Dołącz do czytelników
Brak wyników

Laboratorium

8 sierpnia 2018

NR 18 (Listopad 2016)

Dlaczego jabłko nie zawsze jest słodkie?

0 53

Przemiany cukrów w owocu rzekomym jabłoni

Botanik owocem nazwie organ powstający z zalążni słupka  u roślin okryto­zalążkowych. Zawiera on na­siona, pełni wobec nich funkcje ­ochronne i ułatwia rozsiewanie [1]. Owoce ta­kie, nazywane właściwymi, nie są jedynym ich rodzajem, ponieważ u wielu ro­ślin analogiczne struktury powstają z udziałem innych części roślin niż jedynie słupek. Nazywamy je wtedy owocami rzekomymi, pozornymi lub szupinkowymi i występują one powszechnie w rodzinie różowatych (Rosaceae), np. u poziomki (Fragaria), maliny (Rubus), ale też u jabłoni (Malus), gruszy (Pyrus) i innych [2].

Rozwój owocu rozpoczyna się zwykle po zapyleniu kwiatu i zapłodnieniu, chociaż, działając na roślinę odpowiednimi hormonami można też wywołać za­wiązanie owocu mimo braku zapłodnienia [3].

Rozwój wspomnianych organów roślinnych jest skomplikowanym procesem. Zastanówmy się więc dziś nad jednym aspektem tego zjawiska. Wiemy, że dojrzałe owoce, np. jabłka, często mają słodki smak, podczas gdy niedojrzałe są kwaśne i cierpkie. Skrobia jest najważniejszym węglowodanem u roślin (jeśli chodzi o substancje zapasowe), które odkładają ją m.in. właśnie w owocach. Jest ona jednak całkowicie pozbawiona słodkiego smaku. Musi więc istnieć jakiś mechanizm odpowiedzialny za przekształcenie zawartej w owocach skrobi w produkty o słodkim smaku. W niniejszym artykule przedstawię prostą metodę, która umożliwia zbadanie przemian węglowodanów w dojrzewającym owocu na przykładzie jabłoni domowej (Malus domestica).

Doświadczenie

By przekonać się o występowaniu skrobi w owocu jabłoni wykonamy próbę jodową.

Wiadomo, że wolny jod w kontakcie ze skrobią tworzy kompleks, którego barwa w zależności od stężenia może być niebieska, przez granatową, aż do prawie czarnej. Można się o tym przekonać w prosty sposób, dodając do będącej praktycznie czystą skrobią mąki ziemniaczanej (fot. 1) nieco aptecznej jodyny.


Fot. 1. Skrobia ziemniaczana


Fot. 2. Powstanie barwnego kompleksu skrobi z jodem


Fot. 3. Roztwór jodowy wykorzystany w doświadczeniu

Skrobia jest najważniejszym węglowodanem u roślin (jeśli chodzi o substancje zapasowe), które odkładają ją m.in. właśnie w owocach.

W kontakcie jodyny ze skrobią ziemniaczaną natychmiast dochodzi do powstania ciemnogranatowego zabarwienia (fot. 2).

W doświadczeniach z owocami też można zastosować jodynę. Jej skład może być dwojaki:

  • alkoholowy roztwór jodu,
  • wodny roztwór jodu w jodku potasu KI.

Rozpuszczalność jodu w wodzie jest bardzo niska. Właśnie z tego powodu wykorzystuje się roztwory w alkoholu etylowym C2H5OH lub w wodnym roztworze jodku potasu KI, który pełni funkcję solubilizatora [4]. Do doświadczenia bardziej nadaje się wodny roztwór, który w mniejszym stopniu uszkadza tkanki roślinne. Odczynnik jodowy można sporządzić samodzielnie, rozpuszczając w 200 cm3 wody destylowanej 0...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy