Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mikrobiologia

9 lipca 2018

NR 24 (Listopad 2017)

Rodzaj Pseudomonas – bakterie o zróżnicowanym znaczeniu dla środowiska

0 55

Bakterie z rodzaju Pseudomonas są najbardziej różnorodną i znaczącą ekologicznie grupą bakterii na naszej planecie. Szczepy tego rodzaju występują licznie we wszystkich naturalnych środowiskach: lądowym i wodnym. 

Bakterie te są gramujemnymi pałeczkami o wymiarach 0,5–1,0 x 1,5–4,0 μm. Komórki dzięki polarnemu urzęsieniu mogą się poruszać. Cechą charakterystyczną niektórych pseudomonadów jest zdolność do produkcji na ubogiej w żelazo pożywce King B barwnika – fluoresceiny, która fluoryzuje w świetle UV (366 nm) na zielononiebiesko. Fluorescencja jest charakterystyczna zarówno dla patogenicznych, jak i saprotroficznych pseudomonadów i jest pierwszą rozpoznawalną cechą po izolacji bakterii z tkanki roślinnej. Bakterie należące do tego rodzaju posiadają wiele cech biochemicznych, które wykorzystuje się do identyfikacji gatunkowej. Badaniu podlegają m.in. następujące cechy: 

  • zdolność do wytwarzania wielocukru lewanu, 
  • obecność oksydazy cytochromowej c, 
  • aktywność pektynolityczna, 
  • wytwarzanie dihydrolazy argininy,
  • wywołanie reakcji nadwrażliwości na liściach tytoniu. 

Pseudomonas jako patogeny roślin

Rodzaj Pseudomonas obejmuje wiele gatunków patogenicznych, w obrębie których dodatkowo wyróżnia się patowary. Przykładowo gatunek P. syringae, który pod względem ekonomicznym jest najważniejszym patogenem roślin, obejmuje ponad 50 patowarów. Bakterie Pseudomonas wywołują różnego rodzaju choroby roślin, zarówno w okresie wegetacyjnym, jak również podczas przechowywania owoców i warzyw (tabela 1). Przykładowo cebula porażana jest przez następujące bakterie z rodzaju Pseudomonas: P. aeruginosa, P. syringae (ang. bacterial leaf spot and flower stalk necrosis), P. viridiflava (ang. bacterial leaf streak and bulb rot), P. marginalis pv. marginalis (ang. bacterial soft rot). Bakterie te powodują głównie różnego rodzaju zgnilizny cebuli. 

Pseudomonas syringae pv. maculicola wywołuje bakteryjną plamistość na wielu gatunkach roślin Brassicaceae, w tym na kapuście głowiastej, brokułach, kalafiorach, rzodkiewce. Bakteria atakuje rośliny we wszystkich fazach jej rozwoju. Podobnie jak w przypadku większości chorób bakteryjnych infekcji roślin sprzyja wysoka wilgotność oraz, jak dla bakterii, stosunkowo niska temperatura – 22–23°C. Na porażonych liściach występują początkowo drobne, potem powiększające się brunatno-brązowe plamy. Wraz z rozwojem choroby tkanka w tych miejscach zasycha i wykrusza się. Szaroczarne plamy pojawiają się także na pędach i kwiatostanach.

Do rodzaju Pseudomonas należą również gatunki, takie jak: P. fluorescens, P. marginalis pv. marginalis, P. viridiflava, powodujące gnicie warzyw, zarówno w polu, jak i podczas ich przechowywania. Mogą one powodować duże straty wśród przechowywanych produktów, gdyż są zdolne rozkładać tkankę już od +4°C.

nazwa gatunkowa wywoływana choroba
P. syringae rak bakteryjny drzew owocowych
P. syringae pv. lachrymans bakteryjna kanciasta plamistość ogórka
P. viridiflava, P. marginalis, P. fluorescence mokra zgnilizna wielu roślin, np. cebuli, kapusty, marchwi, ziemniaków, buraków ćwikłowych 
P. syringae pv. apii plamistość na liściach pietruszki
P. syringae pv. porri zgnilizna pora
P. savastanoi pv. phaseolicola bakterioza obwódkowa fasoli
P. tolaasii plamistość bakteryjna pieczarki 

Pseudomonas – bakterie wspomagające wzrost roślin 

Wobec braku skutecznych metod ochrony przed chorobami bakteryjnymi duże zainteresowanie budzi możliwość zwiększenia supresyjnych właściwości gleby. Zjawisko supresyjności gleby, czyli oporności w stosunku do patogenów roślin, jest znane od dawna. Uważa się, że ogromne znaczenie odgrywają tutaj mikroorganizmy glebowe (bakterie np. Pseudomonas, Bacillus, Actinomycetes, oraz grzyby np. Trichoderma, Penicillium, Gliocladium), które poprzez różne mechanizmy, takie jak: konkurencja, antybioza, pasożytnictwo, indukcja systemicznej odpo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy