Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

7 września 2018

NR 14 (Marzec 2016)

Człowiek i środowisko – gra dydaktyczna

0 243

Gra dydaktyczna powstała w ramach zajęć „Edukacja ekologiczna i prozdrowotna” realizowanych na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i prowadzonych przez dr Renatę Dudziak. Gra ma na celu powtórzenie i utrwalenie wiadomości związanych z działem „Ochrona środowiska”. Zajęcia z użyciem tej gry zostały przeprowadzone kilkakrotnie dla gimnazjalistów z poznańskich szkół w ramach powtórki do egzaminu gimnazjalnego. Autorkami są Marta Sowińska, Sylwia Wieczorek oraz Katarzyna Kulus, które ukończyły Wydział Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierunek: biologia, specjalność: nauczanie biologii i przyrody. 

Potrzebne będą:

  • białe kartki, długopisy (po kilka dla każdej grupy),
  • kolorowe karteczki (dziewięć żółtych, dziewięć niebieskich, sześć czerwonych, dziesięć zielonych, dziesięć brązowych),
  • torba, w której będą karteczki do losowania,
  • tablica do zapisywania punktów,
  • sprzęt multimedialny,
  • prezentacja do pobrania dostępna pod adresem: //tinyurl.com/czlowiekisrodowisko (wystarczy wejść na powyższą stronę, nacisnąć Pobierz plik, zapisać na komputerze i po uruchomieniu prezentacji wybrać opcję Tylko do odczytu).

Zasady gry

  1. Uczniowie dzielą się na grupy. Każda z grup wybiera kapitana oraz nazwę drużyny. Prowadzący zapisuje nazwy na tablicy.
  2. Prowadzący rozdaje każdej grupie kartki i długopisy.
  3. Jest 5 kategorii:
    - Globalne ocieplenie klimatu
    - Źródła energii
    - Ochrona przyrody
    - Ochrona środowiska
    - Odpady w środowisku
  4. Kapitan pierwszej grupy losuje kartkę, kolor kartki odpowiada właściwej kategorii. Na kartce dodatkowo zapisana jest cyfra, która odpowiada właściwemu zagadnieniu.
  5. Prowadzący odszukuje na prezentacji wybraną przez kapitana kategorię oraz właściwe zadanie i odczytuje pierwszą podpowiedź. Uczniowie zastanawiają się w obrębie grupy, co to za hasło. Proponowane odpowiedzi zapisują na kartkach. Prowadzący sprawdza, czy któreś propozycje są prawidłowe. Jeśli jakiejś grupie uda się odgadnąć pojęcie po pierwszej podpowiedzi, otrzymuje 5 punktów, jeśli nie, gra toczy się dalej. Analogicznie postępuje się przy kolejnych podpowiedziach, jednak za rozpoznanie pojęcia po dwóch podpowiedziach grupa otrzymuje 4 punkty, po trzech – 3 punkty, po czterech – 2 punkty, po pięciu grupa otrzymuje 1 punkt. Jeśli drużyna nie odgadnie hasła, otrzymuje 0 punktów. 
  6. Po rozpoznaniu hasła przez wszystkie grupy kapitan kolejnej losuje kolorową kartkę.
  7. Jeśli jakaś drużyna odgadnie hasło, musi poczekać, aż pozostałe grupy rozpoznają pojęcie. 
  8. Jeśli wszystkie grupy odgadną hasło, a do przeczytania zostaną jeszcze podpowiedzi, prowadzący może je odczytać w celu utrwalenia. 
  9. Gra kończy się po ustalonym czasie lub po rozpoznaniu wszystkich pojęć.
  10. Wygrywa drużyna, która uzyska największą liczbę punktów.

Kategoria: 

Globalne ocieplenie klimatu

1. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Proces zachodzący na wszystkich planetach, które posiadają atmosferę.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Proces wywoływany przez gazy cieplarniane, pyły oraz aerozole zawieszone w atmosferze.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Proces powodujący podwyższenie tem­peratury na Ziemi.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Zjawisko podnoszenia temperatury planety spowodowane obecnością gazów cieplarnianych w atmosferze.
5. Podpowiedź za 1 punkt


Hasło: Efekt cieplarniany

2. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Jego przyczyną jest nadmierne spalanie przez człowieka paliw kopalnych.
2. Podpowiedź za 4 punkty
W 90% spowodowany jest przez człowieka, natomiast wpływ czynników naturalnych szacuje się na 10%.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Jedną z konsekwencji tego zjawiska jest podniesienie się poziomu mórz i ocea­nów.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Pozytywnym aspektem tego zjawiska jest możliwość zagospodarowania wielu dotychczas nieużytkowanych rolniczo obszarów.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Na zmniejszenie tego zjawiska wpływają tzw. zielone płuca, czyli lasy równikowe.

Hasło: Globalne ocieplenie

3. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Trwały, nietoksyczny i chemicznie stabilny związek, który raz uwolniony może przebywać ponad sto lat w atmosferze.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Jeden z gazów cieplarnianych.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Jego emisja do środowiska przyczynia się do zanikania warstwy ozonowej w atmosferze ziemskiej.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Stosuje się go w produkcji urządzeń chłodzących i klimatyzacyjnych oraz w produkcji kosmetyków i dezodorantów.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Głównym źródłem są aerozole, klimatyzacja, lodówki.

Hasło: Freon

4. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Tworzą gazową powłokę wokół Ziemi. Przez tę powłokę przenika krótkofalowe promieniowanie słoneczne, które nagrzewa powierzchnię Ziemi. 
2. Podpowiedź za 4 punkty
Zatrzymują wypromieniowane z Ziemi promieniowanie cieplne. 
3. Podpowiedź za 3 punkty
Gromadzą się w górnej warstwie atmo­sfery.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Wulkany są ich naturalnym źródłem.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Przykładowe to: para wodna, dwutlenek węgla, metan, tlenek azotu.

Hasło: Gazy cieplarniane

5. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Jedna z warstw w atmosferze.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Warstwa chroniąca przed promieniowaniem ultrafioletowym, które jest szkodliwe dla organizmów żywych.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Ochronna warstwa, która jest bardzo ważna dla życia na Ziemi.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Składa się ze związku, który ma charakterystyczny świeży zapach powstający podczas wyładowań atmosferycznych.
5. Podpowiedź za 1 punkt


Hasło: Warstwa ozonowa

6. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Jej powstanie powoduje zwiększone natężenie promieniowania ultrafioletowego, które jest zabójcze dla organizmów żywych.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Źródłem jej powstania są freony, tlenki azotu, chlorek metylu i bromek metylu.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Jest to zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Występuje głównie w obszarach podbiegunowych.
5. Podpowiedź za 1 punkt


Hasło: Dziura ozonowa

7. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Zjawisko, podczas którego wprowadzone do atmosfery związki pod wpływem pary wodnej zawartej w powietrzu tworzą kwasy opadające na ziemię wraz z deszczem.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Kwasy, opadając, przedostają się do wód powierzchniowych i podziemnych i zanieczyszczają je.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Zjawisko będące przyczyną zakwaszania gleby.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Kwasy, opadając, powodują uszkodzenia różnych budynków, pomników i zabytków.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Są powodem obumierania drzew.

Hasło: Kwaśne deszcze

8. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Jeden z gazów cieplarnianych.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Związek wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Głównym źródłem jest spalanie paliw kopalnych, fermentacja odpadów, wylesianie.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Związek powstający podczas spalania i oddychania.
5. Podpowiedź za 1 punkt

Hasło: Dwutlenek węgla

9. Hasło

1. Podpowiedź za 5 punktów
Nienaturalne zjawisko, które spowodowane jest działalnością człowieka.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Zjawisko polegające na współwystępowaniu zanieczyszczeń powietrza, znacznej wilgotności powietrza oraz braku wiatru.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Składa się ze szkodliwych substancji, które mogą doprowadzić do astmy, przewlekłego zapalenia oskrzeli, niewydolności oddechowej.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Nazwa tego zjawiska powstała ze zbitki dwóch angielskich słów: smoke i fog.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Jest dużym problemem m.in. w Anglii, Krakowie.

Hasło: Smog

Kategoria: 

Źródła energii

1. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Substancje powstałe ze związków organicznych.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Zawierają węgiel, który jest uwalniany podczas spalania.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Nieodnawialne źródło energii.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Wykorzystywane są od wielu lat do pozyskiwania energii oraz ogrzewania budynków.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Przykładowe: węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny oraz klatrat metanu, torf.

Hasło: Paliwa kopalne

2. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Źródła energii, które zaspokajają około 11% zapotrzebowania ludzkości.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Są to źródła energii, których wykorzystywanie nie wiąże się z długotrwałym deficytem, ponieważ odnawiają się w krótkim czasie.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Przykładowe to: wiatr, promieniowanie słoneczne, odpady, pływy morskie, fale morskie oraz geotermia.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Są nazywane zielonymi źródłami energii.
5. Podpowiedź za 1 punkt

Hasło: Odnawialne źródła energii

3. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. 
2. Podpowiedź za 4 punkty
Wykorzystuje się go do produkcji energii przy pomocy turbin wiatrowych oraz do napędzania statków żaglowych.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Jego prędkość mierzona jest w węzłach.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Uzyskana energia elektryczna z energii ………… jest uznawana za ekologicznie czystą.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Przykładem są pasaty, monsuny, bryzy, feny

Hasło: Wiatr

4. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Początkowo ta energia wykorzystywana była w kalkulatorach, zegarach elektronicznych. 
2. Podpowiedź za 4 punkty
Energia uzyskiwana z promieniowania słonecznego. 
3. Podpowiedź za 3 punkty
Ten rodzaj energii przekształcany jest w energię cieplną za pomocą kolektora słonecznego.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Światowym liderem w pozyskiwaniu tej energii są Niemcy.
5. Podpowiedź za 1 punkt

Hasło: Energia słoneczna

5. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Kiedyś powszechnie wykorzystywana do napędu młynów, kuźni, tartaków.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Jeden z rodzajów odnawialnego źródła energii.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Energia, którą można wykorzystywać bezpośrednio do napędu maszyn.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Gospodarczo wykorzystywana energia mechaniczna płynącej wody.
5. Podpowiedź za 1 punkt

Hasło: Energia wodna

6. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Podstawowe źródło energii dla przemysłu, energetyki, transportu.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Rodzaj energii negatywnie wpływający na środowisko naturalne.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Źródła energii nieodnawiające się w krótkim czasie.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Ich źródłem są paliwa kopalne: węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny oraz klatrat metanu, torf.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Źródła energii, które ulegają wyczerpaniu.

Hasło: Nieodnawialne źródła energii

7. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Spalanie tego związku powoduje emisję m.in.: dwutlenku siarki, tlenków azotu, tlenków węgla do atmosfery.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Powszechnie stosowany jako paliwo energetyczne.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Skała osadowa pochodzenia roślinnego, która powstała głównie w karbonie.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Ma czarną barwę, matowy połysk, czarną rysę.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Jest wydobywany na Górnym Śląsku.

Hasło: Węgiel kamienny

8. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Uzyskiwane są z organizmów roślinnych, zwierzęcych lub mikroorganizmów.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Do jego produkcji jest potrzebny biokomponent.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Do jego produkcji wykorzystuje się m.in.: oleje otrzymywane z przetwórstwa roślin oleistych, oleje roślin niejadalnych, drewno i jego odpady, słomę.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Dzięki nim możliwe jest zmniejszenie zużycia ropy naftowej.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Jedne z odnawialnych źródeł energii.

Hasło: Biopaliwa

9. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Jeden z najważniejszych surowców energetycznych.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Ciekła kopalina.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Podstawowy surowiec przemysłu petrochemicznego.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Może skazić środowisko w dwóch sytuacjach – podczas poszukiwań i eksploatacji oraz w czasie transportu.
5. Podpowiedź za 1 punkt

Hasło: Ropa naftowa

Kategoria: 

Ochrona przyrody

1. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Obejmuje teren o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, który wyróżnia się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, edukacyjnymi, naukowymi, kulturowymi i społecznymi. Na tym obszarze ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Pełni istotną rolę w edukacji ekologicznej społeczeństwa.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Jedna z form ochrony przyrody.
4. Podpowiedź za 2 punkty
Jest ich w Polsce 23.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Najstarszym jest Białowieski Park Narodowy.

Hasło: Park Narodowy

2. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Jedna z form ochrony przyrody w Polsce.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Są tworzone ze względu na potrzebę objęcia ochroną cennych przyrodniczo, ale niewielkich powierzchniowo obiektów.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Pełnią ważną rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej. 
4. Podpowiedź za 2 punkty
To miejsce rekreacji i wypoczynku.
5. Podpowiedź za 1 punkt
Przykładem w Poznaniu może być Dębina, Bogdanka, Traszki Ratajskie.

Hasło: Użytek ekologiczny

3. Hasło
1. Podpowiedź za 5 punktów
Obiekt przyrody ożywionej lub nieożywionej o dużej wartości naukowej, historycznej, krajobrazowej.
2. Podpowiedź za 4 punkty
Może nim być okazałe drzewo, skupisko drzew, aleja, głaz narzutowy, skała.
3. Podpowiedź za 3 punkty
Najsłynniejszym i...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy