Dołącz do czytelników
Brak wyników

W terenie

4 września 2018

NR 14 (Marzec 2016)

Informacje zostawiane przez zwierzęta

0 34

Wilki po sytym posiłku po upolowaniu jelenia pozostawią w lesie jego szkielet. Zimą z niedojedzonych resztek chętnie skorzysta sikora, którą chwyci krogulec, pozostawiając na wykrocie wyskubane z jej tuszy piórka. Krogulec padnie ofiarą puchacza, który niestrawione resztki wydali w postaci wypluwki, gubiąc przy tym pióro. Krótko mówiąc, zwierzęta zostawią po sobie informacje, do jakiego gatunku należą i co się stało w miejscu, w którym były. Informacje te nazywamy śladami.

Często jedynie dzięki śladom możemy dowiedzieć się, jakie zwierzęta przebywają w okolicy. Ma to duże znaczenie zwłaszcza w przypadku gatunków najbardziej skrytych, które unikają ludzkiego wzroku. 

Najczęstszymi śladami, na jakie natkniemy się podczas wyprawy na łono otaczającej nas przyrody, są właśnie sposoby żerowania zwierząt, odchody, miejsca odpoczynku. Równie często zobaczymy wykute dziuple, dzięki którym będziemy mogli oznaczyć bytujący w lesie gatunek dzięcioła, znajdziemy zgubione przez ptaki pióra, a przy odrobinie szczęścia także poroże jelenia czy sarny. Musimy jedynie podczas spaceru dobrze się rozglądać i troszkę pobawić w detektywów. Na pewno dostarczy nam to wiele frajdy i pozwoli zdobyć dużo cennych informacji.

W poprzednim numerze czasopisma pisałem o tropach zwierząt, czyli odciskach łap pozostawionych na gruncie. W niniejszym artykule skupiłem się na śladach zwierząt, na które najczęściej można się natknąć podczas wyjścia do lasu, parku, na pole czy też łąkę. Oba artykuły stanowią całość i wzajemnie się uzupełniają. 

Na niektóre gatunki natkniemy się częściej, na inne rzadziej. Do tych pierwszych zaliczyć można sarny, jelenie, dziki, bobry, wiele ptaków. Do sporadycznie spotykanych z pewnością należy wilk, i aby móc upewnić się o obecności tego drapieżnika w okolicy, warto wiedzieć, jak rozpoznać pozostawione przez niego ślady. Tym bardziej że gatunek ten coraz częściej pojawia się w nowych miejscach.

Wilk (Canis lupus)


Odchody wilka Canis lupus charakteryzują się obecnością sierści oraz kości

Wspomniana na wstępie sytuacja, w której można znaleźć w lesie objedzony szkielet jelenia, jest typowa dla wilczej rodziny, tzw. watahy. Jeśli ofiara jest duża, to zjadana jest na raty. Ostatecznie na miejscu polowania zostaje niewiele: fragmenty szkieletu z pogryzionymi kośćmi długimi i miednicą, kończyny z racicami, czaszka, poroże, płaty skóry. Po mniejszych ofiarach, takich jak sarny, na miejscu zostają właściwie jedynie strzępki sierści. Wilki zjadają swoje ofiary z sierścią i kawałkami kości, dlatego też ich odchody składają się z tychże materiałów, przez co są łatwo oznaczalne. Są wydłużone, barwy czarnej (świeże) lub szarej (starsze). Odchody mają także specyficzny zapach psa.


Znakowanie terytorium moczem przez wilki Canis lupus

Zajęte przez siebie terytoria wilki intensywnie znakują. Informują w ten sposób inną watahę o zajętym rewirze. Członkowie grupy wskazują też sobie nawzajem, którędy chodzili, a młodym wilczkom znakowanie pomaga odnaleźć się w nieznanym jeszcze obszarze. Oznaczanie terytorium odbywa się najczęściej poprzez oddawanie moczu przez parę dominującą (alfa) w charakterystycznych punktach, takich jak podstawa drzew przy trasie przejścia, połamane drzewka, kępy traw itp. Wilki robią to podobnie jak psy, unosząc jedną nogę. Jeśli pomiędzy tropami zauważymy żółte plamy moczu, będzie to oznaczać, że należą one do samicy, osobników znajdujących się niżej w hierarchii rodziny i młodych. Oczywiście znakowanie moczem jest dla ludzi łatwo zauważalne jedynie w okresie zalegania pokrywy śnieżnej.


Jedną z form oznaczania terytorium przez wilki Canis lupus jest drapanie gleby na ścieżkach, którymi się przemieszczają

Wilki znakują terytorium również poprzez drapanie ziemi na ścieżkach, którymi się przemieszczają. Do znakowania służą także odchody.

Sarna (Capreolus capreolus)


Legowisko sarny Capreolus capreolus


Porównanie wielkości odchodów jelenia Cervus elaphus (większe) i sarny Capreolus capreolus

Jej obecność można stwierdzić właściwie niemalże wszędzie. Ponieważ jest to najliczniejszy ssak parzystokopytny w naszym kraju, bez trudu znajdziemy ślady jej obecności. Łatwo dostrzegalne są odchody charakteryzujące się małymi rozmiarami. Są to luźno ułożone cylindryczne bobki o długości 1–1,5 cm i średnicy 0,5–1 cm. Każdy z nich barwy ciemnobrunatnej jest stosunkowo twar...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy