Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ze świata zoologii

21 maja 2019

NR 33 (Maj 2019)

Chrząszcze (żuki, tęgopokrywowe)

0 68

Jest to najliczniejszy gatunkowo oraz jeden z najbardziej zróżnicowanych pod względem pokroju ciała, rozmiarów, barw i trybu życia rząd owadów. W Polsce opisanych jest ponad 6 tys. gatunków i ponad 350 tys. w świecie. Jest to najliczniejszy i najbardziej zróżnicowany morfologicznie i biologicznie rząd owadów i zwierząt w ogóle. Jednak pomimo różnorodności form prawie wszystkich jego przedstawicieli cechuje wyraźnie jednolity ogólny model budowy ciała.

Pierwsza para skrzydeł wykształcona w postaci twardych i nieprzezroczystych pokryw (elytre), czasem są one zredukowane, np. kusakowate. Tylne skrzydła są błoniaste, lotne. Przedplecze jest duże i ruchome. Narządy gębowe bezwzględnie (u wszystkich) gryzące (ortopteroidalne). Odwłok pozbawiony jest wyrostków rylcowych i pokładełka. Długość ich ciała waha się od 0,4 mm u piórkoskrzydłych do 75 mm u jelonka rogacza (największego europejskiego przedstawiciela tego rzędu). 

Żuwaczki u samców mają kształt rogów. Gatunek ten przejawia wyraźny dymorfizm płciowy. Ciało chrząszczy jest wydłużone i nieco grzbieto-brzusznie spłaszczone, o zarysie owalnym. Niekiedy wąskie i znacznie wydłużone, np. u kusakowatych czy kózkowatych. Całe ciało pokryte grubym oskórkiem (kutikulą) pełniącym funkcję twardego zewnętrznego pancerza. Głowa (caput) duża, przeważnie masywnie zbudowana, prognatyczna, u większości gatunków dobrze widoczna. Duże i wypukłe oczy złożone osadzone są po bokach głowy. Przyoczek brak. Czułki przeważnie utworzone z 11 członów, najczęściej wydłużone, skierowane do przodu. Mogą być nawet kilkakrotnie dłuższe od całego ciała (np. u tycza). Różnorodność typów odnóży odzwierciedla rozmaitość przystosowań ekologicznych chrząszczy (grzebne, bieżne, pływne). Są one przeważnie dobrze wykształcone, wyraźnie widoczne i zaopatrzone w długie pięcioczłonowe stopy.

 

 

  1. udo
  2. podudzie
  3. pazurki
  4. śródstopie
  5. odwłok
  6. tarczka
  7. rogi
  8. zewnętrzny szkielet głowy
  9. goleń
  10. przedplecze
  11. pokrywy skrzydłowe sztywne
  12. żyłka skrzydła błoniastego
  13. skrzydło błoniaste
  14. oczy złożone
  15. czułek
  16. stopa

Część chrząszczy, zwłaszcza nocnych i żyjących w ukryciu, ma ubarwienie jednolicie czarne lub brunatne (np. większość biegaczowatych, czarnuchowatych, żukowate, jelonkowate i kornikowate). Zielono...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy