Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

21 maja 2019

NR 33 (Maj 2019)

Przyrodniczy projekt Interdyscyplinarny

0 128

Aby przybliżyć uczniom znaczenie obszarów chronionych, trzykrotnie, w latach 2006–2008, 2015–2016 oraz 2017–2018, z trzema grupami uczniów gimnazjum i liceum ogólnokształcącego, zrealizowano projekty interdyscyplinarne „Badanie walorów przyrodniczych, kulturowych i rekreacyjnych wybranego obszaru chronionego województwa śląskiego”. Po realizacji projektu wybrano obszar Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich (PKCKKRW).

Cele projektów:

  • Rozwijanie zainteresowań przyrodniczych i historycznych uczniów poprzez pogłębienie wiadomości i umiejętności nabytych na lekcjach biologii, chemii, geografii, historii i religii.
  • Rozwijanie umiejętności prowadzenia obserwacji i badań przyrodniczych w terenie oraz w laboratorium.
  • Kształcenie umiejętności analizowania zjawisk przyrodniczych i ich interpretacji.
  • Kształtowanie umiejętności korzystania z różnych źródeł wiedzy przyrodniczej i współpracy z instytucjami państwowymi.
  • Kształtowanie postaw poznawczych, badawczych i twórczych oraz umiejętności pracy w grupie.
  • Kształtowanie postaw związanych z ochroną naturalnego środowiska przyrodniczego.

Zakres treści programowych realizowanych w projektach:

  • Orientacja na mapie i w terenie, rysowanie mapy badanego terenu.
  • Oznaczanie gatunków drzew oraz roślin zielnych w lesie i na łące, oznaczanie roślin wodnych.
  • Charakterystyka biotopu: lasu, łąki, stawu.
  • Prowadzenie przyrodniczych obserwacji fenologicznych, analiza struktur biocenozy, badanie współzależności między populacjami.
  • Obserwacje antropogenicznych przekształceń środowiska naturalnego.
  • Przeprowadzenie badań laboratoryjnych.
  • Poznanie historii, kultury, zabytków i planów rozwojowych badanego terenu.
  • Opracowanie zbiorów okazów botanicznych, zoologicznych, wyników doświadczeń laboratoryjnych.
  • Opracowanie dokumentacji projektów w formie książek: „Cztery pory roku w Rudach”, „Sekrety CKKRW” i „Wielka przygoda w Rudach, czyli gimnajum w lesie”, oraz prezentacji. Każdy z uczestników projektu otrzymał egzemplarz książki, a prezentacje multimedialne zostały zaprezentowane wszystkim uczniom w szkołach.    

Dlaczego Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Ród Wielkich?

W PKCKKRW występują kompleksy leśne, rolne i wodne. Jego szata roślinna zawiera wiele gatunków roślin chronionych, w parku rośnie kilkaset drzew – pomników przyrody, wydzielono rezerwat Łężczok. Wśród zwierząt występuje tam 25 gatunków narażonych na wyginięcie, wpisanych do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Teren PKCKKRW odznacza się dużymi walorami historycznymi i kulturowymi za względu na obecność Cystersów na tym obszarze od XIII w. Dodatkowy walor – położenie parku – zaledwie 27 km od Gliwic.

Przygotowanie projektu

Uczniowie utworzyli, według swoich zainteresowań, pięć grup: botaniczną, zoologiczną geograficzną, historyczną, dziennikarską; wybrali liderów grup i dokonali podziału pracy. Zgromadzili potrzebne materiały i pomoce: mapy, przewodniki turystyczne, klucze do oznaczania roślin i zwierząt, przyrządy do pomiarów terenowych, przyrządy do badań laboratoryjnych, nawiązali kontakt z zarządem PKCKKRW, Nadleśnictwem w Rudach oraz z instytucjami ochrony środowiska. Podczas opracowania materiałów uczniowie konsultowali się z nauczycielami historii, chemii, geografii, religii, informatyki.
W każdej z edycji projektu uczniowie odbyli cztery wycieczki po terenie PKCKKRW w terminach umożliwiających obserwacje fenologiczne podczas wszystkich pór roku. Przewodnikami w czasie wędrówek po lasach i obiektach PKCKKRW byli pracownicy Nadleśnictwa w Rudach. 

Zakres badań, obserwacji i studiów:

  1. Zbieranie okazów flory, fauny, oznaczanie gatunków, pobieranie próbek wody, gleby do badań laboratoryjnych, utrwalanie materiału biologicznego, dokumentacja fotograficzna i rysunkowa.
  2. Dokumentacja historyczna, fotograficzna, opisowa i rysunkowa zwiedzanych obiektów kultury materialnej.
  3. Sporządzenie map przebytego terenu, obserwacje klimatologiczne.
  4. Zbieranie informacji na temat gospodarki leśnej i ruchu turystycznego na terenie PKCKKRW.
  5. Zakres zadań projektów był spójny z podstawą programową obowiązującą w III i IV etapie edukacyjnym.

Realizacja planów

Podczas realizacji projektów uczestnicy prowadzili obserwacje i badania w terenie, uczyli się orientacji w terenie, rysowali mapy i plany badanego terenu, oznaczali gatunki drzew i roślin zielnych, oznaczali gatunki zwierząt bezkręgowych, obserwowali współzależności między populacjami, obserwowali antropogeniczne zmiany środowiska naturalnego, zagospodarowanie terenu, skutki wielkiego pożaru w roku 1992 i rekultywację pożarzyska, poznali historię, kulturę, zabytki i plany rozwoju badanego terenu.

W ramach projektu zapoznaliśmy się z obiektami kultury materialnej: zespołem klasztorno-pałacowym w Rudach, kościołem św. Magdaleny, kompleksem stawów, kontenerową szkółką leśną w Nędzy oraz odbudowanym terenem leśnym po pożarze w 1992 r., a także zabytkową stacją kolejki wąskotorowej w Rudach.

Badania flory

Uczestnicy projektów oznaczyli wiele roślin naczyniowych, m.in. czosnek niedźwiedzi, rzodkiew świrzepa, ziarnopłon wiosenny, zawilca gajowego, jasnotę plamistą, konwalijkę dwulistną, trybulę leśną, jaskra polnego, knieć błotną, barwinek pospolity, bluszcz, wilczomlecz sosnka, mech płonnik, paproć orlicę. Oznaczono wiele gatunków roślin nago- i okrytonasiennych występujących na terenie parku, m.in. sosnę, świerk, jodłę, cis, modrzew, miłorząb, buk, grab, platan, olchę, klon, dąb, leszczynę, bez czarny, trzmielinę i in. Najcenniejszym okazem w parku jest dąb szypułkowy Cysters; pomnik przyrody, który ma około 450 lat, wysokość 32 m, a jego obwód w pierśnicy zmierzony przez uczniów wynosi 750 cm. 
 

Dąb Cysters, pomnik przyrody

 

Co widać z 35-metrowej dostrzegalni?

 

Co tam w korze piszczy?

 

Nasze książki


Badania fauny

Przeprowadzaliśmy je w trawie, glebie i pod korą drzew. Oznaczyliśmy m.in. kątnika, żuka gnojarza, skorka, omatnika, kosarza, spachacza, wije, ślimaki winniczki. Udało się również złapać rzekotkę drzewną i zaobserwować jaszczurkę zwinkę, kaczki krzyżówki i kuropatwy, a także żeremie bobrów. Oczywiście wszystkie okazy zwierząt wypuściliśmy w ich naturalnych siedliskach. Podczas zimowych wyjazdów obserwowaliśmy na śniegu tropy saren, dzików, jeleni. 

Rezerwat Łężczok

Jest to kompleks leśno-stawowy, wielogatunkowy las łęgowy w starorzecu Odry ze stanowiskiem kotewki i orzecha wodnego. Miejsce lęgowe około 200 gatunków ptaków.

Geografia

Uczniowie zbierali informacje na temat położenia CKKRW. Pracowali z mapami i kompasami. Pobrano próbki gleby w lasach w okolicach Rud i Nędzy, nanoszono na mapy miejsca poboru prób. Wykonano pomiary pH gleb...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy