Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

8 października 2018

NR 9 (Maj 2015)

Ptasi kolaż

0 22

UWAGA! Lekcja może być przeprowadzona jako forma zajęć dodatkowych (np. dla koła przyrodniczego), powtórkowych (np. do matury) lub też jako temat lekcji dotyczący gromady ptaki. Najlepiej wybrać się w teren w okresie od listopada do czerwca, kiedy kaczory kaczki krzyżówki są w szacie godowej. 

✓Temat lekcji: „Ptasi kolaż”

✓Adresaci: uczniowie szkół ponadgimnazjalnych, IV etap edukacyjny

✓Liczba jednostek lekcyjnych: 2-3 x 45 minut

✓Celem zajęć jest przedstawienie różnorodności wewnątrz- i międzygatunkowej na przykładzie ptaków.

✓CELE SZCZEGÓŁOWE:
I. W zakresie wiadomości uczeń:

  • definiuje pojęcia: park miejski, gatunek synantropijny, dymorfizm płciowy, dymorfizm sezonowy;
  • wymienia funkcje, jakie pełni park miejski;
  • przedstawia cechy, po których można rozpoznać najbardziej charakterystyczne gatunki ptaków;
  • wymienia przystosowania ptaków do życia w danym środowisku;
  • wyjaśnia rolę gruczołu kuprowego;
  • określa znaczenie witaminy D w organizmie zwierząt;
  • wymienia elementy składowe pióra;
  • podaje funkcje upierzenia;
  • wyjaśnia znaczenie piór pudrowych na przykładzie gołębia;
  • wyjaśnia cel migracji ptaków;
  • wymienia przystosowania ptaków do lotu.

II. W zakresie umiejętności uczeń:

  • uzasadnia potrzebę istnienia parków w miastach;
  • rozpoznaje min. 4 gatunki ptaków, które może spotkać (np.: wróbla domowego, gołębia miejskiego, mewy śmieszki, kaczki krzyżówki);
  • rozpoznaje szaty letnie i zimowe u śmieszki
  • rozpoznaje szaty osobników młodocianych i dorosłych u śmieszki;
  • klasyfikuje poznane organizmy do odpowiednich grup systematycznych;
  • proponuje funkcje, jakie pełni ubarwienie u ptaków;
  • rozpoznaje rodzaje piór;
  • uzasadnia, na czym polega zróżnicowanie wewnątrzgatunkowe na przykładzie kaczki krzyżówki;
  • porównuje poznane gatunki ptaków (gołębia, kaczki krzyżówki, mewy, wróbla);
  • rozróżnia mewy i rybitwy;
  • opisuje zróżnicowanie nóg i dziobów (wraz z wyjaśnieniem oraz przykładami); 
  • proponuje sposoby ochrony gatunkowej (na przykładzie wróbla zwyczajnego).

Postawy i przekonania:

  • widzi potrzebę tworzenia terenów zielonych w miastach;
  • dostrzega różnorodność ptaków;
  • rozwija zainteresowania ornitologiczne;
  • doskonali umiejętności obserwacyjne;
  • buduje postawę szacunku wobec przyrody;
  • dostrzega konieczność podejmowania działań służących ochronie ptaków i ich siedlisk.

✓Środki dydaktyczne: karta pracy, przewodniki do oznaczania gatunków ptaków, żywe gatunki ptaków.

✓Strategie nauczania: A (asocjacji wiedzy), P (problemowa).

✓Formy pracy: indywidualna, zbiorowa.

✓Metody nauczania: praca z tekstem (karty pracy), pogadanka, praktyczna (obserwacja terenowa, rozpoznawanie gatunków), burza mózgów.

✓Miejsce zajęć: park ze zbiornikiem wodnym lub inne miejsce, gdzie możemy spotkać ptactwo wodne i lądowe (np.: kaczki krzyżówki, mewy śmieszki, gołębie miejskie, wróble zwyczajne).

✓Przebieg zajęć:
I. Faza wprowadzająca (przed wejściem do parku/podejściem do zbiornika):

  1. Sprawy organizacyjne: sprawdzenie obecności, przypomnienie zasad bezpiecznego zachowania się w terenie.
  2. Nauczyciel pyta uczniów, czy domyślają się, dlaczego zajęcia odbywają się w parku/w pobliżu zbiornika wodnego.
  3. Nauczyciel prosi uczniów o wyjaśnienie terminu „park miejski”, a także o wskazanie, jakie funkcje pełni.
  4. Prowadzący pyta uczniów, czy parki są potrzebne w miastach. Prosi dzieci o uzasadnienie własnych opinii.

II. Faza realizacyjna (wejście do parku, bliżej zbiornika wodnego):

  1. Nauczyciel rozdaje karty pracy oraz przewodniki do oznaczania gatunkowego ptaków. 
  2. Prowadzący pyta uczniów, jakie gatunki zwierząt mogą spotkać w takim miejscu, czy znają pojęcie gatunek synantropijny – co ono oznacza (karta pracy: zadanie 2). Dla zwabienia ptaków przebywających w pobliżu zbiornika nauczyciel może sam przygotować pokarm (lub poprosić o to uczniów), np.: ziarno, okruszki chleba (dla gołębi), podgotowane warzywa (dla kaczek). 
  3. Nauczyciel prosi uczniów o to, aby oznaczyli gatunki ptaków, które widzą za pomocą przewodników, i powiedzieli, jakie cechy pozwoliły im na przyporządkowanie danego osobnika do gatunku.
  4. Prowadzący skupia się na przykładach ptaków występujących na terenie parku/w pobliżu zbiornika, np.: kaczka krzyżówka (karta pracy: zadanie 1A) – nauczyciel pyta uczniów: 
    - Do jakiej gromady i rzędu należy kaczka krzyżówka?
    - W jakim środowisku żyje?
    - Jakie przystosowania wykształciła krzyżówka w związku ze środowiskiem życia? 
    - Nauczyciel powinien zwrócić uwagę na nogi ptaków oraz kształt dzioba.
    - Dlaczego kaczki nie toną (burza mózgów)?
    Nauczyciel powinien zwrócić uwagę uczniów na gruczoł kuprowy oraz jego funkcje (ochrona przed przemoknięciem oraz produkcja prowitaminy D). 
    Może uda się zaobserwować, jak jeden z osobników wyczesuje swoje pióra, jednocześnie rozprowadzając wydzielinę z gruczołu kuprowego, co może służyć jako nawiązanie do powyższego wątku. 
    Ponadto nauczyciel może zapytać uczniów:
    - Co to jest witamina D? Czy jest ona potrzebna? 
    - Prowadzący wraca do tematu kaczek, zwracając uwagę uczniów na ich zróżnicowanie w obrębie gatunku, pyta: 
    - Czym się różnią między sobą? 
    - Co to jest dymorfizm płciowy? Przedstawia definicję dymorfizmu sezonowego (karta pracy: zadanie 2).
    -O przyczynę zróżnicowania – jedzą to sa...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy