Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

3 września 2020

NR 40 (Wrzesień 2020)

Interaktywne Centrum Nauki. Układ krwionośny

18

Jak sprawić, by obserwacje i doświadczenia przyrodnicze były jeszcze ciekawsze? Stwórzmy dla uczniów czterdziestopięciominutowe Interaktywne Centrum Nauki.

Dzieci bardzo lubią wycieczki edukacyjne związane ze zwiedzaniem laboratoriów i stacji doświadczalnych. Dzięki nim mogą spojrzeć na wiedzę od innej strony i w namacalny sposób sprawdzić teorię umieszczoną w podręcznikach. Badania pokazują, że jest to niezwykle skuteczna forma nauki. Przy okazji wykonywania doświadczeń i obserwacji uczniowie uaktywniają znacznie więcej zmysłów niż przy uzupełnianiu ćwiczeń. Dodatkowo poruszają mózg zaangażowany w planowanie, wnioskowanie, a nawet banalną koordynację złożonych ruchów. Nie na darmo popularnym mottem edukatorów jest: „Powiedz mi, a zapomnę, pokaż mi, a zapamiętam, pozwól mi zrobić, a zrozumiem”. 
Niestety na drodze pięknej teorii stoją często realia szkolne. Niewiele placówek znajduje się w pobliżu miejsc mogących poszczycić się atrakcyjną i dynamicznie zmieniającą się ofertą. W większości przypadków czas dojazdu wielokrotnie przekracza ten poświęcony na faktyczną pracę. Do tego dochodzą różnorodne trudności techniczne, takie jak organizacja autokaru, zapewnienie odpowiedniej liczby opiekunów, wysoki koszt przedsięwzięcia. Wszystko to sprawia, że lekcje doświadczalne prowadzone poza szkołą są niestety niezbyt popularnym elementem edukacji. Całe szczęście możemy uruchomić własne Interaktywne Centrum Nauki w zwykłej sali lekcyjnej. 
Co może być tematem przewodnim warsztatów? W zasadzie wszystko – na przykład podsumowanie wiadomości z układu krwionośnego. Pomysły oparte o nawet niezbyt wyrafinowane zaplecze techniczne można mnożyć. Obserwacje mikroskopowe krwi człowieka oraz przekroju różnego typu naczyń krwionośnych. Oglądanie animacji na komputerze przedstawiającej pracę serca. Analiza planszy dydaktycznej, względnie strony w atlasie anatomicznym, przedstawiającej mały i duży obieg krwi. Przyjrzenie się trwałemu preparatowi serca ssaka. Pomiar ciśnienia odpowiednim aparatem. I tak dalej… Głównym ogranicznikiem jest nieubłagany czas realizacji, który prawdopodobnie wyniesie niespełna 45 minut. 
Trudnością może być też koordynacja synchronicznej pracy wielu uczniów przemieszczających się między stanowiskami. Z pomocą przyjdzie nam dobrze zaplanowana karta pracy (podlegająca ocenie po lekcji) oraz precyzyjnie opisane instrukcje postępowania dołączone do prezentowanych materiałów. Może uda nam się do pomocy zaprosić szkolną pielęgniarkę albo klasowego rodzica? Dzięki nim zrealizujemy bardziej skomplikowane propozycje lub te wymagające dokładniejszego nadzoru osoby dorosłej. Jeśli będziemy sami na lekcji, przy projektowaniu zadań musimy pamiętać, że baczniejszą pieczę będziemy mogli sprawować tylko nad jednym, ewentualnie dwoma blisko położonymi obok siebie stanowiskami. Nawet jeśli nas to nieco ograniczy, warto podjąć wyzwanie. Jak mawia stare przysłowie, najlepszą szkołą jest przecież doświadczenie.

POLECAMY

Scenariusz

  • Temat: Interaktywne Centrum Nauki – podsumowanie wiadomości dotyczących układu krwionośnego
  • Grupa docelowa: 7 klasa
  • Formy i metody pracy: 
    ćwiczenia laboratoryjne na podstawie karty pracy – obserwacja, 
    doświadczenie, 
    pokaz, 
    analiza materiałów dydaktycznych (plansza, schemat, film) 
  • Środki dydaktyczne: 
    mikroskopy, 
    trwałe preparaty mikroskopowe (krew człowieka, przekrój żyły i tętnicy), 
    model anatomiczny człowieka, 
    ciśnieniomierz,
    model serca człowieka lub trwały preparat serca ssaka,
    komputer, 
    krótki film prezentujący pracę serca,
    tablica dydaktyczna – układ krążenia, 
    ilustracje przedstawiające: podpisane elementy morfotyczne krwi, zewnętrzną budowę serca, 
    opisy: budowy naczyń krwionośnych, 
    instrukcja pomiaru ciśnienia krwi, 
    instrukcja pomiaru tętna
  • Czas realizacji: 45 minut
  • Miejsce realizacji: sala lekcyjna

Przebieg zajęć:

  • Przed lekcją nauczyciel przygotowuje stanowiska. Na oddalonych od siebie ławkach rozkłada kartki z wydrukowanymi numerami od 1 do 7, kartki z tematem i instrukcją wykonania kolejnych zadań oraz potrzebne do tego materiały (patrz tab. 1).
  • Nauczyciel zaprasza uczniów do zajęcia zwyczajowych miejsc. Tłumaczy, że na bieżącej lekcji klasa zamieni się w Interaktywne Centrum Nauki. Na części ławek zostały zlokalizowane stanowiska z zadaniami. Każdy z uczniów powinien podejść do wszystkich stanowisk, kierując się przy tym ich dostępnością, a nie numerem („Wybieramy nie po kolei, tylko patrzymy, gdzie jest najmniej tłoczno”). Pomocna będzie karta pracy, która zawiera miejsce na dokumentację obserwacji i pozwoli sprawdzić, czy udało się zrealizować plan. Karta ta będzie też dokładnie analizowana i podsumowywana (a w razie potrzeby oceniana...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy