Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ze świata zoologii

21 maja 2019

NR 33 (Maj 2019)

Jenot - gość ze wschodu

0 152

Gatunki inwazyjne mają bardzo duży wpływ na przyrodę i mogą zagrażać różnorodności biologicznej. Obce gatunki mają możliwość zmieniania siedlisk i przedostawania się do rodzimej fauny, z którą konkurują m.in. o pokarm oraz terytorium. Ponadto są ważnymi wektorami chorób i pasożytów. Krzyżują się również z innymi gatunkami rodzimymi, np. z psami i wilkami, co wpływa na ich zmienność genetyczną. Oprócz skutków ekologicznych mogą mieć znaczny wpływ ekonomiczny na zamieszkałe tereny. W Europie występuje około 45 gatunków obcych ssaków. Należy do nich kilka gatunków ssaków drapieżnych, takich jak norka amerykańska, szop pracz i jenot. Zostały one sprowadzone do Europy ze względu na swoje cenne futro, następnie uciekły lub celowo wypuszczono je na wolność. 

Historia wprowadzenia jenotów do Europy

Historia jenota (Nyctereutes procyonoides) sięga dalekiej wschodniej Azji. Pochodzi on ze wschodniej Syberii, Chin, północnego Wietnamu, Korei oraz Japonii. W latach od 1928 do 1957 r. wypuszczono około 9100 jenotów, w większości pochodzących z hodowli, w ponad 70 rejonach byłego ZSRR. Celem Rosjan było wzbogacenie fauny cennym zwierzęciem futerkowym. Jenot zaadaptował się bardzo dobrze w środowisku Wschodniej Europy i stopniowo zaczął się rozprzestrzeniać na północ i zachód Europy. Obecnie jenot występuje w centralnej i północnej Europie, od Finlandii na północy, po Bułgarię i Serbię na południu. Z kolei na wschodzie jego zasięg sięga Rosji, Ukrainy, Białorusi, a na zachodzie Niemiec. W Polsce pierwszy raz pojawił się w 1950 r. i od tego czasu liczba jenotów systematycznie wzrasta.
 

Źródło: Wikipedia


Wygląd zewnętrzny

Jenot to krępy, średniej wielkości drapieżnik. Ma charakterystyczne długie futro z włosami do 12 cm, w odcieniach czerni, szarości, brązu i bieli. Jego twarz jest uderzająca, szczególnie w długiej zimowej okrywie: czarne łatki wokół oczu, pomiędzy białawy nos [najważniejsza różnica w porównaniu z pyskiem szopa pracza (Procyon lotor)] i długie białe bokobrody. Ogon jest krótki (15–22 cm), nie dosięga ziemi, przeważnie jasny z ciemnym końcem. Długość ciała jenota waha się od 50 do 85 cm. Nogi są krótkie i czarne. Jego ślady są małe i bardziej zaokrąglone niż u lisa (Vulpes vulpes), który pozostawia bardziej wydłużone ślady łapek. Podobnie jak w przypadku lisa pazury są zawsze widoczne na tropach. Ślady jenota mogą być dokładnie takie same jak u małych psów. Ze względu na szerokie ciało i krótkie nogi jenot nie zostawia swoich śladów w jednej (prawie) prostej linii tak jak lis: odciski lewej i prawej nogi są dość szeroko rozstawione. Krótkie nogi, szerokie ciało i długie włosy czasami nadają zwierzęciu wygląd borsuka (Meles meles), szczególnie zimą. Jego wysokość wynosi tylko około 37 do 39 cm. 

W regionach o surowej zimie masa ciała jenotów waha się znacznie przez cały rok, od 5 do 7 kg. Późną jesienią może być o 50 do 70% wyższa niż na wiosnę. Waga zmniejsza się w zimie i zaczyna wzrastać w marcu lub kwietniu, osiągając maksymalne wartości od sierpnia do listopada. Jednak na obszarach o łagodnych zimach wahania wagi w ciągu roku są znacznie mniej wyraźne.

Biologia ogólna

Jenot jest jedynym przedstawicielem rodziny psowatych, który zapada w sen zimowy na obszarach, gdzie zimy są ostre. Jeżeli grubość śniegu przekracza 20 cm, zwierzęta zazwyczaj przebywają w kryjówkach. Zimą i podczas wychowu szczenięta wolą przebywać w norze. W innych porach roku nor używają tylko okazjonalnie. Jenoty są aktywne głównie w nocy. W ciągu dnia zazwyczaj odpoczywają.

Jenoty poruszają się stosunkowo wolno, chód ich jest cichy, nie są szybkimi biegaczami. Kiedy się wystraszą, szybkim kłusem szukają kryjówki lub skaczą do wody, aby odpłynąć. Jenoty często zachowują spokój, gdy ktoś lub coś się do nich zbliża. Będąc w niebezpieczeństwie, udają, że są martwe. Rzadko się wspinają, ale czasami wchodzą na łatwo dostępne drzewa, by dotrzeć do gniazd ptaków. Wystarczy jedno metrowe ogrodzenie, by trzymać je w niewoli. W przeciwieństwie do lisów, a zwłaszcza borsuków, jenoty mają niewielką skłonność do kopania nor, chociaż mogą kopać niewielkie doły podczas poszukiwania małej ofiary.
Jenoty, żyjąc w parach, mają tendencję do wspólnej hibernacji (występuje u 84%). Są jedynymi psowatymi o takim zachowaniu i tak zżytej parze. Mają stosunkowo duże mioty urodzone późno w roku, jednak młode szybko stają się niezależne.

Jenoty przeważnie są aktywniejsze w nocy. Ich aktywność w ciągu dnia odbywa się zwykle tylko w osłonach gęstej roślinności. W Polsce, gdzie zimy są ciężkie, aby zapaść w sen zimowy, jenoty wybierają niezamieszkane nory borsuków. Od października oczyszczają je i odnawiają suchą trawą i liśćmi. Ich sen zimowy rozpoczyna się, gdy temperatura spada od poniżej –8 do –10°C. W dużych norach borsuków używają tylko dwóch lub trzech wejść, reszta jest zamknięta. Czasami do spoczynku zimowego, szczególnie podczas łagodniejszych zim, jenoty wykorzystują inne, bardziej otwarte miejsca: trzcinowiska, sterty gałęzi, otwarte otwory pod korzeniami zwalonych drzew i barłogi (legowiska) dzików.

Ekologia

Jenoty przejawiają zachowania terytorialne, ale szanują i omijają sąsiednie terytoria. Żyją głównie na terenach wilgotnych lub mokrych siedliskach, takich jak torfowiska i mokradła porośnięte kępami drzew oraz trzcinowiska wzdłuż jezior i strumieni. Ponadto możemy je również spotkać w lasach liściastych i mieszanych o gęstym poszyciu. Mniej preferowane są obszary rolnicze i lasy iglaste. W środku lata i jesieni schronienie zapewniają im gęste zarośla wzdłuż brzegów jezior i strumieni. Bezpieczeństwo może również odgrywać pewną rolę: jenoty mają skłonność do ucieczki do wody, gdy są ścigane lub...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy