Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki szkolnej

14 sierpnia 2018

NR 17 (Wrzesień 2016)

Zajęcia w lesie – realizowane przez nauczyciela

326

Wydaje się, że program zajęć przedmiotów przyrodniczych jest bardzo napięty. Zorganizowanie zajęć te­renowych niejednokrotnie ze względów organizacyjnych i finansowych stoi pod znakiem zapytania. Nauczyciele chętnie korzystają z coraz szerszej oferty ośrodków edukacji przyrodniczej. Dziś prawie każde nadleśnictwo, park krajobrazowy, park narodowy posiada swój dział zajmujący się edukacją, gdzie w sposób przystępny ukazywany jest bogaty świat lasu. Na zajęcia z leśnikiem przyjeżdżają zarówno przedszkolaki, jak i uczniowie liceów. Jednak nie każda szkoła czy klasa może sobie pozwolić na dodatkowe ponoszenie kosztów. Niejednokrotnie zdarza się, że ośrodki ze względu na duże zainteresowanie nie mają wolnych terminów. W tym wypadku nauczycielowi pozostaje samodzielne przeprowadzenie zajęć, w których przybliży podopiecznym zagadnienie skomplikowanego ekosystemu leśnego. Oczywisty jest fakt, że każdy nauczyciel ma wypracowany swój sposób prowadzenia i przygotowywania się do zajęć.

Zagadnienia poruszane przez leś­ni­ctwo są dla wielu grup społecznych bardzo ciekawe, jednak dla osób, które na co dzień nie są związane z lasem, niejasne mogą być sformułowania zawarte w profesjonalnych publikacjach poświęconych lasom i leśnictwu. Nauczyciele próbujący poszerzyć swoją wiedzę niekiedy muszą przebrnąć przez niezrozumiałe słownictwo, jak urządzanie lasu, rębnia, wydzielenie i wiele innych. Jednak dzięki coraz szerszemu dostępowi do Internetu poszukiwanie wszelkich informacji jest dużo łatwiejsze. Pomocna w tłumaczeniu trudnych słów z zakresu leśnictwa jest m.in. encyklopedia leśna (//www.encyklopedialesna.pl), która zawiera wiele haseł związanych z lasem i leśnictwem. Przygotowując się do zajęć, warto odwiedzić również stronę Lasów Państwowych (//www.lasy.gov.pl), gdzie możemy zapoznać się z najnowszymi danymi dotyczącymi lasu. Warto zajrzeć do zakładki „Leśnictwo serwis profesjonalistów”, gdzie w dziale publikacje znajdują się przedstawione w przejrzysty sposób ciekawe zestawienia statystyczne. Mogą one nie tylko w prosty sposób zobrazować najważniejsze dane statystyczne o lasach w Polsce, ale również mogą być przydatne w przygotowaniu ciekawej prezentacji na lekcję. Koleją stroną internetową do wykorzystania podczas przygotowania się do zajęć z uczniami jest możliwość skorzystania z Banku Danych o Lasach  (//www.bdl.lasy.gov.pl), gdzie w zakładce las na mapach można za pomocą interaktywnej mapy wyświetlić dowolny fragment drzewostanu w Polsce.

POLECAMY

W przypadku prowadzenia zajęć terenowych prowadzonych w sąsiednim parku lub lesie dobrym pomysłem jest poprowadzenie zajęć z pomocą przewodników, kluczy do rozpoznawania flory i fauny. Z tego rodzaju książkami część uczniów może mieć pierwszy kontakt właśnie na zajęciach terenowych. Książki te można również wykorzystać na zajęciach kameralnych, np. oznaczając materiał roślinny, który został zebrany przez uczniów w ramach pracy domowej. Aktualnie oferta wydawnictw publikujących książki poruszające tematykę przyrodniczą jest bardzo szeroka. Jednak przy wyborze książki, która spełni swoją rolę na zajęciach terenowych, należy wziąć po uwagę kilka elementów, m.in.:

  • treść zawartą w książce, tzn., czy opis jest zrozumiały dla czytelnika i nie posiada naukowego żargonu;
  • stronę graficzną, szczególnie istotną przy florze, gdzie pomocne są informacje przedstawione w formie skróconej: o wysokości rośliny, ­porze kwitnienia, kolorze kwiatów. W przypadku zwierząt również powinny znaleźć się informacje mówiące o wielkości zwierzęcia, jego przybliżonej masie, porze godowej lub – w przypadku ptaków – okresach przylotów i odlotów.

Jeśli w przewodniku znajdują się zdjęcia, to należy zwrócić uwagę, aby gatunki na nich były widoczne w pełni, a użytkownik nie zastanawiał się, o jakim gatunku ze zdjęcia jest mowa, np. zdarza się, że przy opisach konkretnej rośliny zobrazowane jest jej siedlisko, w którym się znajduje, a nie opisany gatunek. Należy zwrócić uwagę, że dobry przewodnik nie musi zawierać zdjęć, a zamiast nich może zawierać rysunki, które niejednokrotnie lepiej oddają poszczególne cechy i różnice pomiędzy gatunkami czy osobnikami różnych płci. W przewodnikach istotny jest również format. Najlepiej, żeby publikacja, którą mamy posługiwać się w terenie, miała format nie większy niż B5.

Należy zwrócić uwagę, że dobry przewodnik nie musi zawierać zdjęć, a zamiast nich może zawierać rysunki, które niejednokrotnie lepiej oddają poszczególne cechy i różnice pomiędzy gatunkami czy osobnikami różnych płci. 

Podczas prowadzenia zajęć o lesie nauczyciel powinien również zaznajomić się z pojęciem lasu obecnym w ustawodawstwie polskim. Ustawa z dnia 28 września 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 101, poz. 444 z późn. zm.) o lasach w art. 3. szczegółowo opisuje, że las to grunt: 

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi, tzn. młodym pokoleniem*) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony, czyli: 

a) przeznaczony do produkcji leśnej (po wycięciu drzew zostanie posadzone nowe pokolenie*) lub 
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodoweg...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy