Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju

31 lipca 2018

NR 19 (Styczeń 2017)

Jak podnieść się po porażce?

0 43

Porażka to dla każdego bolesne doświadczenie – pojawiają się trudne emocje, zachwiane zostaje poczucie własnej wartości, pod znakiem zapytania stają plany i marzenia. Co możemy zrobić, aby w krótszej perspektywie czasu porażka była odczuwana jak najmniej dotkliwie, a w dłuższej – stała się budującym doświadczeniem?

W psychologii pojęcie porażki można rozumieć przynajmniej na dwa różne sposoby. Po pierwsze, oznacza błąd wyniku i pojawia się, kiedy dochodzi do rozbieżności między tym, co postawiliśmy sobie za cel, czego oczekiwaliśmy, a tym, co otrzymaliśmy w rezultacie podjętego działania. Po drugie, jest to stres, frustracja, czasami trauma, czyli nasza reakcja emocjonalna na doświadczenie straty, zagrożenia albo niespodziewane wyzwanie1. Większość z nas porażkę definiuje w sposób subiektywny i intuicyjny. Decyzja, czy dane doświadczenie potraktujemy jak niepowodzenie, wiąże się z odpowiedzią na pytanie, czy osiągnęliśmy dokładnie to, co powinniśmy lub założyliśmy. To oznacza, że porażką będzie jedynie takie zdarzenie, które sami określimy tym mianem.

Zastanów się i zwróć uwagę:

  1. Jak często używasz słów: porażka, niepowodzenie, katastrofa, klęska itp.?
  2. Czym dla ciebie jest porażka i jakie zdarzenia w swoim życiu tak nazywasz? 
  3. Czy zdarza ci się mówić o porażce lub sukcesie, kiedy masz na myśli sytuacje od ciebie niezależne, poza twoją kontrolą, np. chorobę, kradzież lub szczęśliwy splot okoliczności? Jakie może mieć to konsekwencje dla ciebie?

Według N. Newton, Ch. Khanna i J. Thompson radzenie sobie z niepowodzeniami złożone jest z trzech podstawowych etapów. Pierwszy z nich to otwarte przyznanie się przed samym sobą do porażki. Drugi – uporanie się z trudnymi emocjami, a trzeci – wyciągnięcie wniosków na przyszłość.

Konfrontacja

Pierwszym krokiem w radzeniu sobie z niepowodzeniem jest przyjęcie do wiadomości faktu jego wystąpienia. Taki zabieg pozwala odzyskać kontrolę nad niepomyślną sytuacją. Doświadczenie porażki można porównać do wystąpienia objawów choroby. Jeśli je zauważymy i zaakceptujemy, że mogą być oznaką problemów zdrowotnych, możemy zacząć się diagnozować i leczyć. Jednak z objawami bywa tak, że często je ignorujemy, tłumacząc ich pojawienie się warunkami atmosferycznymi, przejściowym zmęczeniem, wmawiając sobie, że przecież nic takiego się nie dzieje, że teraz mamy ważniejsze rzeczy na głowie itp. Podobnie jest z naszą reakcją na porażkę. Czasami zaprzeczamy, że miała miejsce, wypieramy ją ze swojej świadomości. Innym razem doszukujemy się przyczyn niepowodzenia w czynnikach od nas niezależnych, albo wmawiamy sobie i całemu otoczeniu, że to jeszcze nie koniec i mamy przecież szanse osiągnąć założone cele. Takie zachowania pozwalają utrzymać złudzenie, że jesteśmy wolni od porażek i w pewien sposób chronią samoocenę, ale jednocześnie blokują proces uczenia się na błędach. W konsekwencji zamiast porcji konkretnej, nowej wiedzy otrzymujemy fałszywy obraz siebie i otaczającego nas świata.

Odpowiedz sobie szczerze na pytania:

  • Jak najczęściej reagujesz na swoje porażki?
  • Czy tłumaczysz sobie własne błędy czynnikami od ciebie niezależnymi, np. nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności, działaniem innych ludzi, głupimi procedurami, panującym systemem itd.?
  • Czy starasz się nie myśleć o porażce, a kiedy ktoś cię o nią zapyta, mówisz, że nic się nie stało lub szybko zmieniasz temat rozmowy?
  • Czy uporczywie wierzysz, że możesz wszystko jeszcze naprawić? Trudno jest ci odpuścić, pomimo wielokrotnych prób zakończonych niepowodzeniem?

Co zrobić, aby odważnie przyznawać się do niepowodzeń przed samym sobą? Należy wykazać się pokorą – zaakceptować, że nie jesteśmy nieomylni, nie wiemy i nie umiemy wszystkiego i tym razem popełniliśmy błąd.

Emocjonalny porządek

Porażka zabu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy