Dołącz do czytelników
Brak wyników

Okiem ornitologa

10 września 2019

NR 35 (Wrzesień 2019)

Fatalne skutki polowań na ptaki wodne

164

Rozpoczynające się w Polsce co roku w połowie sierpnia polowania na tzw. ptactwo wodne, prowadzą do zagłady lęgów różnych gatunków ptaków wodnych, zarówno podlegających ścisłej ochronie prawnej (np. łabędzie), jak i gatunków uznanych za łowne (niektóre kaczki i łyska). Polowania te są również zagrożeniem dla kilkudziesięciu gatunków ptaków, uznanych w Polsce i Europie za taksony rzadkie i podlegające ścisłej ochronie prawnej. 
 

W Polsce polowania na dzikie gęsi i kaczki oraz łyski, rozpoczynają się w połowie sierpnia. Członkowie PZŁ podczas sierpniowych polowań w majestacie prawa strzelają do gęsi gęgaw Anser anser oraz do czterech gatunków kaczek – cyraneczki Anas crecca, krzyżówki Anas platyrhynchos, głowienki Aythya ferina i czernicy Aythya fuligula, a także do największego z krajowych chruścieli – do łyski Fulica atra. 
Tymczasem termin rozpoczęcia polowań na ptaki wodne w Polsce jest absolutnie niedostosowany do biologii lęgowej różnych gatunków ptaków. W tym czasie wodzone są przez matki nielotne jeszcze pisklęta. Dotyczy to ptaków uznanych w Polsce zarówno za taksony podlegające ścisłej ochronie, jak i gatunków łownych. 

Z pisklętami


Połowa sierpnia to czas, który w całej Polsce jest okresem wodzenia nielotnych jeszcze piskląt przez trzy gatunki łownych kaczek. W przypadku kaczki czernicy, jej młode osobniki uzyskują lotność zazwyczaj między trzecią dekadą sierpnia a drugą dekadą września. Dzieje się tak nawet na Dolnym Śląsku, gdzie klimat w skali Polski jest najcieplejszy. W przypadku głowienki młode zaczynają latać między początkiem sierpnia, a połową września. Nawet kaczka krzyżówka, która przystępuje do lęgów najwcześniej ze wszystkich gatunków krajowych dzikich kaczek, miewa późne – najprawdopodobniej powtarzane – lęgi i w połowie sierpnia zdarzają się u niej nielotne jeszcze kaczęta. Także łowny przedstawiciel chruścieli – łyska, miewa lęgi powtarzane i po stracie pierwszego, przystępuje powtórnie do drugiego, co skutkuje obecnością nie latających jeszcze piskląt do przełomu sierpnia i września. 

Ale problem obecności nielotnych piskląt w połowie sierpnia u ptaków wodnych się nie kończy. On się dopiero rozpoczyna… 

Dla podlegających ścisłej ochronie prawnej perkozów, połowa sierpnia to normalny czas, kiedy część tegorocznych piskląt jest jeszcze nielotna. Dotyczy to perkozka Tachybaptus ruficollis i perkoza dwuczubego Podiceps cristatus. Perkozki opiekują się swoimi nielotnymi pisklętami do końca września, a perkozy dwuczuby wodzą jeszcze nielotne młode nawet w październiku. Np. na Zbiorniku Turawskim koło Opola jesienią 2008 r. obserwowana była rodzina perkoza dwuczubego z nielotnymi pisklętami w drugiej dekadzie października (J. Stasiak i M. Stajszczyk – obserwacje własne). Zdarzają się również późne lęgi u perkoza rdzawoszyjego Podiceps grisegena, gdzie nielotne pisklęta widuje się do przełomu sierpnia i września. 

Do końca sierpnia można stwierdzić nielotne młode czapelki bączki Ixobrychus minutus, ponieważ przystępowanie do lęgów u tego gatunku notuje się do drugiej połowy czerwca. 

Wodzenie nielotnych piskląt w połowie sierpnia jest również normą dla obydwu naszych lęgowych gatunków łabędzi. U łabędzia niemego Cygnus olor pisklęta nabywają umiejętności latania najwcześniej w drugiej dekadzie września. Łabędź krzykliwy Cygnus cygnus wodzi swe nielotne pisklęta zazwyczaj do przełomu sierpnia i września, notowano (np. na Dolnym Śląsku) późne lęgi, gdzie młode nabyły umiejętności latania dopiero na końcu września. 

Z pośród chronionych kaczek, jeszcze w sierpniu często wodzi swe nielotne kaczka krakwa Anas strepera, która przystępuje do lęgów dość późno, z reguły w czerwcu lub nawet na początku lipca – prawdopodobnie są to lęgi powtarzane. Niewątpliwie nielotne kaczęta krakwy obserwowano do trzeciej dekady sierpnia. To samo zjawisko dotyczy kaczki podgorzałki Aythya nyroca, która przystępuje do powtarzanych lęgów nawet na początku lipca, a nielotne kaczęta podgorzałki można obserwować jeszcze we wrześniu. Podgorzałka należy do najrzadszych kaczek w Polsce, dlatego znalazła się w Czerwonej księdze zwierząt Polski, skupiającej gatunki uznane za rzadkie i zanikające. 


Podobnie jest z trzema gatunkami chruścieli. Co najmniej do drugiej dekady września wodzi nielotne młode z drugiego lęgu kokoszka ­Gallinula chloropus. Identyczna sytuacja ma miejsce u wodnika Rallus ­aquaticus, który regularnie odbywa w sezonie rozrodczym dwa lęgi, a nielotne młode z drugiego lęgu spotykane są jeszcze na początku września. Podobnie jest u kureczki zielonki Porzana parva, ponieważ termin przystępowania do drugiego lęgu u tego gatunku sięga końca lipca, co w konsekwencji prowadzi do nabywania lotności młodych kureczek zielonek dopiero we wrześniu.

 

Niepokój 


Polowania na ptaki wodne, zwłaszcza te zbiorowe, wprowadzają wśród ptaków wodnych chaos na akwenach, na których się odbywają. Obecność kilkunastu/kilkudziesięciu myśliwych i huk wystrzałów doprowadzają do paniki wśród ptaków, w tym wśród wodzących nielotne młode. Ptaki – o ile to możliwe – próbują schronić się w szuwarach lub odpłynąć na szeroką toń, poza zasięg strzałów. Ptaki narażone są nie tylko na zastrzelenie – niezależnie od statusu prawnego (łowne lub chronione) – ale także zaatakowanie przez psy, mające aportować postrzelone i zabite ptaki. 

Późne letnio-jesienne polowania na ptaki wodne, zagrażają nie tylko ptakom wodzącym nielotne pisklęta, ale w ogóle wszystkim ptakom wodnym, jakie tam występują. Zdarza się, że myśliwi, nie mając czasu na identyfikację gatunkową lecących kaczek, zabijają także gatunki chronione, zarówno prawem polskim, jak i unijnym, jak np. bernikla białolica, świstun, krakwa, rożeniec, cyranka, płaskonos, hełmiatka, podgorzałka, gągoł i nurogęś. 

Polowania wprowadzają niepokój i zagrożenie życia dla ptaków szponiastych, związanych środowiskiem wodnym – bielika Haliaeetus albicilla, błotniaka stawowego Circus aeruginosus i rybołowa Pandion haliaetus. Drapieżniki te uciekając przed myśliwymi, w sposób niekontrolowane nalatują nad innych członków PZŁ, co skutkuje trwałym wypłoszeniem z danego akwenu. Zdarzały się też sytuacje naganne, kiedy to...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy