Dołącz do czytelników
Brak wyników

Archeologia

25 września 2018

NR 10 (Lipiec 2015)

Kości z potencjałem – co możemy wyczytać ze szczątek zwierząt?

326

Znajdowane podczas wykopalisk archeologicznych zwierzęce szczątki wydawać się mogą jedynie milczącą pozostałością po dawnych czasach. Okazuje się jednak, że potrafią one opowiedzieć niejedną historię. Odczytywaniem zaklętych w koś­-
ciach opowieści zajmuje się archeozoologia.

Gra w kości

Archeozoologia jest dziedziną nauki łączącą zoologię z naukami humanistycznymi. Jej zadaniem jest badanie odkrytych podczas wykopalisk szczątków zwierzęcych przy jednoczesnym dostarczaniu informacji o pochodzeniu tych zwierząt, przebiegu ich domestykacji oraz sposobów hodowli. Archeozoologia dąży również do pełnego opisania wpływu człowieka na środowisko naturalne. Kości, rogi, kopyta, pazury, skóry, włosie, muszle, odchody czy odciski łap niosą za sobą tak wiele informacji, że szybko wyodrębniły się różne gałęzie tej dziedziny, m.in. archeoichtiologia analizująca szczątki ryb, paleopatologia badająca chorobowe zmiany na kościach czy tafonomia dążąca do określenia pochodzenia śladów pozostawionych na kościach. 

Dzięki temu archeozoologia określa, z jakich kości wytwarzano odnajdywane podczas wykopalisk przedmioty codziennego użytku (m.in. grzebyki, szydła, ozdoby), w jaki sposób działalność człowieka wpłynęła na cechy biologiczne zwierząt, jaką rolę pełniły te zwierzęta w kulturowym, gospodarczym i kultowym rozwoju człowieka, odtwarzając tym samym obraz pierwotnej fauny badanych obszarów.

Kość niezgody

Wyróżnia się kilka typów szczątków zwierzęcych: szczątki zwierząt ofiarnych (noszących ślady działania nieprzypadkowego, powtarzalnego, cech świadczących o rytuałach), szczątki typu pokonsumpcyjnego (na których uwidacznia się kulinarna działalność człowieka) czy wyroby pochodzenia zwierzęcego. Szczątki przechodzą dwa etapy identyfikacji – identyfikację zoologiczną, anatomiczną i morfologiczną oraz identyfikację ilościową (np. ile zwierząt było zabijanych w celach kulinarnych, na które gatunki polowano najczęściej).

W pierwszym etapie identyfikacji zastosowanie znajdują trzy metody – mikroskopowa, makroskopowa i osteometryczna.

✓Metoda mikroskopowa wykorzystywana jest w przypadku, gdy materiał zwierzęcy uległ zniszczeniu lub jest bardzo mały. Dotyczy to zatem pozostałości kości lub skór po spaleniu lub rozdrobnieniu.
✓Metoda makroskopowa analizuje ślady pochodzenia antropogenicznego (m.in. obrzędy, obróbka kulinarna, rękodzielnictwo), stanu uzębienia i rozwoju kośćca (ocena wieku osobnika). Zastosowanie dodatkowych badań RTG umożliwia oszacowanie, na jakie choroby narażone były zwierzęta. 
✓Metoda osteometryczna opisuje znalezione szczątki przy użyciu narzędzi pomiarowych – długościomierza, cyrkla kłąbkowego i liniowego czy taśmy metrycznej. 

Identyfikacja ilościowa dąży przede wszystkim do opisania kilku parametrów – globalnej liczby szczątków (GLS), liczby osobników (LO) oraz najmniejszej liczby osobników (MINLO). 

Globalna liczba szczątków jest wartością nieprzeanalizowaną, podającą jedynie całościowo, ile szczątków wydobyto w trakcie wykopalisk, bez względu na stan i pochodzenie kości. Dopiero LO stanowi faktyczną liczbę osobników na podstawie jedynie charakterystycznych kości, np. prawych ramiennych...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy