Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki szkolnej

21 sierpnia 2018

NR 16 (Lipiec 2016)

Jak skutecznie zapamiętać wiele informacji, czyli słow kilka o mnemotechnikach

0 24

Mnemotechniki umożliwiają bardzo szybkie zapamiętywanie informacji – w tempie, które nie jest możliwe przy tradycyjnym „kuciu”. Nie są niczym nowym dla ludzkości. Używane już były przez starożytnych Greków do zapamiętywania elementów przemówień i logicznych dysput.

Możliwości mózgu

Stosowanie technik pamięciowych nie wymaga użycia komputera, komórki ani nawet papieru. Osoba korzystająca z mnemotechnik pozwala mózgowi zapisywać informacje w sposób bardziej dostosowany do jego sposobu działania. Wiele mnemotechnik opiera się na budowaniu plastycznych obrazów, pełnych kolorów, gwałtownych zdarzeń. Dzieje się tak dlatego, że ludzki mózg potrafi znacznie dokładniej i trwalej zapamiętać nawet bardzo skomplikowane widoki niż abstrakcyjne cyfry czy nazwy. 

Umiejętność zapamiętywania miejsc, twarzy i zdarzeń w toku rozwoju ludzkiego gatunku miała szansę długo się rozwijać. Pismo i cyfry są wynalazkiem w porównaniu z długością trwania ludzkiego gatunku. Mnemotechniki były stosowane w starożytności (wiele współcześnie stosowanych technik wywodzi się z tego okresu), średniowieczu (były uczone w wielu szkołach, propagował je np. św. Tomasz z Akwinu). Wiele prostych mnemotechnik jest przekazywanych nadal z pokolenia na pokolenie. Mało kto nie słyszał zdania „Rzym na siedmiu piętrzy się wzgórzach”, pomagającego zapamiętać datę założenia Wiecznego Miasta (753 r. p.n.e.). Niestety, takie pojedyncze zdania służą raczej jako ciekawostka, a nie sposób na zapamiętywanie.  Po co?

Obecnie uczniowie mają wiele możliwości zapisywania i odnajdywania informacji. Mają zeszyty, podręczniki, książki i – przede wszystkim – nieskończone zasoby Internetu. Dlaczego zatem zadawać sobie trud i nauczać młode pokolenia technik stosowanych w zamierzchłej przeszłości? Powodów może być kilka. Po pierwsze, mnemotechniki są narzędziami, które można stosować wszędzie, bez dostępu do sieci internetowej i prądu. By z nich korzystać, nie jest potrzebne nawet światło słoneczne. Brak ograniczeń w dostępie zapewnia łatwość skorzystania w każdych warunkach. Drugim powodem jest całkowita legalność użytkowania. W przeciwieństwie do komórek i tabletów, nikt nie może zabronić, by uczeń wszedł na egzamin z własnym mózgiem. Po trzecie, stosując mnemotechniki, ćwiczymy mózg, który nieużywany, degeneruje się. Im częściej korzystamy z mózgu, tym więcej pozostaje połączeń między komórkami i tym więcej wytwarza się nowych powiązań. Po czwarte, korzystanie z mnemotechnik wymaga kreatywności i wyobraźni, a zatem używając ich, ćwiczymy te, powszechnie uznawane za pożyteczne, umiejętności. 

Im częściej korzystamy z mózgu, tym więcej pozostaje połączeń między komórkami i tym więcej wytwarza się nowych powiązań.

Kiedy się przydają?

Techniki pamięciowe można wykorzystywać już od pierwszych klas szkoły podstawowej. Można za ich pomocą uczyć dat, kolejności faktów czy faz procesów biologicznych, mogą pomóc w zapamiętaniu wzorów czy słówek z języka obcego. Możliwości ich stosowania są zależne tylko od naszej wyobraźni i zaangażowania.

Jak stosować?

Pierwszą zasadą mnemotechnik jest to, że każdy mózg zapamiętuje inaczej. Każdy z nas ma inne wspomnienia, inne doświadczenia i co za tym idzie, inne skojarzenia. Dlatego też najtrwalsze połączenia i najsilniejsze ślady pamięciowe są wytwarzane, gdy uczący się sam tworzy własne unikatowe skojarzenia. Należy zachęcać uczniów, by sami wymyślali plastyczne obrazy, a nie opierali się wyłącznie na gotowych przykładach. Sam proces tworzenia skojarzeń może być b...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy