Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ze świata przyrody

4 listopada 2020

NR 41 (Listopad 2020)

Niezwykła dendroflora Brzegu

17

Miasto Brzeg na południowym wschodzie historycznego Dolnego Śląska ma w skali ogólnopolskiej ponadprzeciętne walory dendroflorystyczne. Na ponad 100 ha powierzchni parków i zadrzewionych cmentarzy oraz ogrodów prywatnych rośnie obecnie w Brzegu ponad 220 gatunków drzew i krzewów z różnych części świata. 
 

POLECAMY

Fot. 1. Paulownia cesarska z Chin


Brzeg jest znany z Zamku Piastów i Gimnazjum Piastowskiego oraz dwóch kościołów – gotyckiego pw. św. Mikołaja i barokowego pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, a także z odrestaurowanego ratusza i śródmiejskich kamieniczek. Miasto kojarzone jest z doskonałymi słodyczami (zwłaszcza chałwą) i margaryną Kama oraz maszynami rolniczymi, pompami i silnikami elektrycznymi. Ale niezaprzeczalnym atutem miasta jest jego wyjątkowa przyroda. Tymczasem nadal szerszemu ogółowi Polaków niemal nieznane są przyrodnicze walory Brzegu, a zwłaszcza jego flora drzew i krzewów.

Na przełomie XIX i XX w. Brzeg nazywano „miastem zieleni” lub „miastem – ogrodem”. Pod koniec XIX w. to niespełna 30-tysięczne miasto miało ok. 30 ha parków, z blisko 200 gatunkami różnych drzew i krzewów. Do tego miasta – ogrodu sprowadzali się nawet niektórzy emeryci z niedalekiego Wrocławia. Zielone walory Brzegu zwiększyło utworzenia na powierzchni blisko 66 ha Parku Wolności. Okres II wojny światowej zatrzymał rozwój miejskich terenów zielonych, zwłaszcza w pierwszych latach powojennych, kiedy najpierw odbudowywano miasta, a następnie (lata 50–70. XX w.) trwała industrializacja Brzegu, m.in. kosztem unicestwienia niektórych gatunków drzew i krzewów. Mimo utraty części taksonów nadal podkreślano specyfikę dużej ilości różnych drzew i krzewów w Brzegu (Czajkowski 1967). 
 

Fot. 2. Ambrowiec amerykański


Do największych osobliwości flory Brzegu w drugiej połowie XX w. należały następujące gatunki: 

  • z Europy Południowej i Azji Zachodniej – świerk kaukaski, sosna rumelijska, skrzydłorzech kaukaski, leszczyna turecka i południowa, dąb burgundzki i węgierski, a także dąb kaukaski, jaśminowiec wonny, klon kaukaski i tatarski; 
  • z Azji Wschodniej – metasekwoja chińska, jodła Nikko, grujecznik japoński, żylistek szorstki, pigwowiec japoński, bożodrzew, klon Ginnala i kalina japońska; 
  • kilkanaście taksonów z Ameryki Północnej, w tym świerk biały, sosna żółta i wydmowa, a także cypryśnik błotny i żywotnik olbrzymi, a z gatunków liściastych: orzesznik pięciolistkowy, brzoza papierowa oraz dąb dachówkowaty, biały, szkarłatny i wielkoowocowy, a także wiązowiec zachodni, tulipanowiec amerykański, głóg szkarłatny i długociernisty, glediczia trójcierniowa, strączyn żółty, robinia lepka, kasztanowiec plamisty, lipa amerykańska oraz katalpa zwyczajna i żółtokwiatowa. 

Nowe gatunki 

Ponowny rozwój miejskiej dendroflory Brzegu nastąpił od przełomu XX i XXI w. i trwa do dziś. Obecnie w mieście egzystuje ponad 220 gatunków drzew i krzewów, z czego większość w miejskich parkach. W ostatnich latach na terenie Brzegu pojawiły się gatunki wcześniej tu nieznane, których obecność jest obecnie możliwa ze względu na wyraźne ocieplenie półrocza zimowego, jak pochodząca z Ameryki Południowej araukaria chilijska i występujący naturalnie w USA ambrowiec amerykański. Z Azji Wschodniej wywodzi się m.in. albicja jedwabista, budleja, dereń kousa, kalina wonna, oczar, paulownia cesarska i palma – szorstkowiec Fortunego – zaś z gatunków śródziemnomorskich w Brzegu rosną np. figowiec owocowy, kasztan jadalny i laurowiśnia wschodnia. 
 

Fot. 3. Araukaria chilijska


Warunki funkcjonowania drzew i krzewów na obszarze miasta charakteryzującego się własną specyfiką termiczną (tzw. wyspy ciepła) oraz coraz wyraźniejsza tendencja do zmniejszania się liczby mroźnych dni w okresie zimowym, dają szansę na skuteczne wprowadzenie kolejnych przedstawicieli śródziemnomorskiej oraz wschodnioazjatyckiej i amerykańskiej dendroflory na teren Brzegu. Chodzi głównie o gatunki nieinwazyjne, takie jak: mamutowiec olbrzymi, sekwoja wieczniezielona, cedr libański, choina chińska z taksonów iglastych i wiele gatunków liściastych, m.in. chmielograb europejski, brzostownica kaukaska, wiązowiec południowy, żółtnica pomarańczowa, michelia himalajska, sasafras lekarski, parocja perska, eukomia wiązowata, judaszowiec południowy, kłęk kanadyjski, makia amurska, korkowiec amurski, cedrzyk chiński, klon cukrowy, mydleniec wiechowaty, eukryfia chilijska, stewarcja chińska, azara andyjska, kląża leśna, hebanowiec wirginijski, styrakowiec mandżurski, jesion mannowy, oliwka europejska. 
Tym samym w najbliższej przyszłości Brzeg ma szansę utrzymać swą dotychczasową sławę miasta-ogrodu, zwłaszcza że miasto ma wszelkie aktywa na wykreowanie się na ośrodek o ponadprzeciętnych walorach turystycznych w skali nie tylko całego regionu śląskiego, ale wręcz ogólnopolskiej. 

Parki Brzegu 

Brzeg z sześcioma parkami o po­­wierzchni ponad 90 ha i co najmniej 110 gatunkami drzew z różnych części Europy oraz Azji i Ameryki Północnej to ewenement w skali kraju. Wysokie walory brzeskich parków wzmacnia zasiedlająca je...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy