Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z księgarskich półek

25 czerwca 2018

NR 27 (Maj 2018)

Żubr. Król puszczy

0 200

Nie da się zrozumieć żubra bez Puszczy Białowieskiej, a Puszczy Białowieskiej bez żubra. Oczywiście te największe dziko żyjące ssaki Europy spotkamy i w innych miejscach, ale to właśnie w Białowieży rozpoczyna się ich nowoczesna historia: walka o przetrwanie i skuteczne stworzenie populacji, która jest tak produktywna, że żubry stąd pozwalają na rekolonizację innych miejsc Polski, a także trafiają w inne miejsca naszego kontynentu. 

Czy żubr jest królem puszczy, czy może wyłącznie polan i dolin rzecznych? To nie musi się wykluczać. W prawdziwych puszczach były fragmenty otwarte. Do poruszania się po takich ostępach żubr jest fantastycznie przystosowany. Dwutaktowy ruch kończyn przednich zapobiega wpadnięciu w grząski bagnisty teren. Szerokość ciała uzależniona jest od rozstawu rogów, zapewnia sprawne poruszanie się dużego cielska pomiędzy drzewami. Sierść o barwie nizinnego lasu w zimie pozwala być niewidocznym dla oka drapieżnika, głównie wilka. Żubr jest trawożernym przeżuwaczem, w skład jego diety wchodzi 137 gatunków roślin, w tym 14 gatunków traw i turzyc. I to, co zaskakuje u żubra, zwierzę nie zachwyca się żubrówką, czyli turówką wonną (Hierochloe odorata). Jest to bylina należąca do traw. Rośnie licznie m.in. w Puszczy Białowieskiej i dochodzi do 50 cm wysokości. Ma bardzo intensywny smak i zapach, dlatego po wysuszeniu używana jest jako środek leczniczy oraz jako przyprawa do wódek i likierów. Żubrówka praktycznie nie odgrywa znaczącej roli w diecie żubrów, a nazwę taką zawdzięcza wyłącznie pochodzeniu z żubrowej puszczy. Takich anegdot w monografii da się wyłowić dziesiątki. Ale nie dlatego, że żubr ma taki, a nie inny rytm aktywności, wzorce zachowania i użytkowania środowiska, a nawet strukturę przestrzenną i socjalną populacji, zajmujemy się tym gatunkiem. Jego charyzmatyczność wynika przede wszystkim z tego, jakie ma znaczenie dla ochrony przyrody.

Można powiedzieć, że żubr został całkowicie wytępiony na wolności.

Małgorzata Krasińska, Zbigniew A. Krasiński Żubr Monografia przyrodnicza. Chyra.pl, 2017

Jeszcze nieco więcej niż tysiąc lat temu żubry zamieszkiwały prawie cały kontynent europejski, ale w XIX wieku naszej ery można go było spotkać tylko na ziemiach polskich i w górach Kaukazu. Procesu zanikania żubrzych populacji nie rozwiązała częściowa ochrona, która poprzez dekrety królewskie rozpoczęła się już w XVI wieku. W czasie rozbiorów na fragmencie obszaru dawnej Rzeczpospolitej wprowadzono przepisy carskie zakazujące polowania na żubry przeciętnym ludziom. Mimo to w 1919 roku w Puszczy Białowieskiej zginął ostatni żyjący na wolności osobnik żubra nizinnego, a w 1925 zginął ostatni żubr górski na Kaukazie. Był to czas budowania ochrony przyrody w Polsce niepodległej i żubr stał się symbolem ochrony skutecznej. W 1923 roku na Międzynarodowym Kongresie Ochrony Przyrody to właśnie Polska zaapelowała o ratowanie żubrów. Udało się przekonać przyrodników z innych państw i tego samego roku założono Międzynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra. Los gatunku zależał od kilkudziesięciu osobników, które ocalały w ogrodach zoologicznych i prywat...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy