Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

21 sierpnia 2018

NR 16 (Lipiec 2016)

Orientacja w terenie

252

Scenariusz lekcji

✔Temat zajęć: Orientacja w terenie

✔Liczba godzin lekcyjnych: 2 x 45 minut

✔Adresaci: uczniowie gimnazjum oraz liceum

✔Przedmiot: przyroda, biologia

✔Celem zajęć jest zapoznanie kształcenie umiejętności orientowania się w terenie oraz utrwalenie wiadomości związanych z tym działem.  

✔Cele szczegółowe:
W zakresie wiadomości uczeń:

  • definiuje pojęcia: azymut, parokrok,
  • wylicza sposoby określania kierunków świata,
  • podaje cechy przedmiotów terenowych, które są pomocne w oznaczaniu stron świata,
  • wyjaśnia, co to jest busola oraz z jakich elementów się składa, 
  • opisuje sposób określania azymutu,
  • rozpoznaje znaki topograficzne,
  • wyjaśnia, co to jest plan,
  • wymienia różnice pomiędzy planem a mapą.

W zakresie umiejętności uczeń:

  • wyznacza w terenie za pomocą busoli kierunki świata,
  • oznacza azymut w terenie,
  • wykorzystuje parokrok do obliczenia odległości pomiędzy obiektami w terenie,
  • odnajduje obiekty w terenie maszerując na azymut,
  • przelicza skalę.

Postawy i przekonania:

  • doskonalenie zdolności posługiwania się busolą, mapą,
  • przejawia odpowiedzialność za pracę w grupie,
  • bezpiecznie zachowuje się na zajęciach,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach.

✔Środki dydaktyczne:

  • karta pracy (załącznik 1),
  • koperty z zadaniami (załącznik 2),
  • busola (dla każdego z uczniów),
  • miara,
  • mapa parku.

✔Strategie nauczania:

  • operacyjna.

✔Formy pracy:

  • zbiorowa, w grupach.

✔Metody nauczania:

  • metody oparte na słowie: pogadanka,
  • metody oparte na działaniu praktycznym: ćwiczenia w terenie, karta pracy,
  • metody oparte na samodzielnym dochodzeniu do wiedzy: praca z mapą.

Przebieg lekcji:

I Faza przygotowawcza:

  • Przywitanie uczniów.
  • Czynności organizacyjno – porządkowe oraz przypomnienie uczniom zasad właściwego zachowywania się na zajęciach terenowych..  
  • Wyjście do parku/lasu.
  • Nauczyciel rozdaje uczniom karty pracy (załącznik 1) i podkładki oraz prosi o wykonanie zadania 1 na karcie pracy. Rozwiązanie łamigłówki jest tematem zajęć.

II Faza realizująca:

  • Prowadzący prowadzi pogadankę na temat sposobów określania kierunków świata. Uczniowie zastanawiają się, jakie cechy przedmiotów w terenie mogą być użyteczne przy oznaczaniu stron świata. 
  • Nauczyciel wręcza każdemu z podopiecznych busole, pyta dzieci, co to za przyrząd, do czego służy oraz z jakich elementów jest zbudowany. Uczniowie uzupełniają zadanie 2 na karcie pracy.
  • Prowadzący pyta uczniów, co to jest azymut i czy wiedzą, w jaki sposób się go określa. Następnie przedstawia podopiecznym zasady określania i pomiaru azymutu magnetycznego: aby określić azymut magnetyczny w kierunku na dany przedmiot należy stanąć twarzą w kierunku obserwowanego przedmiotu i ustawić busolę tak, by linia celowania pokryła się z kierunkiem obserwacji. Następnie należy obracać ruchomy pierścień busoli w taki sposób, by północny koniec igły magnetycznej pokrył się z kierunkiem północy lub 0º na podziałce. Przy muszce odczytać wartość na podziałce, która stanowi azymut magnetyczny określanego kierunku. Uczniowie uzupełniają pierwszą kolumnę w zadaniu 3 na karcie pracy.
  • Następnie nauczyciel wyjaśnia podopiecznym, co to jest parokrok (to para kroków człowieka, czyli dwa kroki. Średnia długość parokroku przeciętnego człowieka wynosi około 1,2 m. Aby wyliczyć odległość w terenie, wystarczy pomnożyć liczbę wykonanych parokroków przez wyznaczoną długość kroku danego człowieka). Prowadzący dzieli uczniów na 4 grupy, prosi, by każda grupa wybrała jedną osobę i zmierzyła za pomocą miary długość jej parokroku. Następnie każda z grup ma za zadanie odmierzyć odległość za pomocą parokroków pomiędzy miejscem zbiorki a obiektami, których azymut był określany i uzupełnić drugą kolumnę w zadaniu 3 na karcie pracy. Prowadzący sprawdza poprawność wykonania zadania. 
  • Uczniowie pozostają w grupach. Każdej drużynie nauczyciel wręcza mapę oraz prosi by wykonała zadanie 4 na karcie pracy. Grupy wyruszają w trasę w kilku minutowych odstępach czasowych. 
  • Podopieczni po przejściu trasy wracają na miejsce zbiórki. Gdy wszystkie grupy powrócą, następuje wspólne sprawdzenie tabeli. Prowadzący kontroluje poprawność wykonania poszczególnych zadań, koryguje ewentualne błędy oraz odpowiada na pojawiające się pytania. 

III Faza podsumowująca:

  • W ramach utrwalenia wiadomości uczniowie wyruszając z miejsca zbiórki liczą kroki, by w przybliżeniu określić odległość do szkoły. Wynik zapisują na karcie pracy w zadaniu 5 w podpunkcie a). 
  • Powrót do szkoły.
  • Po przyjściu na miejsce uczniowie w klasie mierzą na mapie (za pomocą linijki) odległość od punktu zbiórki w parku do budynku szkoły. Zapisują wynik w zadaniu 5 w podpunkcie b). Następnie korzystając ze skali mapy obliczają rzeczywistą długość tej trasy i porównują uzyskany wynik z wynikiem z podpunktu a).
  • Nauczyciel podsumowuje zajęcia terenowe, zadaje zadanie domowe (załącznik 3), ocenia aktywność i zaangażowanie każdego z uczniów oraz prosi ich o wypełnienie ankiety ewaluacyjnej (załącznik 4).
  • Pożegnanie uczniów.

Literatura:

  • //openclipart.org/ data dostępu: 25.05.2015
  • //www.spala.pl/zwiedzanie/mapa_spaly/ data dostępu: 25.05.2015
  • //geoportal.gov.pl/ data dostępu: 25.05.2015
  • Becmer K. i inni, 2003, Terenowa edukacja środowiskowa na trasie ścieżki przyrodniczej – Port Drzewny, zeszyt 2, Regionalne Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, Przysiek

Załącznik 1.  karta pracy

Zadanie 1. Zaczynając od wskazanego pola idź zgodnie z podpowiedziami {2→, 1↓}; {2↓, 1←}; {2→, 1↓}; {1→, 3↑}; 
{1→, 2↑}; {1→, 2↓}; {2→, 1↓}; {1←, 2↑}; {2←, 3↓}; {3→, 1↓}; {4←, 2↑}; {1←, 3↑}; {2←, 1↓}; {2→, 2↓}; {3→, 2↑};...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy