Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

10 lipca 2018

NR 24 (Listopad 2017)

Podejmowanie niepopularnych decyzji – narzędzia do nauki

0 234

1.Krok: Uwzględnij reguły przekazywania trudnych informacji

W podejmowaniu i przekazywaniu niepopularnych decyzji ważna jest empatia – musimy być uważni na każdym etapie, aby rozpoznać stan emocjonalny osób od nas zależnych oraz odpowiednio się do niego odnieść. Wskazane jest również, abyśmy postarali się poznać ich emocje, zrozumieć je oraz utożsamić się z nimi. Dodatkowo pierwsze litery tego słowa kryją w sobie ważne zasady, które również warto uwzględnić w tym procesie. 

E M P A T I A

M

O

C

J

E

I

E

J

S

C

E

 

O

S

O

B

Y

I

C

Z

A

S

E
R
S
P
E
K
T
Y
W
A

I
N
N
Y
C
H

D
E
K
W
A
T
N
Y

J
Ę
Z
Y
K

R
E
Ś
Ć

P
R
Z
E
K
A
Z
 

N
F
O
R
M
A
C
J
E

D
O
D
A
T
K
O
W
E

D
N
O
T
A
C
J
E

W

D
O
K
U
M
E
N
T
A
C
 

Emocje

Za każdym razem, kiedy trzeba zdecydować w trudnej i ważnej sprawie, mamy prawo do różnych, silnych, często nieprzyjemnych emocji. Niektóre z nich mogą podkopywać wzajemne zaufanie, burzyć spokój i utrudniać współpracę. Co zrobić, aby temu zaradzić?

  • Zajrzyj w siebie, rozpoznaj i nazwij emocje, które u siebie dostrzegasz. Nie próbuj im zaprzeczać. Po prostu przyjmij, że pojawiły się w tobie.
  • Zrób coś, co zazwyczaj w dosyć szybki sposób cię uspokaja, np. kilka głębszych oddechów, obmycie twarzy zimną wodą, mała przyjemność itp.
  • Podaj przynajmniej trzy swoje pomysły.

Miejsce, osoby i czas

Ludzie nie powinni dowiadywać się o trudnych dla siebie sprawach w przypadkowych miejscach, w niewłaściwym czasie i wśród nieodpowiednich osób. Warto, abyśmy zaraz po podjęciu decyzji zastanowili się, w jakich okolicznościach, scenerii i dokładnie komu ją przekazać. Ważne jest, aby miejsce to dawało drugiej osobie poczucie bezpieczeństwa, możliwość ujawnienia przeżywanych emocji oraz abyśmy mogli zostać z nią tak długo, jak będzie tego potrzebowała. Przed zakomunikowaniem swoich decyzji przemyśl:

  • Komu ją przekazać?
  • Czy lepiej przekazywać ją podczas rozmowy z grupą, czy na osobności?
  • W jakim miejscu przeprowadzić rozmowę?
  • Jaka pora będzie dla wszystkich stron najlepsza?
  • Nad czym jeszcze warto się zastanowić i co uwzględnić?

Perspektywa innych

Podobnie jak my, „odbiorcy” naszych decyzji mają prawo do różnych, negatywnych reakcji – mogą czuć złość, gniew, niepokój, bezradność, wstręt. Niezależnie od tego, jakie są ich emocje, oni również mają pełne prawo do nich, a my przede wszystkim powinniśmy to uszanować. 

Jeszcze przed wyborem konkretnej decyzji zastanów się:

  • Jak może ona wpływać na innych zaangażowanych w tę sprawę?
  • Jakie potrzeby pozostałych należy w niej uwzględnić?
  • Jak pogodzić interesy wszystkich stron?

Tuż przed przekazaniem decyzji pomyśl:

  • Jakie emocje może ona wywołać u pozostałych?
  • Jak na nie mądrze zareagować?

Po przekazaniu decyzji:

  • Co możesz zrobić, by inni mogli wyrazić swoje zdanie?
  • Co możesz powiedzieć, aby złagodzić swoje słowa?

Adekwatny język

Niby oczywiste jest, że w trakcie przekazywania jakichkolwiek informacji język, którego używamy, ma być zrozumiały dla naszych współrozmówców. Ale w praktyce czasami o tym zapominamy. Nauczycielsko-wychowawczy lub psychologiczno-
-pedagogiczny żargon bywa trudny dla dzieci, nastolatków oraz ich rodziców. 

Treść przekazu

Bezpośrednio przed zakomunikowaniem niepopularnej decyzji warto, abyśmy wpletli w swoją wypowiedź komunikaty, które potwierdzają potencjalny opór. Ich zadaniem jest uznanie prawa do autonomii innych. Możesz powiedzieć:

  • Nie musicie zgadzać się z moim wyborem.
  • Pewnie nie macie ochoty mnie słuchać / nie macie ochoty o tym rozmawiać.
  • To, co mówię, może wydawać się wam niesprawiedliwe.
  • Nazwijmy rzeczy po imieniu, możecie mieć wrażenie, że to, o co proszę, jest głupie, bezsensowne, niepotrzebne. 
  • Wiem, że zasady, według których podejmuję decyzję, to coś trudnego dla was.
  • Podaj przynajmniej trzy swoje pomysły.

Warto również używać zwrotów zmiękczających negatywny przekaz. Można wyróżnić ich trzy podstawowe kategorie: 

  • „Przykro mi”. Nie, niestety, bardzo mi przykro, ale nie zgodzę się na brak pracy domowej. Wprowadzamy nowy materiał i trzeba go solidnie przećwiczyć. 
  • „Kocham, ale nie dam”. Od początku roku dobrze nam się pracuje i zależy mi na dalszej dobrej współpracy z wami, ale nie mogę zgodzić się na wycieczkę. To konsekwencja za sytuację z ostatniej dyskoteki. 
  • „Jest mi trudno”. Już od dawna zbierałem się, żeby o tym powiedzieć. Teraz też jest mi trudno, serce mi wali, głos mi drży, ale postanowiłem powiedzieć, że na najbliższej radzie pedagogicznej nie poprę twojego pomysłu, ponieważ nie zgadzam się z jego celami. 
  • „Uprzedzam”. Obawiam się, że będziecie wściekli, musimy przerobić jeszcze kilka ważnych zagadnień. Nikt nie uprzedził mnie o zmianie terminu sprawdzianu dyrektorskiego i musimy z tym zdążyć do jutra.

Informacje dodatkowe

Nie możemy zapominać, że już w sytuacji umiarkowanego stresu (a taką niewątpliwie jest usłyszenie niewygodnej decyzji) 

Uczucia rzekome to: Uczucia prawdziwe to stan, który pojawia się wewnątrz nas, a więc to ja mogę być:
Myśli w masce uczuć, czyli wypowiedzi:
Czuję się jak … (idiota, nieudacznik). 
Czuję się, jakbym … (rozmawiała ze ścianą).
Czuję, że … (powinniście wiedzieć, jak postąpić).
apatyczny, bezradny, bezsilny, bezbronny, cierpiący, nieszczęśliwy, niezainteresowany, niechętny, niecierpliwy, niepewny, nieufny, niezadowolony, niezdecydowany, oszołomiony, obojętny, pełen bólu, lęku, niechęci, goryczy, pogardy, wstrętu, obaw, wątpliwości, żalu, pesymistyczny, podejrzliwy, podenerwowany, poirytowany, przejęty, przemęczony, przerażony, przestraszony, przybity, przewrażliwiony, przygnębiony, rozgniewany, rozbity, rozczarowany, rozgoryczony, rozklejony, rozjuszony, rozstrojony, roztrzęsiony, rozwścieczony, rozzłoszczony, smutny, stremowany, strapiony, samotny, sceptyczny, sfrustrowany, skonsternowany, skrępowany, speszony, spięty, stęskniony, stremowany, uległy, winny, wycofany, wkurzony, wzburzony, wrogi, wściekły, wyczerpany, wytrącony z równowagi, z poczuciem winy, zasmucony, zalękniony, zniechęcony, zmieszany, zazdrosny, załamany, zamknięty w sobie, zagniewany, zestresowany, zakłopotany, zmartwiony, zaniepokojony, zatroskany, zatrwożony, zawiedziony, zawstydzony, zażenowany, zbuntowany, zdegustowany, zdenerwowany, złośliwy, zmęczony, zszokowany, zrozpaczony, zrażony, zobojętniały, znużony, znudzony, zniecierpliwiony

Słowa opisujące, jak naszym zdaniem inni nas traktują, to interpretacje:

ignorowany, lekceważony, naciskany, napastowany, niechciany, niedoceniony, niedostrzegany, niewspierany, niewysłuchany, niezrozumiany, odtrącony, opuszczony, osaczony, oszukany, podejrzewany, pogardzany, pomniejszony, sprowokowany, stłamszony, uciemiężony, używany, wciągnięty, wykorzystany, wyzyskany, zagrożony, zahukany, zakrzyczany, zaniedbany, zdradzony, zmuszany

człowiek jest w stanie zapamiętać nie więcej niż 40–60% informacji. Chcąc uwzględnić to prawidło, możesz:

  • Założyć, że najważniejsze elementy decyzji trzeba będzie kilkakrotnie powtórzyć.
  • Zadeklarować możliwość rozmowy w tej sprawie na osobności w określonym czasie.
  • Sprawdzić, czy inni nie mają konkretnych pytań, które pozwolą na wyjaśnienie niejasności i rozwianie wątpliwości.
  • Jakie jeszcze masz pomysły?

Adnotacje w dokumentach

Jeśli nasze decyzje dotyczą ważnych i trudnych spraw, np. konieczności wezwania rodziców, policji, wniesienia wniosku o wgląd w sytuację rodzinną, powinny one zostać dokładnie opisane w prowadzonej dokumentacji. Nie zawsze jest to możliwe, ale idealnie, jeśli taka notatka będzie podpisana przez wszystkie osoby uczestniczące w zdarzeniu.

2.Krok: Korzystaj z przepisu na konstruktywną konfrontację

Kiedy wydajemy polecenia lub podejmujemy decyzje, które nie podobają się wszystkim, w naturalny sposób dochodzi do sytuacji konfrontacji. Jest to nieodłączna część naszego życia, bo tam, gdzie stykają się ze sobą ludzie, stykają się ze sobą – często pozostające nawzajem w sprzeczności – ich potrzeby.
Konstruktywna konfrontacja to jeden ze sposobów reagowania na niepożądane zachowania innych (dzieci, nastolatków, ich rodziców, naszych współpracowników). Pozwala ona znaleźć rozwiązania spornej sytuacji bez konieczności narzucania własnej woli i użycia różnych form przymusu. Daje szansę wpływać na zachowania innych z zachowaniem szacunku do wszystkich zaangażowanych. Nawet w obliczu konfliktu pomaga porozumieć się i budować lepsze relacje. Składa się z sześciu części:

1. „Co zrobiłeś?” – stwierdzenie faktu

Stwierdzenie faktu musi być wyrażone w taki sposób, aby nie można było mu zaprzeczyć i by obie strony były zgodne co do tego, co zaszło. Trzeba zatem mówić o tym, co ktoś zrobił, co widzieliśmy, słyszeliśmy, co wiemy. Bez etykietowania, analizowania, krytykowania, oceniania i interpretowania. Bez stwierdzeń zawsze, nigdy, rzadko, często, wszyscy itp. To pozwala uniknąć niepotrzebnych i nic...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy