Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja

11 marca 2020

NR 38 (Marzec 2020)

Analiza wojewódzkich konkursów biologicznych odbywających się w szkołach podstawowych

44

Konkursy zachęcają i skutecznie mobilizują uczniów do zdobywania i pogłębiania nabytej w szkole wiedzy. Bardzo często jest tak, że im atrakcyjniejsza nagroda, tym szersza rzesza naszych wychowanków w nich uczestniczy. Najzdolniejsi, często zdopingowani przez swoich nauczycieli, mają wtedy możliwość doskonalenia nabytych umiejętności i poszerzania wiedzy. Czasami motywacja do udziału w takiej rywalizacji wynika z wewnętrznej potrzeby ucznia, czasami niezbędna jest niewielka zachęta ze strony rodziców i nauczycieli. Uczestnictwo w konkursach daje nie tylko wymierne korzyści związane z uzyskaniem jakiejś lokaty lub nagrody. Skutecznie motywuje uczniów (szczególnie szkół podstawowych) do współzawodnictwa z rówieśnikami, a to może wpłynąć na wzrost samodzielności, umiejętność pracy w grupie, celowe poszukiwanie informacji, świadome planowanie samorozwoju i odpowiedzialności za własną przyszłość.
Uczniowie szkół podstawowych mają możliwość uczestnictwa w bardzo wielu konkursach z różnych dziedzin: plastycznych, muzycznych, kreatywnego myślenia, interdyscyplinarnych. Rywalizacja może odbywać się na wielu poziomach: szkolnym, międzyszkolnym, wojewódzkim, krajowym oraz międzynarodowym. Młodsze dzieci chętnie biorą udział w zawodach jednoetapowych o charakterze sportowym lub artystycznym. Jednak już od klasy VI lub VII coraz częściej nasi wychowankowie patrzą w przyszłość i chcą spróbować swoich sił w konkursach przedmiotowych organizowanych przez kuratoria oświaty. A jest o co się starać.

Uprawnienia laureatów i finalistów Wojewódzkich Konkursów Przedmiotowych

Dlaczego uczniowie chcą brać udział w konkursach przedmiotowych? Wynika to przede wszystkim z korzyści, jakie mogą osiągnąć po uzyskaniu tytułu laureata lub finalisty. Kwestię tę regulują odpowiednie przepisy m.in. art. 44j Ustawy o systemie oświaty; Dz. U. z 2018 r., poz. 1457 z późn. zm., art. 44zx Ustawy o systemie oświaty; Dz. U. z 2018 r., poz. 1457 z późn. zm., art. 132 Ustawy – Prawo oświatowe; Dz. U. z 2018 r., poz. 996 z późn. zm. Najogólniej mówiąc, uczeń, który uzyska najwyższy poziom:

  • otrzymuje roczną ocenę celującą z przedmiotu, którego dotyczył konkurs, 
  • jest zwolniony z udziału w egzaminie ósmoklasisty (w roku szkolnym 2018/19 z języka polskiego, matematyki lub języka obcego),
  • będzie przyjęty do wybranej szkoły niezależnie od kryteriów naboru w pierwszej kolejności. 

Jak widać korzyści są bardzo duże. Dodatkowo uczeń zyskuje uznanie w oczach kolegów i staje się dla nich swoistą alfą i omegą w zakresie danego przedmiotu. Dlatego spora grupa najstarszych w szkole wychowanków chętnie podejmuje trud przygotowania się do takiego sprawdzenia wiedzy i umiejętności. A jak w roku szkolnym 2018/2019 w naszym kraju przebiegał Wojewódzki Konkurs Biologiczny?

Trochę statystyki

Dane, którymi będę się posługiwała, publikowane są na stronach internetowych przez poszczególne kuratoria oświaty, centra doskonalenia nauczycieli lub ośrodki metodyczne. Nie ma jednolitej formy prezentowania danych, więc nie wszystkie informacje można porównać. Wojewódzki Konkurs Biologiczny (WKB) lub Wojewódzki Konkurs z Biologii organizowały prawie wszystkie kuratoria w Polsce. Nie odbywał się on tylko w czterech regionach: dolnośląskim, łódzkim, opolskim i świętokrzyskim. Najprawdopodobniej mogło być to spowodowane tym, że uczniowie najstarszych klas szkoły podstawowej nie zrealizowali całego programu biologii i z założenia nie byli w stanie w pełni opanować wszystkich wiadomości i umiejętności w nim zawartych. Dopiero uczniowie, którzy w roku szkolnym 2018/2019 w klasie piątej rozpoczęli naukę biologii, jako pierwsi w pełni zrealizują całą podstawę programową z tego przedmiotu. Miejmy świadomość tego, że często wymagania konkursowe dodatkowo jeszcze znacznie poszerzają wiedzę poza założony program. Rywalizacja najczęściej była podzielona na trzy etapy: szkolny, rejonowy (okręgowy) i wojewódzki. Tylko w województwie warmińsko-mazurskim konkurs miał dwa etapy: szkolny i wojewódzki. Informacja dotycząca liczby uczniów biorących udział w etapie szkolnym jest podawana bardzo rzadko. Szkoda, ponieważ mogłoby to pośrednio świadczyć o popularności konkursu. Częściej publikowane są dane o kwalifikacji do następnego poziomu, liczba finalistów i laureatów (tab. 1). W województwie śląskim informacje zamieszczane są w zamkniętym systemie i udostępniane po zalogowaniu. Jest to przyczyna braku danych.
 

Tabela 1. Dane o kwalifikacji do następnego poziomu, liczba finalistów i laureatów
Organizator Liczba uczniów
biorących udział
w etapie
szkolnym
Liczba uczniów
zakwalifikowanych
do etapu
rejonowego
Liczba uczniów
zakwalifikowanych
do etapu
wojewódzkiego
Liczba
finalistów
Liczba
laureatów
Kujawsko-Pomorskie Kuratorium
Oświaty
brak danych 270 154 139 15
Lubelskie Kuratorium Oświaty b. d. 198 24 8 16
Lubuskie Kuratorium Oświaty b. d. 237 24 17 7
Małopolskie Kuratorium Oświaty b. d. 723 81 61 9
Mazowieckie Kuratorium Oświaty b. d. 224 60 42 18
Podkarpackie Kuratorium Oświaty b. d. 149 80 45 35
Podlaskie Kuratorium Oświaty 1134 82 24 3 19
Pomorskie Kuratorium Oświaty b. d. 286 111 78 30
Śląskie Kuratorium Oświaty b. d. b. d. b. d. b. d. b. d.
Warmińsko-Mazurskie Kuratorium
Oświaty
b. d. Konkurs odbywał się
w dwóch etapach:
szkolnym i wojewódzkim
86 39 40
Wielkopolskie Kuratorium Oświaty b. d. 38 21 7 14
Zachodniopomorskie Kuratorium
Oświaty
b. d. 449 123 101 21


Kryteria kwalifikacji

Każdy organizator konkursu autonomicznie ustala progi procentowe kwalifikacji uczniów do kolejnych etapów. W dwóch województwach, aby z etapu szkolnego przejść do rejonowego, należało zdobyć 90% punktów możliwych do uzyskania (woj. lubelskie, podlaskie). W innych próg był nieco niższy. 85% trzeba było uzyskać w woj. lubuskim i śląskim. Pięciu organizatorów założyło 80-procentowy próg kwalifikacji (np. w woj. kujawsko-pomorskim, mazowieckim). W województwie pomorskim wystarczyło 70%, a małopolskim tylko 60%. Nieco bardziej jednolite były kryteria w kolejnym etapie. Aby przejść z poziomu rejonowego (okręgowego) do wojewódzkiego, najczęściej trzeba było zdobyć 90% (3 województwa) lub 85% (4 województwa) punktów. Uczniowie, którzy przeszli do ostatniej części konkursu, nie stawali się finalistami od razu. Uzyskanie tego tytułu wymagało zdobycia najczęściej 30% punktów z ostatniego testu. Najwyższe wyróżnienie otrzymywało się po zdobyciu 90% punktów. Tak ustaliło siedmiu organizatorów. Bywały też progi 85% lub 80%. Niektóre kuratoria uzależniały ilość zakwalifikowanych do kolejnego etapu osób i liczbę tytułów laureata oraz finalisty od liczby uczestników konkursu. Tak było w województwie podkarpackim. Dokładne dane prezentuje tabela 2. 
 

Tabela 2. Dane procentowe kwalifikacji uczniów do kolejnych etapów
Organizator Procent punktów
potrzebny do przejścia
z etapu szkolnego
do rejonowego
Procent punktów
potrzebny do przejścia
z etapu rejonowego
do wojewódzkiego
Procent punktów
potrzebny
do uzyskania tytułu
finalisty
Procent punktów
potrzebny
do uzyskania tytułu
laureata
Kujawsko-Pomorskie Kuratorium
Oświaty
80% 85% 30% 90%
Lubelskie Kuratorium Oświaty 90% 90% 30% 90%
Lubuskie Kuratorium Oświaty 85% 85% 30% 90%
Małopolskie Kuratorium Oświaty 60% 70% 50% 85%
Mazowieckie Kuratorium Oświaty 80% 90% 30% 90%
Podkarpackie Kuratorium Oświaty Progi kwalifikacyjne zależą od ilości uczestników konkursu
Podlaskie Kuratorium Oświaty 90% 90% 30% 90%
Pomorskie Kuratorium Oświaty 70% 70% 30% 80%
Śląskie Kuratorium Oświaty 85% 85% 30% 90%
Warmińsko-Mazurskie Kuratorium
Oświaty
Konkurs odbywał się w dwóch etapach. Należało
uzyskać 80% punktów, żeby przejść z poziomu
szkolnego do wojewódzkiego
60% 85%
Wielkopolskie Kuratorium Oświaty 80% 84% 52% 90%
Zachodniopomorskie Kuratorium
Oświaty
80% 85% 30% 90%



Wielu organizatorów Wojewódzkiego Konkursu Biologicznego w regulaminach uwzględniło możliwość...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy