejna baza znajduje się w węzłach chłonnych. To na tej pozycji limfocyty czekają na wezwanie do walki z wrogiem. W wyniku tych walk (na skutek różnego rodzaju infekcji) limfocyty namnażają się, powodując powiększenie tych struktur. Należy nadmienić, że grudki tkanki chłonnej, zawierające komórki układu odpornościowego, rozsiane są po całym naszym organizmie, między innymi w błonach śluzowych układu pokarmowego i oddechowego. Takie skupiska w jamie gardłowej nazywane są migdałkami, które dzielimy na kilka grup (podniebienne, gardłowe, językowe, trąbkowe), natomiast w układzie pokarmowym jest to wyrostek robaczkowy. Wszyscy ci żołnierze codziennie walczą na różnych frontach, aby chronić nasze zdrowie.
W organizmie człowieka istnieją dwie linie obrony przed wrogiem. Pierwsza linia ma za zadanie nie dopuścić do wniknięcia patogenu na teren organizmu, a jeśli już do tego dojdzie, natychmiast unieszkodliwić go wszystkimi dostępnymi sposobami. Natomiast druga linia działa wewnątrz ustroju i skierowana jest przeciwko konkretnemu patogenowi chorobotwórczemu.

Ryc. 1 Organy i komórki wchodzące w skład ludzkiego układu odpornościowego


Zatem w pierwszym szeregu dostę­pu broni skóra stanowiąca barierę me­chaniczną, której pot cechuje się na tyle niskim wskaźnikiem pH, że drobnoustroje nie mają szans na przeżycie. Ten mechanizm obronny skóry jest wzmacniany przez obecność pod jej powierzchnią, w tkance łącznej, ogromnej ilości komórek – neutrofili i makrofagów mających zdolność do zjadania (fagocytowania) intruzów. Te komórki żerne poruszają się na zasadzie chemotakcji, czyli podążają za odpowiednimi sygnałami (metabolitami bakterii), tak by jako pierwsze pojawić się na miejscu infekcji. Ponadto błony śluzowe w naszym organizmie zaopatrzone są w enzym o nazwie lizozym, który ma właściwości rozkładające ściany komórkowe bakterii. Co więcej niskie pH oraz soki trawienne żołądka unicestwiają większość wrogów chcących przedostać się do organizmu tą drogą. 
Jeśli jednak jakakolwiek komórka zostanie zainfekowana, produkuje ona interferon – substancję przenikającą do sąsiadujących zdrowych komórek. Dzięki temu w razie infekcji namnażanie intruza zostaje zahamowane.


Jeżeli jednak wrogowie są zbyt silni i uda im się przedostać do wnętrza organizmu, uruchomiona zostaje druga linia obrony. Ta strategia jest skierowana przeciwko konkretnemu drobnoustrojowi. W pierwszej kolejności organizm rozpoznaje dokładnie, z czym ma do czynienia poprzez analizę białka lub innego związku organicznego obecnego na powierzchni danego patogenu. Jest to tak zwany antygen, który działa jak znacznik. Należy pamiętać, że każda komórka posiada na swojej powierzchni tego rodzaju znaczniki, natomiast nasz system odpornościowy w normalnej, prawidłowej sytuacji doskonale od...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy