Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

30 stycznia 2019

NR 31 (Styczeń 2019)

Spojrzenie na proces widzenia

0 75

Uczniowie przy okazji omawiania narządu wzroku czy zasad dziedziczenia daltonizmu, zadają następujące pytania: „Jak postrzegamy kolory?”, „Czy pies, kot i inne ssaki widzą tak jak my?”, „Jaki obraz otoczenia odbiera kałamarnica, mucha, pszczoła?”. Pytania te są jak najbardziej trafne. Wzrok to przecież jeden z podstawowych naszych zmysłów. To dzięki niemu orientujemy się w przestrzeni, jesteśmy w stanie określić, co jest blisko, a co daleko, rozróżniamy barwy. Aby wytłumaczyć proces widzenia, musimy go podzielić na dwa etapy: fizyczny i biologiczny. Ze względu na złożoność tego zjawiska, tak trudno jest go w pełni wytłumaczyć w szkole. Nauczyciel fizyki na swoich lekcjach będzie mówił o widmie światła białego, częstotliwości, odbiciu, pochłanianiu. Zagadnienia te realizuje się podczas omawiania zjawisk optycznych, czyli w ósmej klasie szkoły podstawowej. Nauczyciel biologii powie o budowie oka, siatkówki jako warstwy światłoczułej i cechach obrazu na niej powstającego. Informacje te podawane są podczas realizacji materiału związanego z anatomią i fizjologią człowieka, czyli w klasie siódmej. Uczeń więc dostaje dwa oddzielne przekazy dotyczące jednego zjawiska, których najczęściej nie potrafi złożyć w jeden spójny i logiczny proces. Stąd tak ważne jest, aby niektóre zagadnienia omawiać na kilku przedmiotach równolegle lub przeznaczyć odrobinę czasu na ich połączenie. Proponuję więc scenariusz zajęć, w którym kompleksowo spojrzy się na proces widzenia. Można go realizować na jednej lub dwóch jednostkach lekcyjnych. Zjawisko to zostanie uczniom przedstawione w następujących etapach:

  1. Podstawy fizyczne widzenia barw. Pamiętajmy, że proces fizyczny jest dość skomplikowany i najeżony sporą ilością pojęć. Dlatego też staramy się w sposób uproszczony (lekcja przeznaczona jest dla uczniów z klasy siódmej lub ósmej), prostym językiem z ograniczoną do minimum nomenklaturą przedstawić to zjawisko.
  2. Budowa oka człowieka (nam najbliższe i najlepiej zrozumiałe zagadnienie).
  3. Ewolucja narządów służących do odbierania bodźców świetlnych.

Mamy kilka zagadnień, które pozwolą w pełni opracować tematykę odbierania bodźców świetlnych. Możemy więc podzielić klasę na grupy i każda z nich zajmie się analizą i prezentacją poszczególnych wiadomości. 

Temat zajęć SPOJRZENIE NA PROCES WIDZENIA
Cel ogólny Omówienie procesu widzenia. Wskazanie uczniom powiązań między zagadnieniami z anatomii i fizjologii człowieka a fizyką
Cele szczegółowe W zakresie wiadomości uczeń:
  • Wymienia barwy widma światła białego
  • Zna podstawowe barwy addytywne
  • Podaje elementy budujące oko
  • Wymienia fotoreceptory siatkówki
  • Zna budowę oka owada
W zakresie umiejętności uczeń:
  • Rozróżnia proces odbicia od pochłaniania światła
  • Wyjaśnia, dlaczego np. świeca daje ciepłe białe światło
  • Analizuje proces i podaje kolor przedmiotu oświetlanego światłem monochromatycznym
  • Wyjaśnia rolę rogówki i źrenicy w procesie powstawania obrazu
  • Uzasadnia wpływ ilości światła na proces widzenia
  • Uzasadnia proces ewolucyjnego rozwoju narządu wzroku
Postawy i przekonania: Uczeń:
  • Wyjaśnia, w jaki sposób dbać o zmysły
  • Doskonali umiejętność pracy w grupie
  • Właściwie zachowuje się na zajęciach
Metody nauczania
  • Pogadanka,
  • Burza mózgów,
  • Praca z tekstem źródłowym,
  • Analiza filmu
Formy pracy
  • Indywidualna
  • Grupowa
Środki dydaktyczne 
  • Film „Oko – właściwości i funkcje”
  • Plansze przedstawiające zjawiska optyczne (odbicie światła, załamanie światła, rozszczepienie światła w pryzmacie)
  • Karty pracy
Typ lekcji
  • Podsumowująca

 

Przebieg lekcji:
I. Faza przygotowawcza
  • Czynności organizacyjne
  • Nauczyciel w formie pogadanki wprowadza uczniów w temat lekcji. Zwraca uwagę na to, że narząd wzroku u człowieka dostarcza najwięcej informacji z otaczającej nas przestrzeni. Nauczyciel wyjaśnia, że lekcja łączy wiadomości i umiejętności zdobyte na fizyce, biologii i chemii w celu wyjaśnienia procesu widzenia barw
II.Faza realizująca
  • Burza mózgów. Nauczyciel prosi uczniów, aby rozpoznali przedstawione na planszach zjawiska fizyczne związane z optyką.
  • Nauczyciel dzieli uczniów na grupy. Rozdaje im karty pracy z tekstami źródłowymi. (załącznik 1). Kontroluje tok pracy.
  • Uczniowie prezentują wyniki pracy grupowej
III.Faza podsumowująca
  • Nauczyciel włącza film „Oko – właściwości i funkcje” (bez dźwięku) i prosi uczniów o wcielenie się w rolę lektora. Uczniowie, analizując obserwowane (krótkie) fragmenty filmu, starają się opisać to, co one przedstawiają. 
  • Nauczyciel podsumowu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy