Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju

31 lipca 2018

NR 19 (Styczeń 2017)

Po co nam w życiu kompetencje miękkie?

0 47

Komunikatywny, asertywny, kreatywny, empatyczny, posiadający zdolności przywódcze i umiejętność zarządzania stresem – te i wiele podobnych sformułowań brzmią jak puste hasła, które niewiele dla nas znaczą. Nie zawsze zastanawiamy się, 
co dokładnie się pod nimi kryje. Nie zawsze też mamy świadomość, jak dużą rolę odgrywają w naszym życiu. Czym tak naprawdę są umiejętności miękkie i jak można je rozwijać?

Termin „umiejętności miękkie” nie jest pojęciem stricte nau­kowym. Został zapożyczony z języka angielskiego (soft­skills) i spopularyzowany przez specjalistów od rekrutacji i zarządzania zasobami ludzkimi. Najogólniej mówiąc, kompetencje miękkie to psychospołeczne umiejętności życiowe, które pozwalają człowiekowi skutecznie radzić sobie w różnych sytuacjach, z różnymi zadaniami i wyzwaniami dnia codziennego. Często umiejętności miękkie zestawiane są z umiejętnościami twardymi. Jaka jest między nimi różnica? Które z nich są ważniejsze? Kompetencje twarde można określić jako bardziej merytoryczne i powiązane z konkretną dziedziną wiedzy czy praktycznymi umiejętnościami. To uprawnienia, kwalifikacje – na ogół potwierdzone dyplomami, zaświadczeniami, certyfikatami – pozwalające wykonywać określony zawód. Należą do nich, np. znajomość języków obcych, posiadanie prawa jazdy, ukończone studia wyższe, podyplomowe, kursy kwalifikacyjne itp. Inaczej jest w przypadku kompetencji miękkich. Są one mocno związane z tym, jacy jesteśmy, i w związku z tym mają bardziej rozległy charakter – dotyczą różnych naszych zachowań w kontakcie z samym sobą i innymi ludźmi. Trudniej je zbadać i zmierzyć.

Zastanów się:

  • Jakie kompetencje twarde są niezbędne w twojej pracy? Co dokładnie musisz wiedzieć i umieć, aby robić to, co robisz? Jakie musisz posiadać certyfikaty i zaświadczenia?
  • Jakie kompetencje miękkie są kluczowe dla twojego zawodu? Jakich potrzebujesz umiejętności osobistych, a jakich społecznych? Dlaczego akurat te są – według ciebie – ważne w pracy z dziećmi oraz ich rodzinami?
  • W jakich okolicznościach kompetencje miękkie przydają się w kontakcie z przełożonymi i współpracownikami?
  • Jakie korzyści wynikają z ich posiadania w domu i w pracy?

Zarówno twarde, jak i miękkie kompetencje wpływają na efektywność naszego działania i jakość wykonywanej przez nas pracy. Nie leżą one na dwóch przeciwstawnych biegunach, a raczej uzupełniają się. Określenie „miękkie” może sugerować, że są mniej ważne od twardych. Nic bardziej mylnego. Zastanówmy się, czy za naprawdę dobrego specjalistę będziemy skłonni uznać nauczyciela, lekarza, prawnika, którzy – choć dysponują rozległą wiedzą i kwalifikacjami w swojej dziedzinie – całkowicie nie będą zainteresowani emocjami drugiego człowieka? Czy dobry fachowiec od remontów to ten, który potrafi wykonać swoją pracę perfekcyjnie, ale zupełnie nas nie słucha i nie sposób się z nim dogadać? Oto najważniejsze korzyści płynące z posiadania umiejętności miękkich:

  • adekwatne reagowanie na życiowe sytuacje,
  • radzenie sobie z obciążeniami, porażkami, kryzysami,
  • możliwość przystosowania się do zmieniających się warunków,
  • realizowanie celów, planów, wprowadzanie w życie marzeń,
  • zaspokajanie własnych potrzeb,
  • tworzenie i utrzymywanie satysfakcjonujących relacji z innymi ludźmi,
  • budowanie sieci społecznego wsparcia,
  • mniejsze narażenie na negatywne działanie nieprzyjemnych stanów emocjonalnych, silnego i/lub długotrwałego stresu,
  • efektywność, osiąganie oczekiwanej skuteczności w działaniu.

Ćwiczenie

Wyobraź sobie, jaki jest i w jaki sposób się zachowuje:

  • szef z nocnych koszmarów,
  • najgorszy na świecie wychowawca,
  • fatalny kierowca ciężarówki,
  • kiepski kucharz.

Jakie cechy lub zachowania dyskwalifikują ludzi do pełnienia każdej z tych czterech powyższych ról? Wynotuj wszystko, co przyjdzie ci do głowy jako charakterystyka złego szefa, wychowawcy, kierowcy i kucharza. Wybierz trzy cechy, które uznasz za najgorsze ze swojej listy. Do której grupy umiejętności one należą – do twardych czy miękkich? Jakie można wyciągnąć z tego wnioski?

Jeszcze jedna różnica między umiejętnościami twardymi a miękkimi polega na tym, że tych pierwszych możemy nauczyć się niemalże od zera, choć każdy z nas może mieć do niektórych rzeczy większy lub mniejszy talent. Te drugie posiadamy od samego początku na jakimś – nie zawsze wystarczającym – poziomie. Jednak możemy dołożyć starań, aby je w sobie udoskonalić. 

Ja i ludzie

Wśród kompetencji miękkich możemy wyróżnić dwie podstawowe grupy – umiejętności osobiste (intrapsychiczne) oraz społeczne (interpersonalne). Te pierwsze są potrzebne do zarządzania sobą i swoimi wewnętrznymi stanami, te drugie pomagają odnaleźć się wśród ludzi – komunikować się i wpływać na nich. 

Wybrane kompetencje miękkie 
i ich krótka charakterystyka
Osobiste Społeczne
Dynamizm działania – zdolność szybkiego podejmowania trafnych decyzji oraz aktywnego, sprawnego i energicznego działania, szczególnie w sytuacjach kryzysowych Aktywne słuchanie – umiejętność uważnego i aktywnego słuchania oraz angażowania się w to, co mają do powiedzenia inne osoby
Elastyczność – umiejętność wykorzystywania okazji, poszukiwania nowych sposobów radzenia sobie, kiedy coś nie zadziała. Mobilizowanie sił mimo niesprzyjających okoliczności, niepowodzeń i umiejętność szybkiego powrotu do równowagi po wystąpieniu sytuacji stresowej. Zdolność do skutecznego działania w zgodzie z własnymi wartościami niezależnie od tego, jakie warunki panują wokół człowieka i co dzieje się w jego wnętrzu Asertywność – umiejętność wyrażania swoich uczuć, myśli, opinii, decyzji i potrzeb w bezpośredni, skuteczny sposób, nie naruszając przy tym godności drugiej osoby
Otwartość na uczenie się – gotowość przyjmowania nowej wiedzy, nabywania nowych umiejętności oraz otwartość na informacje zwrotne od innych Autoprezentacja – umiejętność budowania pozytywnego wizerunku swojej osoby w oczach innych ludzi
Kontrola emocjonalna – umiejętność radzenia sobie z napięciem...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy