Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

1 sierpnia 2018

NR 28 (Lipiec 2018)

Lekcje przyrody jako przewodnik po kulturze,
czyli o interdyscyplinarności i kontekstowości w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych

0 60

Interdyscyplinarność przedmiotu przyroda jest wpisana w jego podstawę programową. To jedne z najciekawszych zajęć do prowadzenia, a tym samym najtrudniejsze metodologicznie i dydaktycznie. Mnogość kontekstów i powiązań pomiędzy przedmiotami science a humanistycznymi daje tutaj ogromne pole do twórczej inwencji, zarówno dla nauczyciela, jak i uczniów.

Każdy przyrodnik powinien, oprócz biegłego poruszania się wśród zagadnień biologii, geografii, chemii i fizyki umiejętnie posługiwać się tematyką historyczną, społeczną, sztuki czy architektury. Dobrym przykładem jest omawianie podczas zajęć poszczególnych pasów ukształtowania Polski, gdzie oprócz wątków środowiskowych rozbudowane powinny być też informacje społeczno-historyczne. Realizując lekcje o zabytkach Warszawy, trudno nie wspomnieć Chopina czy kultury Mazowsza z tradycyjną muzyką i strojem w tle. Podczas zajęć o Krakowie nie można pominąć faktów historycznych, legend czy bogatej architektury i kultury. Zajęcia tego typu to dla uczniów i nauczyciela czysta przyjemność. Mnogość dostępnych materiałów źródłowych, stron internetowych czy książek powoduje, że taka lekcja jest prawdziwą przygodą i inspiracją. Tak samo jak zabranie naszych podopiecznych na targi turystyczne organizowane w większych miastach. Taki zabieg zabieg to wyjątkowa możliwość podsumowania wiedzy na temat regionów Polski czy świata. Różnorodność form materiałów – od ulotki po aplikacje, gry i konkursy, z którymi uczniowie spotykają się podczas takich wydarzeń, w dydaktyce jest nie do przecenienia. Kolejnym kulturotwórczym zagadnieniem na lekcjach przyrody i nie tylko jest tematyka parków narodowych. Przy opracowaniu tematu zajęć nauczyciel może skorzystać z różnorodnych form i metod pracy, prezentując uczniom szczególnie szeroki kontekst tworzenia parków narodowych. Ta ustawowa forma ochrony nie jest związana tylko z zachowaniem środowiska i mechanizmów w nim zachodzących, ale również dziedzictwa kulturowego. Dobrym przykładem może być tutaj chociażby kulturowy wypas owiec w Tatrach. Materiały dydaktyczne udostępniane przez jednostki edukacyjne parków narodowych charakteryzują się szerokim wachlarzem wyboru, od gier, książek podróżniczych, przez bogato ilustrowane foldery i ulotki, aż po interesujące strony internetowe, gdzie od czasu do czasu można śledzić zwierzęta czy podglądać szlaki turystyczne online. Mówienie o przyrodzie bez kontekstu humanistycznego jest dla ucznia niepełną informacją. Rola kultury w wielu regionach Polski, a tym samym często tożsama z miejscami ochrony przyrody, jak na otwartej dłoni pokazuje narodowe bogactwo naszego kraju, nie tylko w aspekcie środowiskowym, ale też etnicznym czy sztuki.

Fot. 1. Przykładowe materiały dydaktyczne ze zbiorów autora

Jednak pisząc o kulturotwórczej roli lekcji przyrody, należy zastanowić się, co z tematyką, do której nieco trudniej na pierwszy rzut oka znaleźć kontekst. Z własnego doświadczenia – nie zapomnę zdziwienia uczniów, gdy na lekcji biologii czy przyrody, omawiając zagadnienia związane z pajęczakami, pokazałem im reprodukcję obrazu „Babie lato” Józefa Chełmońskiego. Uczniowie, nie znając tytułu obrazu, rozwiązywali zagadkę, co autor, ale i nauczyciel ma na myśli, szukali powiązań. Element zaskoczenia – skorzystanie z dzieła sztuki – uruchamia kaskadę pomysłów, p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy