Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

1 sierpnia 2018

NR 28 (Lipiec 2018)

Przyroda niejedno ma imię...

0 78

Gdy rozmawiamy z dziećmi na tematy przyrodnicze, zwykle przedstawiamy naturę w aspekcie piękna, miłych wrażeń, przyjemnych zapachów, wyjątkowych smaków, zdrowego i bezpiecznego środowiska życia. Rzadziej pojawia się druga strona medalu, nie mniej istotna dla życia i bezpieczeństwa ludzi. Tymczasem natura to także ogromna ilość trucizn wytwarzanych przez rośliny, grzyby i zwierzęta, walka o przetrwanie naznaczona bezwzględnymi reakcjami w sytuacjach zagrożenia i okrutnością w zdobywaniu pożywienia i ochronie potomstwa.
Jak uchronić dzieci przed niebezpieczeństwami czyhającymi na nie ze strony przyrody, jak je przygotować do odpowiedniego postępowania, gdy zagrożone jest ich życie i zdrowie, a w pobliżu nie ma osób dorosłych? Nie ulega wątpliwości, że należy o to zadbać odpowiednio wcześniej, systematycznie odsłaniając „niebezpieczne karty” przyrody. Niniejszy scenariusz jest propozycją takich właśnie lekcji.
Zamieszczone niżej pomysły w całości lub części mogą być zrealizowane zarówno w klasie I, II, jak i III, w formie dostosowanej do wieku i możliwości grupy.
Zajęcia powinny być przeprowadzone nie tylko w sali lekcyjnej, ale też w terenie (np. w otoczeniu szkoły, w wybranym ogrodzie, w parku, w pobliskim lesie).
O ilości czasu przeznaczonego na realizację poszczególnych zadań zadecyduje nauczyciel. Zważywszy, że są to zagadnienia bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa dzieci, należałoby przeznaczyć na nie minimum 4–5 godzin, np. po 1 godzinie dziennie w ciągu tygodnia.

TEMAT ZAJĘĆ PRZYRODA NIEJEDNO MA IMIĘ…
Cele ogólne
  • edukacja przyrodnicza na rzecz bezpieczeństwa dzieci
  • pogłębienie wiadomości na temat roślin, grzybów i zwierząt
Cele szczegółowe Uczniowie:
  • znają gatunki roślin i grzybów trujących
  • znają gatunki zwierząt zagrażających bezpieczeństwu ludzi
  • wiedzą, dlaczego rośliny i grzyby mogą być niebezpieczne
  • znają przyczyny niebezpiecznego zachowania się zwierząt
  • zdają sobie sprawę z tego, że w wielu przypadkach niebezpieczeństwom można zapobiec
  • wypracują model postępowania w sytuacjach niebezpiecznych dla życia i zdrowia
  • wiedzą, że naturalne, niebezpieczne trucizny wytwarzane przez różne organizmy mogą być wykorzystywane przez ludzi do produkcji leków
  • stworzą album Rośliny i grzyby jadalne oraz ich trujące ,,sobowtóry”
Metody i techniki pracy
  • pogadanka
  • obserwacja bezpośrednia
  • ćwiczenia praktyczne
  • praca z różnymi źródłami informacji naukowej
  • kosz i walizka
Materiały i środki dydaktyczne
  • wykreślanka: „Niebezpieczne rośliny, grzyby i zwierzęta”, przygotowana na paskach szarego papieru
  • tabelki „Rośliny trujące” (dla każdego ucznia)
  • tablica interaktywna (przy jej braku należy wykorzystać stanowisko komputerowe z dostępem do Internetu); dostępne atlasy roślin i grzybów trujących, np. Rośliny trujące, Krajowe rośliny trujące J. Mowszowicza, Atlas grzybów, przewodnik Rośliny trujące, zwierzęta jadowite H. Artmana (mogą być inne)
  • paski papieru z wypisanymi zdaniami dotyczącymi zachowań w sytuacjach zagrożeń ze strony roślin i grzybów trujących oraz niebezpiecznych zwierząt
  • magnesy do tablicy

Przebieg zajęć

  1. Część wstępna

Nauczyciel wita uczniów. Zapoznaje z tematyką i celami najbliższych zajęć: przypina na tablicy paski papieru z wykreślanką. Poleca dzieciom skreślić wszystkie nazwy gatunkowe roślin, grzybów i zwierząt i odczytać z pozostałych wyrazów temat kilku najbliższych zajęć.

PIERWIOSNEK WIOSENNY NIEBEZPIECZNE CIS POSPOLITY ROŚLINY KIELICHOWIEC POMARAŃCZOWY 
GRZYBY ŻMIJA ZYGZAKOWATA I WROTYCZ POSPOLITY ZWIERZĘTA ŚNIEŻYCZKA PRZEBIŚNIEG

Uczniowie sprawdzają w atlasach przyrodniczych, czy skreślone gatunki są niebezpieczne dla ludzi. 

  1. Część główna

Dlaczego trują, atakują, kąsają, żądlą?
(edukacja przyrodnicza, polonistyczna)

  1. Wspólne obejrzenie filmów:
  • na YouTube: „Trucizny na wyciągnięcie ręki” cz. II (14:58) oraz „Uwaga! Silnie trująca roślina” (1:18) 
  • www.bpn.com.pl – prezentacja multimedialna nt. grzybów – „Zwodnicze sobowtóry”
  1. Praca samodzielna z tekstem: „Piękne, ciekawe, niebezpieczne”


Piękne, ciekawe, niebezpieczne

Tak możemy powiedzieć o wielu gatunkach roślin, grzybów i zwierząt, występujących w naszym otoczeniu. Ale dlaczego są niebezpieczne? Dlatego, że stwarzają różnego rodzaju zagrożenia zdrowia i życia ludzi. Jak to się dzieje?
Przyroda wytworzyła szereg mechanizmów chroniących poszczególne gatunki przed wyniszczeniem, sprawiła, że potrafią w swoisty sposób walczyć o swoje istnienie, bronić siebie, swojego terytorium i potomstwa.
Czy wiesz, że konwalia majowa, narcyz biały, pierwiosnek wiosenny, mak polny, a nawet surowe nasiona fasoli białej i tulipany są trujące? Truj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy