Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

29 marca 2019

NR 32 (Marzec 2019)

Zamień długopis na lupę - doświadczanie, eksperymentowanie, obserwowanie, czyli jak wprowadzić dziecko w świat przyrody

0 77

Współczesny uczeń coraz więcej czasu spędza w zamkniętych pomieszczeniach, podejmując aktywność online. Prowadzenie takiego trybu życia nie posiada żadnych pozytywnych stron, daje jedynie rodzicom złudne poczucie bezpieczeństwa.

Wielu opiekunów uważa, że ich dziecko siedząc w swoim pokoju nie jest narażone na żadne zagrożenia. Nie ulega wątpliwości, że to przekonanie jest dalece niezgodne z rzeczywistością. Oprócz tego, że internet nie jest miejscem, w którym młody człowiek może przebywać bez ograniczeń i bez zasad, to unikanie kontaktu ze środowiskiem naturalnym jest przyczyną wielu poważnych konsekwencji. Brak aktywności na świeżym powietrzu powoduje zakłócenia w rozwoju fizycznym i psychicznym. Dlatego każdy nauczyciel powinien dołożyć wszelkich starań, aby umiejętnie wprowadzić ucznia w świat tajemnic przyrody. Wówczas dziecko będzie nie tylko szukało okazji do obcowania z naturalnym środowiskiem, ale również nauczy się szacunku, wrażliwości i odpowiedzialności za to właśnie środowisko, dostrzeże różnorodność życia w przyrodzie oraz odkryje związki łączące człowieka z przyrodą. Nie ulega wątpliwości, że dziecko powinno posiadać pewien zasób wiedzy, przedmiot zainteresowań, a także ukształtowane postawy wobec naturalnego środowiska, w związku z tym jednym z głównych celów edukacji przyrodniczej jest rozwijanie procesów poznawczych uczniów, zaspokajanie ich potrzeb, ale również organizacja spotkań z przyrodą, zapewniająca jednocześnie bezpieczne warunki.

W jaki sposób możemy tego dokonać

1. Dostosuj metody. Jak powszechnie wiadomo metody podające nie przynoszą większych efektów. Dlatego warto dostosować metody nauczania do potrzeb ucznia. Poniższa grafika przedstawia propozycje metod nauczania edukacji przyrodniczej.

 



2. Wycieczki – zarówno te dalekie, jak i bliskie wszystkie mają pozytywny wpływ. Ważne, aby dzieci wyszły z ławek i doświadczyły różnych kwestii bezpośrednio. Las jest miejscem, które powinniśmy odwiedzać częściej, tam procesy i zjawiska przyrodnicze zachodzą w naturalny, niczym nie zaburzony sposób. W dzisiejszych czasach, gdy w każdym obszarze życia dąży się do ideału, nawet przyroda jest „zmuszana” do bycia idealną. Przycięte krzewy, drzewa, niemal ekspresowo sprzątane liście, raz w tygodniu koszone trawniki – to wszystko sprawia, że wiele procesów zachodzących w przyrodzie jest zaburzonych. Do zaistniałej sytuacji przyczynił się człowiek, który chce mieć nad wszystkim kontrolę.
3. Obserwacje – warto raz na jakiś czas zamienić książkę na lupę i zadbać o to, aby dziecko mogło brać bezpośredni udział w zjawiskach przyrodniczych. Podczas zajęć w terenie można proponować dzieciom obserwację, doświadczenie i eksperyment, możemy również pozwolić sobie na nieskomplikowane obliczenia. Praca z mikroskopem będzie dla dzieci dodatkową atrakcją.
4. Organizacja zajęć, zabaw, doświadczeń – wprowadzając dodatkowe zabawy nie musimy się obawiać, że tracimy bezproduktywnie czas, dziecko uczy się przez zabawę, więc takie działanie jest przyjemną formą spędzania czasu i jednocześnie naturalnym sposobem uczenia się. Przedstawiona tabela zawiera propozycje, które można wykorzystać podczas lekcji.

H. Gutowska podkreśla funkcje i zadania wycieczki w pracy z dziećmi(1)

  • Ułatwia poznanie otaczającej rzeczywistości, umożliwiając jej obserwację i dostarczając materiału spostrzeżeniowego
  • Wpływa na rozwój mowy i myślenia
  • Rozwija sferę emocjonalną, budzi poczucie estetyki, wrażliwości na piękno przyrody
  • Wpływa na kształtowanie postaw społecznych, umożliwia współprzeżywanie, wspólne radowanie się, uczy koleżeństwa, dyscypliny społecznej, solidarności
  • Budzi przywiązanie do ojczystych stron, do swego kraju, najbliższego otoczenia, kształtuje postawę patriotyzmu
  • Przyczynia się do kształtowania zaradności, wytrwałości, wytrzymałości, umiejętności współdziałania, przezwyciężania trudności, uczy zachowania się w różnych sytuacjach
  • Zbliża szkołę do życia, pokazując ludzi, ich życie, pracę i wyniki tej pracy; powiązanie człowieka z przyrodą, współodpowiedzialność za zmiany w środowisku;
  • Budzi różnorodne zainteresowania, np. przyrodnicze, krajoznawcze
  • Uczy metod poznawania rzeczywistości

 

Eksperymenty, doświadczenia(2)
Nazwa zabawy, eksperymentu, doświadczenia Potrzebne materiały, 
informacje dotyczące organizacji
Charakterystyka i opis 
podejmowanych 
działań
Kopciuszek
  • sól i pieprz, 
  • łyżka plastikowa, 
  • wełna
Jak oddzielić sól od pieprzu? Po zmieszaniu drobno zmielonego pieprzu i soli potrzyj plastikową łyżkę o wełnę i przyłóż do mieszanki. Czarne ziarna pieprzu „podskoczą” 
do łyżki i zostaną oddzielone.
Wniosek: Plastikowa łyżka naładowała się elektrycznie wskutek pocierania o wełnę. Ładunek elektryczny przyciąga ziarna pieprzu. Ponieważ ziarna pieprzu są lżejsze niż ziarenka soli, nawet przy większej odległości przezwyciężą swój ciężar
Telefon
  • dwa plastikowe kubeczki, 
  • pojemniki po jogurcie, 
  • cienki sznurek o długości kilku metrów, 
  • nożyczki
Przebić nożyczkami otwór w dnie każdego kubeczka, pojemniczka. Przewlec sznurek przez oba otwory, zawiązać supły. Dwie osoby prowadząc rozmowę telefoniczną...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy