Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju

31 lipca 2018

NR 19 (Styczeń 2017)

Po co nam w życiu kompetencje miękkie?

278

Komunikatywny, asertywny, kreatywny, empatyczny, posiadający zdolności przywódcze i umiejętność zarządzania stresem – te i wiele podobnych sformułowań brzmią jak puste hasła, które niewiele dla nas znaczą. Nie zawsze zastanawiamy się, 
co dokładnie się pod nimi kryje. Nie zawsze też mamy świadomość, jak dużą rolę odgrywają w naszym życiu. Czym tak naprawdę są umiejętności miękkie i jak można je rozwijać?

Termin „umiejętności miękkie” nie jest pojęciem stricte nau­kowym. Został zapożyczony z języka angielskiego (soft­skills) i spopularyzowany przez specjalistów od rekrutacji i zarządzania zasobami ludzkimi. Najogólniej mówiąc, kompetencje miękkie to psychospołeczne umiejętności życiowe, które pozwalają człowiekowi skutecznie radzić sobie w różnych sytuacjach, z różnymi zadaniami i wyzwaniami dnia codziennego. Często umiejętności miękkie zestawiane są z umiejętnościami twardymi. Jaka jest między nimi różnica? Które z nich są ważniejsze? Kompetencje twarde można określić jako bardziej merytoryczne i powiązane z konkretną dziedziną wiedzy czy praktycznymi umiejętnościami. To uprawnienia, kwalifikacje – na ogół potwierdzone dyplomami, zaświadczeniami, certyfikatami – pozwalające wykonywać określony zawód. Należą do nich, np. znajomość języków obcych, posiadanie prawa jazdy, ukończone studia wyższe, podyplomowe, kursy kwalifikacyjne itp. Inaczej jest w przypadku kompetencji miękkich. Są one mocno związane z tym, jacy jesteśmy, i w związku z tym mają bardziej rozległy charakter – dotyczą różnych naszych zachowań w kontakcie z samym sobą i innymi ludźmi. Trudniej je zbadać i zmierzyć.

Zastanów się:

  • Jakie kompetencje twarde są niezbędne w twojej pracy? Co dokładnie musisz wiedzieć i umieć, aby robić to, co robisz? Jakie musisz posiadać certyfikaty i zaświadczenia?
  • Jakie kompetencje miękkie są kluczowe dla twojego zawodu? Jakich potrzebujesz umiejętności osobistych, a jakich społecznych? Dlaczego akurat te są – według ciebie – ważne w pracy z dziećmi oraz ich rodzinami?
  • W jakich okolicznościach kompetencje miękkie przydają się w kontakcie z przełożonymi i współpracownikami?
  • Jakie korzyści wynikają z ich posiadania w domu i w pracy?

Zarówno twarde, jak i miękkie kompetencje wpływają na efektywność naszego działania i jakość wykonywanej przez nas pracy. Nie leżą one na dwóch przeciwstawnych biegunach, a raczej uzupełniają się. Określenie „miękkie” może sugerować, że są mniej ważne od twardych. Nic bardziej mylnego. Zastanówmy się, czy za naprawdę dobrego specjalistę będziemy skłonni uznać nauczyciela, lekarza, prawnika, którzy – choć dysponują rozległą wiedzą i kwalifikacjami w swojej dziedzinie – całkowicie nie będą zainteresowani emocjami drugiego człowieka? Czy dobry fachowiec od remontów to ten, który potrafi wykonać swoją pracę perfekcyjnie, ale zupełnie nas nie słucha i nie sposób się z nim dogadać? Oto najważniejsze korzyści płynące z posiadania umiejętności miękkich:

  • adekwatne reagowanie na życiowe sytuacje,
  • radzenie sobie z obciążeniami, porażkami, kryzysami,
  • możliwość przystosowania się do zmieniających się warunków,
  • realizowanie celów, planów, wprowadzanie w życie marzeń,
  • zaspokajanie własnych potrzeb,
  • tworzenie i utrzymywanie satysfakcjonujących relacji z innymi ludźmi,
  • budowanie sieci społecznego wsparcia,
  • mniejsze narażenie na negatywne działanie nieprzyjemnych stanów emocjonalnych, silnego i/lub długotrwałego stresu,
  • efektywność, osiąganie oczekiwanej skuteczności w działaniu.

Ćwiczenie

Wyobraź sobie, jaki jest i w jaki sposób się zachowuje:

  • szef z nocnych koszmarów,
  • najgorszy na świecie wychowawca,
  • fatalny kierowca ciężarówki,
  • kiepski kucharz.

Jakie cechy lub zachowania dyskwalifikują ludzi do pełnienia każdej z tych czterech powyższych ról? Wynotuj wszystko, co przyjdzie ci do głowy jako charakterystyka złego szefa, wychowawcy, kierowcy i kucharza. Wybierz trzy cechy, które uznasz za najgorsze ze swojej listy. Do której grupy umiejętności one należą – do twardych czy miękkich? Jakie można wyciągnąć z tego wnioski?

Jeszcze jedna różnica między umiejętnościami twardymi a miękkimi polega na tym, że tych pierwszych możemy nauczyć się niemalże od zera, choć każdy z nas może mieć do niektórych rzeczy większy lub mniejszy talent. Te drugie posiadamy od samego początku na jakimś – nie zawsze wystarczającym – poziomie. Jednak możemy dołożyć starań, aby je w sobie udoskonalić. 

Ja i ludzie

Wśród kompetencji miękkich możemy wyróżnić dwie podstawowe grupy – umiejętności osobiste (intrapsychiczne) oraz społeczne (interpersonalne). Te pierwsze są potrzebne do zarządzania sobą i swoimi wewnętrznymi stanami, te drugie pomagają odnaleźć się wśród ludzi – komunikować się i wpływać na nich. 

Wybrane kompetencje miękkie 
i ich krótka charakterystyka
Osobiste Społeczne
Dynamizm działania – zdolność szybkiego podejmowania trafnych decyzji oraz aktywnego, sprawnego i energicznego działania, szczególnie w sytuacjach kryzysowych Aktywne słuchanie – umiejętność uważnego i aktywnego słuchania oraz angażowania się w to, co mają do powiedzenia inne osoby
Elastyczność – umiejętność wykorzystywania okazji, poszukiwania nowych sposobów radzenia sobie, kiedy coś nie zadziała. Mobilizowanie sił mimo niesprzyjających okoliczności, niepowodzeń i umiejętność szybkiego powrotu do równowagi po wystąpieniu sytuacji stresowej. Zdolność do skutecznego działania w zgodzie z własnymi wartościami niezależnie od tego, jakie warunki panują wokół człowieka i co dzieje się w jego wnętrzu Asertywność – umiejętność wyrażania swoich uczuć, myśli, opinii, decyzji i potrzeb w bezpośredni, skuteczny sposób, nie naruszając przy tym godności drugiej osoby
Otwartość na uczenie się – gotowość przyjmowania nowej wiedzy, nabywania nowych umiejętności oraz otwartość na informacje zwrotne od innych Autoprezentacja – umiejętność budowania pozytywnego wizerunku swojej osoby w oczach innych ludzi
Kontrola emocjonalna – umiejętność radzenia sobie z napięciem emocjonalnym, wywołanym niespodziewanymi wydarzeniami i trudnymi sytuacjami Budowanie relacji – sprawność w nawiązywaniu kontaktu z innymi oraz umiejętność utrzymywania przyjaznych relacji
Kreatywność – umiejętność znajdowania związków między pozornie niepowiązanymi zagadnieniami, generowanie oryginalnych rozwiązań różnych problemów oraz zdolność myślenia wykraczającego poza schematy Empatia – zdolność odczuwania stanów psychicznych innych osób oraz umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia i spojrzenia z ich perspektywy
Myślenie krytyczne – zdolność obserwacji, analizowania i syntetyzowania oraz oceniania pozyskanych informacji Komunikacja – umiejętność precyzyjnego i jasnego wyrażania się, dopasowania formy i sposobu przekazu do odbiorcy oraz rozumienia wypowiedzi innych
Organizacja pracy własnej – umiejętność wykorzystywania własnych kompetencji i relacji z innymi w celu usprawnienia swojej pracy, efektywne wykorzystywanie posiadanych zasobów Konstruktywna krytyka – umiejętność przedstawienia swojego odmiennego zdania w taki sposób, aby nie zaatakować adresata komunikatu oraz zasugerować mu jednocześnie sposoby rozwiązania problemu poddanego krytyce
Inteligencja emocjonalna – umiejętność rozumienia własnych emocji, a także zrozumienia emocji przeżywanych przez innych, zdolność adekwatnego reagowania na nie tak, aby sprzyjało to rozwojowi emocjonalnemu oraz intelektualnemu
Pewność siebie – świadomość siebie (kontakt ze swoimi emocjami, wartościami, potrzebami i celami, jakie chcemy osiągnąć), znajomość własnych zalet i zasobów, tendencja do koncentrowania się na nich i umiejętność sięgania po nie w obliczu trudności, akceptacja swoich wad i niedoskonałości, umiejętność działania mimo strachu, niepewności i odczuwanych wątpliwości Negocjowanie – umiejętność rozpoznawania potrzeb innych oraz znajdowania porozumienia i rozwiązań przynoszących korzyści wszystkim stronom w sytuacji, kiedy przynajmniej jedna z nich nie zgadza się z daną opinią lub danym rozwiązaniem sytuacji
Proaktywność (inicjatywa) – zdolność koncentrowania się na możliwościach, poszukiwanie wpływu na sytuację i realnych rozwiązań, przejmowanie inicjatywy, dążenie do realizowania własnych pomysłów, planów, zmian, kształtowanie swojego otoczenia Przywództwo – umiejętność budowania autorytetu, kierowania i zarządzania innymi przy jednoczesnej dbałości o motywowanie, inspirowanie, wyzwalanie entuzjazmu
Radzenie sobie ze stresem – umiejętność efektywnego radzenie sobie zarówno z wysokim napięciem emocjonalnym, jak i długotrwałym obciążeniem wynikającym z trudnej sytuacji Rozwiązywanie sytuacji konfliktowych – rozumienie konfliktu i umiejętność zarządzania nim w taki sposób, aby przyczynił się do twórczego rozwiązania problemu
Radzenie sobie z problemami – umiejętność aktywnego poszukiwania rozwiązań problemów oraz ich wdrażanie Współpraca w zespole – aktywność i zaangażowanie we wspieraniu działań zespołu oraz przyjmowanie współodpowiedzialności za zadanie zespołowe
Samodyscyplina – umiejętność realizacji założonego celu dzięki zdolności kontrolowania zachowań impulsywnych, czyli powstrzymywania się od przelotnych i nagłych pragnień Wywieranie wpływu – umiejętność szukania poparcia, wpływanie na zachowania, myśli, emocje i decyzje innych osób
Samomotywowanie – umiejętność stałego mobilizowania siebie do realizowania wyznaczonych zadań i celów  
Uważność – umiejętność zauważania tego, co jest w nas, i tego, co nas otacza, ale bez oceniania, analizowania, porównywania  
Zarządzanie czasem – umiejętność oszacowania czasu potrzebnego do wykonania konkretnego zadania, podzielenie go na określone, kolejne etapy, realne zaplanow...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy