Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

21 czerwca 2018

NR 27 (Maj 2018)

Leśne lekcje

0 142

Już w starożytności odkryto dobroczynny wpływ przyrody na organizm człowieka. Obecne zmiany sposobu życia, aktywności, spędzania czasu wolnego, dominujący siedzący tryb pracy w zamkniętych pomieszczeniach sprawiają, że odkrycie z przeszłości zyskuje wielu zwolenników, przez co staje się znów aktualne. Współczesność to głównie podejmowanie aktywności w środowisku cyfrowym, czego konsekwencją może być odcięcie się od przyrody oraz zespół deficytu natury – termin ten jako pierwszy wprowadził Richard Louv, amerykański pisarz, eseista, dziennikarz. Louv stwierdził, że wiele psychosomatycznych dysfunkcji i zaburzeń rozwojowych może wynikać z braku lub ograniczeń kontaktu dzieci z naturą. Człowiek jest nieodłącznym elementem przyrody, rezygnowanie z kontaktów z nią doprowadza do zaburzeń ludzkiego organizmu. Wszelka aktywność w naturalnym środowisku wpływa na zaspokajanie potrzeby ruchu, wyostrza zmysły, wzmacnia odporność, ma również wpływ na rozwój inteligencji.

Koncepcja Leśnych Szkół (ang. Forest Schools) powstała już w latach 50. XX wieku w Skandynawii jako metoda prowadzenia edukacji przyrodniczej dzieci i młodzieży, również w Walii zyskała w latach 90. XX wieku szczególne miejsce, rozwijania kompetencji społecznych, sprawności fizycznej wiedzy i umiejętności przyrodniczych, dzieci i dorosłych. Leśne szkoły i przedszkola są formą edukacji funkcjonującą również w Japonii, Szwajcarii, Niemczech, Wielkiej Brytanii, USA czy Kanadzie.

Kontakt z przyrodą stał się integralną częścią estetoterapii, przykładem wykorzystującym dobroczynny wpływ lasu na organizm człowieka jest silwoterapia. Ta forma nazywana jest także drzewoterapią i ma ona na celu pobudzanie organizmu do samouleczenia, poprzez przebywanie w obecności drzew i krzewów. Liczne badania naukowe potwierdzają leczniczy wpływ drzew na organizm ludzki. Sylwoterapia wykorzystuje właściwości bakteriobójcze, przeciwzapalne i przeciwbólowe substancji zawartych w liściach, kwiatach i korze wielu drzew, a soki i olejki poprawiają samopoczucie i dodają sił. czerpią przyjemność z przebywania w środowisku leśnym.

Charakterystyka leśnych szkół i przedszkoli

  • Zajęcia odbywają się pod nadzorem wykwalifikowanych opiekunów, z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa wykorzystują tereny leśne.
  • Dominują grupy mało liczne zazwyczaj 10–12-osobowe. Taka liczebność pozwala na swobodę z wykluczeniem ryzyka, nauczyciel ma również szansę na indywidualne poznanie dziecka oraz określenie jego potrzeb i preferencji w zakresie nauki.
  • Dają możliwość spontanicznego doświadczania i poznawania świata za pomocą różnych zmysłów, co jest podstawą kreatywności i rozwoju wyobraźni.
  • Zapewniają regularny kontakt z naturą – bez względu na porę roku i temperaturę.
  • Nie wymagają zapewnienia budynku zazwyczaj znajdują się w zabezpieczonym wiatą miejscu w lesie. Daje to dużą swobodę bez ograniczania ścianami i meblami.
  • Wprowadzają nastrój tajemniczości i przygody, czyli coś co dzieci lubią najbardziej.
  • Kładą nacisk na nieszablonowe działanie, bezpośrednie doświadczanie, samodzielne poszukiwanie odpowiedzi, pracę zespołową i poleganie na sobie.
  • Słyną z hasła ,, Nie ma złej pogody – jest tylko złe ubranie”.
  • Sprzyjają nabywaniu pewności siebie, odporności na choroby, umiejętności koncentracji, pracy zespołowej oraz wymyślaniu gier.
  • Wprowadzają elementy pedagogiki waldorfskiej oraz Montessorii.
  • Wykorzystuje jedynie naturalne pomoce dydaktyczne rezygnując np. z zeszytów i książek.
  • Pozytywnie wpływają na rozwój: świadomości, rozumowania, umiejętności obserwacji, koncentrację, wzrok, umiejętności poznawcze, umiejętność rozwiązywania problemów, umiejętności cieszenia się, odporności na stres.

Dzięki silwoterapii uczniowie: 

  • uczą się przestrzegania zasad bezpieczeństwa,
  • łagodzą negatywne zachowania (nadmierne pobudzenie, apatię, agresję),
  • poprawiają koncentrację uwagi
  • rozwijają aktywność ruchową, 
  • nabywają poczucie bezpieczeństwa, 
  • integrują się ze środowiskiem naturalnym,
  • wzmacniają poczucie własnej wartości,
  • mają możliwość polisensorycznego poznawania świata (faktura, zapach, smak, odgłos).

Propozycje zabaw edukacyjnych

Mapa lasu

Cele:

  • rozbudzanie ciekawości
  • rozwijanie orientacji przestrzennej
  • nabywanie umiejętności pracy w zespole
  • rozwijanie pamięci i koncentracji
  • umiejętność oceniania odległości skali i miejsca

Potrzebne materiały:

  • patyki
  • ołówe 
  • długopis 
  • kartki samoprzylepne

Przebieg:

Wybierz główne miejsce w lesie, bazę, wokół której uczniowie będą prowadzili poszukiwania i będą tworzyli mapę. Każdy uczeń szuka dwóch patyków: jeden długości ręki, a drugi krótszy o połowę. Dłuższe patyki ułóżcie na ziemi, jak szprychy koła rowerowego, a krótszymi połączcie je na obwodzie tego koła. Po wykonaniu koła każde dziecko staje przed swoim krótszym patykiem, mając za sobą trójkąt złożony z dwóch długich i jednego krótkiego patyka. W tym trójkącie położy pięć rzeczy, które znajdzie, idąc 50 metrów przed siebie. Każdy idzie na wprost przed siebie w linii prostej 10 metrów – można je zmierzyć krokami – i zatrzymuje się. Podnosi coś, co tam zobaczy, na przykład liść, patyk, kamyk, łupinę orzecha czy szyszkę i tak dalej aż zbierze 5 rzeczy. Pierwszą rzecz kładziemy najbliżej środka koła, drugą nieco dalej w stronę krawędzi, i tak po kolei wszystkie pięć przedmiotów, aż ostatni znajdzie się przy krótkim patyku na obwodzie koła. Jeśli ktoś zauważył wodę, rysuje falowaną linię na ziemi obok przedmiotu znalezionego w jej pobliżu. Mając gotową mapę omówcie znalezione przedmioty – do czego służą w przyrodzie, jak mogą posłużyć człowiekowi oraz zwierzętom? Czy ktoś szczególnie lubi któryś znaleziony przedmiot i dlaczego? Możecie też porozmawiać o tym, czego człowiek potrzebuje, żeby przeżyć w lesie. Jakich na przykład potrzebujemy materiałów do zbudowania sobie schronienia? Jakie rośliny można bezpiecznie jeść?

Poszukiwania żołędzi

Cele:

  • rozwijanie wyobraźni
  • kształtowanie orientacji przestrzennej
  • usprawnianie pamięci

Potrzebne materiały:

  • mała torebka
  • pojemnik
  • wiaderko dla każdego 

Przebieg:

Wyobraźcie sobie, że jesteście wiewiórkami, jest jesień, a wy zbieracie żołędzie i ukry...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy