Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ze świata zoologii

6 sierpnia 2018

NR 18 (Listopad 2016)

Legwan morski – niezwykły mieszkaniec Wysp Galapagos

0 225

Wyspy Galapagos są zamieszkane przez liczne osobliwe stworzenia niespotykane nigdzie poza tymi wyspami, zalicza się je do tak zwanych gatunków endemicznych. Odmienny świat Wysp Galapagos przyczynił się do powstania teorii ewolucji Darwina. Karol Darwin podczas swojej podróży dookoła świata odwiedził te wyspy i zachwycił się bogactwem form. Szczególną uwagę zwrócił na ptaki i gady, które zainspirowały go do sformułowania teorii ewolucji.

gatunki endemiczne – są to gatunki rzadko spotykane, unikatowe dla danego miejsca albo regionu, występujące na ograniczonym obszarze, poza którym nigdzie indziej nie występują naturalnie.

Do gatunków występujących jedynie na Wyspach Galapagos należy legwan morski (Ambly­rhynchus cristatus) – jest to gatunek jaszczurki, jedyny na świecie, jaki żeruje w wodzie. Legwan morski ma imponujący wygląd, przede wszystkim jak na jaszczurkę jest ogromny, dorosły samiec może przekraczać 130 cm długości i ważyć ponad 10 kilogramów. Szczególną uwagę w wyglądzie zwraca fałd skórny w kształcie grzebienia z rogowatymi kolcami, który ciągnie się wzdłuż grzbietu od głowy aż po sam ogon i nadaje jaszczurce groźny prehistoryczny wygląd. W rzeczywistości legwany morskie są łagodne, a głównym ich pożywieniem są glony morskie. Na groźny wygląd wpływają też silne kończyny zakończone ostrymi pazurami i długi, bocznie spłaszczony jak u ryby ogon. Legwany morskie ubarwienie mają szaroczarne z popielatymi i ceglastoczerwonymi łatami ułożonymi w poprzeczne pręgi, co może mieć znaczenie odstraszające, zwłaszcza w trakcie godów. Nosy mają krótkie, spłaszczone, trochę przypominające nosy buldogów, ewolucyjnie przystosowane do skubania alg, które rosną na podwodnych skałach. Samiczki są znacznie mniejsze i – jak to bywa z samiczkami w świecie zwierząt – dużo skromniej ubarwione.

Legwany żyją w koloniach. Z natury są mało ruchliwe. Za dnia wylegują się w słońcu na skałach, leżąc gęsto jeden obok drugiego, tworzą ogromne skupiska liczące setki, a nawet tysiące osobników. Gdy zgłodnieją, wskakują do wody, aby się pożywić smakowitymi algami, które rosną na skałach na dnie oceanu. Są doskonałymi nurkami, w wodzie ginie ich opieszałość, aktywnie pływają od skały do skały. Pazurami zahaczają się o skałę, a specjalnie przystosowanymi płaskimi zębami zeskrobują glony. Pod wodą wytrzymują nawet do pół godziny. Najczęściej nurkują na głębokość do pięciu metrów, jednak mogą zanurkować nawet do 25 metrów. W wodzie temperatura ciała legwanów obniża się o kilka, a nawet kilkanaście stopni, ponieważ Wyspy ­Galapagos otacza zimny Prąd Peruwiański. Posiliwszy się, powracają na skałę, aby się ogrzać i podnieść temperaturę ciała w ciepłych promieniach słońca, temperatura ich ciała nagrzewa się wówczas do 35–37oC. W ogrzaniu ciała pomagają im nagrzane ciemne skały wulkaniczne, na których chętnie się rozkładają. Nadmiar soli, którą połykają podczas pływania i pożywiania się, efektownie wytryskują na kilka metrów w powietrze w postaci chmury pary wodnej nasączonej krystalizującą się solą. Umożliwiają to specjalne gruczoły, które znajdują się w nosie w okolicy nozdrzy.

W porze godowej, która trwa od grudnia do marca, czyli podczas lata na półkuli południowej, te nieruchliwe jaszczurki nabierają wigoru, skracają czas żerowania i mogą przez to stracić około 25% masy ciała. Ubytek masy odtwarzają na krótko przed następnym okresem godowym. Podczas godów samce bronią swoich terytoriów i walczą o samice, używając płaskich pysków jak tarany. Przepychają się nimi i czasami podgryzają się wzajemnie. W czasie walk może dojść do pewnych obrażeń, jak zdarcie kawałka skóry konkurentowi, jednak nie jest to walka na śmieć i życie. Pokonany ustępuje. Zwycięzca idzie dumnie do samicy, ale niekoniecznie musi być przyjęty, samica, jeśli jej się nie spodoba, może go odpędzać. Pełen nadziei samiec

zabiega o jej względy jeszcze jakiś czas, starając się do niej zbliżyć, czasami trwa to nawet kilka dni. Jeżeli samica dalej go przepędza, po prostu odchodzi. Inne samce, obserwujące te potyczki, tylko na to czekają i od razu oblegają samicę. Niestety groźna postawa samicy nie na wiele się tu zda. Samce kopulują na swoim terytorium z wieloma samicami.

Samice legwanów jaja składają w jamach na plaży, a często utrzymanie jamy wymaga walki. Po złożeniu jaj samica starannie zasypuje je piaskiem i kamufluje miejsce w celu ochronnym, nieraz jeszcze przez kilka dni pilnuje jamy, jednak potem odchodzi i nie interesuje się nią więcej. W ciepłym wulkanicznym piasku jaja mają świetne warunki do inkubacji. Liczba jaj jest niewielka, maksymalnie 6 sztuk. Jaja składane są od stycznia do kwietnia. Po 3–4 miesiącach pojawia się następne pokolenie. Samice nie opiekują się młodymi, młode same muszą walczyć o życie.

Legwany żyją w koloniach. Z natury są mało ruchliwe. Za dnia wylegują się w słońcu na skałach, leżąc gęsto jedenobok drugiego, tworzą ogromne skupiskaliczące setki, a nawet tysiące osobników.

Systematyka
Na poszczególnych Wyspach Galapagos osobniki legwana morskiego różnią się ubarwieniem i wielkością. Część badaczy uważa je za podgatunki, a część nie uznaje tego podziału. Wciąż trwają dyskusje na ten temat.Wyodrębniono następujące podgatunki legwana morskiego (Amblyrhynchus cristatus):
  • Amblyrhynchus cristatus cris...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy