Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ze świata zoologii

18 czerwca 2018

NR 27 (Maj 2018)

Ryś eurazjatycki Lynx lynx – największy kot Europy

0 1915

Obecnie jest największym przedstawicielem kotowatych w Europie. Korzystając ze ścisłej ochrony prawnej, tylko w niewielu przypadkach spontanicznie powrócił na obszary, gdzie wcześniej został wytępiony. Ale dzięki reintrodukcjom ponownie występuje w Alpach i Górach Dynarskich oraz Szumawie i Harzu. W Polsce przed ćwierćwieczem dokonano skutecznej reintrodukcji w Puszczy Kampinoskiej, a w ostatnich latach ryś sam zrekolonizował  Sudety. 

Ryś eurazjatycki (Lynx lynx) od ok. 150 lat jest największym przedstawicielem kotowatych w Europie. Dawniej był trzecim co do wielkości kotem występującym na naszym kontynencie: największym był tygrys kaspijski (Panthera tigris virgata) występujący do drugiej połowy XIX w. na północnym wybrzeżu Morza Kaspijskiego (m.in. w delcie rzeki Ural), a na południu Bałkanów 2 tys. lat temu żył lew azjatycki (Panthera leo persica). Obydwa te wielkie koty zostały wyrugowane z naszego kontynentu, a w przypadku tygrysa kaspijskiego został on całkowicie wytępiony. 

POLECAMY

Ryś eurazjatycki osiąga 110–130 cm długości (z czego na ogon przypada 16–23 cm), w kłębie mierzy 75–80 cm wysokości, a waży do 30 kg, przy czym samce są o ok. 1/5 raza większe od samic. Jest więc największym gatunkiem spośród 4 taksonów tworzących rodzaj Lynx – ryś kanadyjski (Lynx canadensis) jest od niego tylko minimalnie mniejszy, a zdecydowanie mniejsze są obydwa bardziej południowe gatunki – ryś iberyjski (Lynx pardina) i ryś rudy (Lynx rufus). 

Charakterystyczną cechą europejskich rysi jest występowanie dwóch schematów umaszczenia związanych z obszarem występowania: rysie z podgatunku nominatywnego (Lynx lynx lynx) żyjące w tajdze od Skandynawii po góry Ural oraz w strefie lasów mieszanych i liściastych krajów nadbałtyckich (Estonia, Łotwa, Litwa i północna część Polski) i Europy Wschodniej (Białoruś, północna Ukraina i Rosja) mają jasne futro, często pozbawione wyraźnie zaznaczonych cętek. Natomiast rysie z południa Europy Środkowej i Bałkanów są bardziej ceglaste i wyraźnie cętkowane. Nasze rysie z Podlasia, Mazur i Lubelszczyzny należą do mało cętkowanej formy północnej, a te z Karpat i Sudetów reprezentują wyraźnie cętkowaną formę południową (Lynx lynx carpathicus). 

Areał i siedliska

Dawny zasięg rysia obejmował większość Europy (bez Półwyspu Iberyjskiego oraz Islandii i Irlandii) oraz północną i środkową część Azji – od Syberii po góry Turcji, Zakaukazia, Iranu, Pakistanu, Indii i Chin. W wyniku wielowiekowych prześladowań (zabijanie, trucie, wycinanie lasów) jego areał znacznie się zmniejszył. Całkowicie wytępiono go w Europie między Atlantykiem a Karpatami i od przełomu XIX i XX w. występował jedynie na wschód od Skandynawii, Polski i Bałkanów po wschodnie krańce kontynentu w górach Ural.

Interesujące zjawisko ekspansji rysia zarejestrowali badacze rosyjscy na skrajnym wschodzie Syberii. W pierwszej połowie XX w. doszło do naturalnej kolonizacji Półwyspu Kamczackiego. Po raz pierwszy obecność rysia odnotowano na północy Kamczatki pod koniec lat 30., a już w połowie lat 50. spotykano go na całym półwyspie. Kamcza...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów



Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!

Przypisy