Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju

25 lipca 2018

NR 20 (Marzec 2017)

Siedem typów inteligencji

338

Trzydzieści lat temu Howard Gardner na podstawie wieloletnich badań interdyscyplinarnych, obejmujących badania zarówno geniuszy, jak i osób upośledzonych, autystyków, a także dzieci o zaburzonych umiejętnościach uczenia się – wysunął teorię, która wywróciła dotychczasowe spojrzenie na iloraz inteligencji. 

Inteligencja – rozumiana jako zdolność do rozwiązywania konkretnych zadań – zrobiła w przeciągu stu lat od chwili jej zdefiniowania oszałamiającą karierę. Jednak Gardner stwierdził, że definicja inteligencji jest niepełna i w praktyce dyskryminuje osoby o uzdolnieniach innej natury, aniżeli te najwyżej cenione we współczesnej kulturze zachodniej.

Zamiast IQ

W miejsce klasycznego ilorazu inteligencji Gardner wprowadził aż siedem różnych kategorii inteligencji, spośród których dwie obejmują to, co było za nią dotąd uważane, czyli umiejętności językowe oraz matematyczno-logiczne. Pozostałe to kompetencje, które są niezbędne nie tyle po to, by odnieść szkolny sukces, ile po to, by poradzić sobie w dorosłym życiu, a nawet robić karierę w wysoko cenionych zawodach, takich jak sport, twórczość artystyczna czy polityka. Oprócz dwóch wyżej wymienionych kategorii inteligencji są nimi według Gardnera także: inteligencja przestrzenna, cielesno-kinestetyczna, muzyczna, interpersonalna i intrapersonalna. 

Zestaw inteligencji wielorakich nie jest przypadkowy. Wyznaczając takie a nie inne kategorie, Gardner kierował się bowiem kilkoma przesłankami, z których decydująca była neurobiologiczna – każda z tych inteligencji zawiadywana jest przez konkretny obszar w mózgu. Każda z nich może zostać utracona bez dużej szkody dla pozostałych i każda może funkcjonować w stopniu bardzo wysokim przy obniżonych wartościach pozostałych, co zaobserwować można u sawantów – osób upośledzonych, prezentujących jednak genialne zdolności w jednej dziedzinie, np. muzyce czy matematyce.

Osoby o wysokiej inteligencji matematyczno-logicznej z łatwością odnajdują rozwiązania abstrakcyjnych problemów, a rozumowanie oparte o tę kompetencję często odbywa się w sposób niewerbalny, nierzadko nawet poza świadomością. Rozwiązania po prostu pojawiają się jako przebłyski wiedzy, której wyjaśnienie przychodzi dopiero po chwili.

  1. Inteligencja matematyczno-logiczna
    Jest to kategoria, która najbardziej intuicyjnie kojarzy się z inteligencją, gdyż właśnie ona jest niezbędna do tego, by świetnie radzić sobie z większością zadań stawianych przed współczesnym uczniem. To właśnie dzięki niej dzieci rozwiązują zadania matematyczne, rozumieją chemię, fizykę czy procesy zachodzące w ludzkim organizmie. Jej poziom dobrze pozwala przewidzieć sukcesy szkolne dziecka. Osoby o wysokiej inteligencji matematyczno-logicznej z łatwością odnajdują rozwiązania abstrakcyjnych problemów, a rozumowanie oparte o tę kompetencję często odbywa się w sposób niewerbalny, nierzadko nawet poza świadomością. Rozwiązania po prostu pojawiają się jako przebłyski wiedzy, której wyjaśnienie przychodzi dopiero po chwili. 
  2. Inteligencja językowa
    Druga z kategorii w sposób oczywisty powiązana z umiejętnościami szkolnymi – najwyższy jej poziom prezentują poeci, jednak składają się na nią umiejętności takie, jak rozumienie tekstu, umiejętność jego tworzenia, a także talent do nauki języków obcych. Jak widać, jest to kolejny zestaw kompetencji faworyzowanych we współczesnej szkole – wysoki jej poziom pozwala przewidzieć osiągnięcia we wszystkich przedmiotach humanistycznych bazujących na posługiwaniu się językiem. Co ciekawe, nie gwarantuje on jednak komunikatywności w rozmowie czy też podczas wystąpień publicznych, czego dowodem jest funkcjonowanie dzieci z zespołem Aspergera, które prezentują szeroki zakres słownictwa i świetnie radzą sobie z posługiwaniem się językiem, jednak nie potrafią dostosować go do rozmówcy, a także mają kłopot z postawieniem się w jego położeniu – umiejętności te są bowiem częścią składową inteligencji interpersonalnej.
  3. Inteligencja przestrzenna
    Ten rodzaj inteligencji wiąże się z funkcjonowaniem w przestrzeni – osoby obdarzone jej wysokim poziomem mogą świetnie orientować się w otoczeniu, korzystać z map, a nawet samemu je tworzyć. Jest ona również niezbędna dla wszystkich artystów, których twórczość wiąże się ze sztukami wizualnymi, takimi jak malarstwo czy rzeźba. Jest ona potrzebna lotnikom czy nawigatorom, a nawet zawodowym kierowcom. Mimo to we współczesnej szkole umiejętności z nią związane nie są cenione, a ona sama nie jest u dzieci w sposób celowy rozwijana.
  4.  Inteligencja cielesno-kinestetyczna
    Ta kompetencja pozwala sprawować kontrolę nad ruchami ciała – niezbędna jest dla s...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy