Dołącz do czytelników
Brak wyników

Biochemia

25 czerwca 2018

NR 26 (Marzec 2018)

Niezbędne i toksyczne cz. 2

0 52

Odwieczna pogoń za zdrowiem, zachowaniem mło­dości i niemalże całkowitym zatrzymaniem ­cza­su prowadzi do coraz większego zainteresowania szeroko rozumianymi suplementami diety.

Wśród najchętniej wybieranych suplementów diety, obok preparatów witaminowych, zarówno tych jednoskładnikowych, jak i tych wieloskładnikowych, wymienić należy suplementy zawierające mikroelementy. Suplementy zawierające pierwiastki, takie jak miedź, nikiel selen czy mangan, nie są tak popularne jak te, które zawierają na przykład chrom wspomagający odchudzanie, cynk, o którym wiele się mówi w kontekście dobroczynnego wpływu na skórę, włosy i paznokcie czy fluor, który, mimo że w ostatnim czasie został owiany gorszą sławą, to wciąż dla wielu osób jest synonimem zdrowych zębów i pięknego uśmiechu.

Pierwiastki te pełnią w organizmie człowieka szereg bardzo ważnych biochemicznych funkcji, a w związku z tym coraz chętniej sięgamy po nie w formie suplementów. Ta forma dostarczania ich do organizmu jest o tyle niebezpieczna, że podobnie jak w przypadku witamin zawsze powinniśmy pamiętać o tym, że najważniejszy jest umiar. Najkorzystniej jest je dostarczać z pożywieniem, wybierać grupy produktów, które ­charakteryzują się wysoką zawartością tych składników i nie traktować suplementów jako substytutu odpowiednio zbilansowanej diety. Suplementacja zawsze powinna odbywać się po konsultacji i pod kontrolą lekarza ze względu na możliwość interakcji składników preparatów zawierających mikroelementy z lekami, które pacjent przyjmuje, a także ze względu na toksyczny wpływ ich nadmiaru na organizm oraz praktycznie niemożliwą do ustalenia sprawę ich przyswajalności. Kwestie te skutkują obecnie wprowadzaniem coraz ostrzejszych regulacji prawnych dotyczących produkcji, dystrybucji, a także zalecanych dawek mikroelementów. Regulacje te są oparte między innymi na szczegółowych wynikach badań krwi i tkanek pacjentów przyjmujących określone ich ilości. Zalecenia WHO mówią o odpowiednio zbilansowanej diecie i spożywaniu pięciu porcji świeżych owoców i warzyw, co ma stanowić niejako złoty standard i zapewnić pełne pokrycie zapotrzebowania organizmu na pierwiastki śladowe i witaminy. Zalecenia te jednak, co należy w tym miejscu podkreślić, dotyczą osób zdrowych, ponieważ w warunkach zmniejszonej podaży tych składników przy równoczesnym wyższym zapotrzebowaniu na nie i występowaniu u pacjentów chorób, które są z tym związane (zaburzenia odżywiania, alkoholizm, choroby związane z koniecznością żywienia pozajelitowego, ostre infekcje, operacje chirurgiczne czy urazy wiążące się bezpośrednio z utratą krwi i innych płynów ustrojowych) konieczne staje się uzupełnianie wykrytych niedoborów. Niedobory pierwiastków śladowych mogą pojawiać się również w warunkach fizjologicznych, u kobiet w czasie cyklu mogą na przykład pojawiać się niedobory na skutek utraty krwi i nie są one związane ze stanem patologicznym. Niezależnie jednak od tego, jakie jest podłoże występujących stale lub okresowo niedoborów najważniejsze jest ich uzupełnianie, które, jeśli jest taka możliwość, najkorzystniej jest ­przeprowadzać, podając bogate w brakujące składniki pożywienie, co zwiększa szansę na lepszą przyswajalność, lub jeśli taka droga nie przynosi dobrych rezultatów – poprzez suplementację. Dane literaturowe wskazują na blisko 40 mikroelementów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, które pełnią między innymi funkcje kofaktorów enzymów czy wykazują właściwości antyoksydacyjne, kluczowe dla ochrony komórek przed działaniem wolnych rodników. Musimy być świadomi tego, że nawet jeśli nie stosujemy suplementów diety, to poza ich wchłanianiem z przewodu pokarmowego mamy z nimi ciągły kontakt, gdyż są one obecne zarówno w wodzie pitnej, jak i w powietrzu, którym oddychamy. Kluczem do zachowania prawidłowych funkcji metabolicznych, homeostazy, a także utrzymania prawidłowego, optymalnego stężenia mikroelementów jest, podobnie jak w przypadku witamin czy ekstraktów, które suplementujemy, jak zwykle umiar.

Miedź

Miedź, podobnie jak chrom, jest bardzo ważnym pierwiastkiem śladowym pełniącym rolę kofaktora dla ponad 30 różnych enzymów. Jak w przypadku każdego pierwiastka czy związku chemicznego kluczowe dla organizmu ludzkiego jest jego przyjęcie w odpowiedniej, nieszkodliwej dawce, która wpływa na poprawę funkcjonowania naszego organizmu i stanu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy