Dołącz do czytelników
Brak wyników

Akademia rozwoju

18 lipca 2018

NR 22 (Lipiec 2017)

Poczuć swoją wartość

0 58

Poczucie własnej wartości – każdy z nas chciałby je mieć. Dzięki niemu jesteśmy bardziej zadowoleni z siebie, z tego, co robimy, z życia. Zachowujemy się z większą pewnością siebie. Mamy odwagę i dążymy do realizacji swoich marzeń. Wybieramy to, co nam służy i jest dla nas naprawdę dobre. Skąd się bierze? Dlaczego czasami go brakuje? I jak można je mądrze budować?

Poczucie własnej wartości to uogólniona postawa człowieka wobec samego siebie, którą – jak każdą inną postawę – budują trzy elementy:

  • intelektualny, czyli to, jak człowiek postrzega sam siebie, jak ocenia to, kim jest i co robi, jakie ma myśli i przekonania na swój temat, 
  • emocjonalny, czyli jakie uczucia żywi w stosunku do siebie, czy siebie lubi, szanuje, akceptuje, czy uważa, że zasługuje na miłość,  
  • behawioralny, czyli w jaki sposób zachowuje się wobec siebie, jak siebie traktuje, na ile umie zadbać o siebie i zaspokojenie swoich potrzeb. 

Poczucie własnej wartości to nie chwilowe dobre myśli o sobie, ulotne zadowolenie z tego, co się zrobiło, czy zadbanie o siebie raz na jakiś czas. To trafna i uczciwa samoocena oraz głęboka wiara w to, że jest się po prostu dobrym, ważnym i kompetentnym. To odczuwanie samoakceptacji i sympatii do siebie niezależnie od doświadczanych porażek, popełnianych błędów czy krytyki ze strony innych. To także regularność i konsekwencja w dbaniu o siebie oraz takie działania, które potwierdzają, że jest się dla siebie kimś najważniejszym, kto ma prawo dążyć do szczęścia.

Sprawdź:

Poczucie własnej wartości wyrażają m.in. poniższe stwierdzenia. Zaznacz te, które są ci bliskie i w które naprawdę wierzysz:

  1. Jestem osobą wartościową i ważną.
  2. Uważam, że posiadam wiele pozytywnych cech.
  3. Lubię siebie.
  4. Ogólnie rzecz biorąc, jestem z siebie zadowolony.
  5. Zasługuję na szczęście.
  6. Ufam sobie – podpowiedziom mojego umysłu, temu, co myślę, widzę, słyszę, czuję.
  7. Jestem wystarczająco dobry taki, jaki realnie jestem. 
  8. Czuję się tak samo dobry, jak inni ludzie.
  9. Potrafię robić różne rzeczy tak dobrze, jak większość innych ludzi.
  10. Zasługuję na dobroć i szacunek ze strony swojego otoczenia.
  11. Szanuję ludzi i staram się być dobry dla osób wokół mnie.
  12. Nikt – ani ja, ani ktoś inny – nie żyje na świecie po to, aby spełniać oczekiwania innych.
  13. Umiem samodzielnie zdecydować, co jest dla mnie dobre.
  14. Mam prawo do swoich poglądów i wyborów.
  15. Mam odwagę podejmować nowe wyzwania i dokonywać zmian w swoim życiu.
  16. Pozwalam sobie i innym popełniać błędy, bo rozumiem, że to nieodłączna część nauki.
  17. W tym, co robię, dążę, aby być zdrowym, szczęśliwym i spełnionym.
  18. Z którymi przekonaniami identyfikujesz się najbardziej? Które jest ci najtrudniej przyjąć i stosować w życiu?

Między pychą a wstydem

Wiele osób utożsamia poczucie własnej wartości z samozachwytem, samouwielbieniem, samolubnością, silnym egocentryzmem. Tymczasem jest to zrównoważona postawa, która znajduje się dokładnie między dwiema skrajnościami – niekonstruktywnym wstydem i równie niekonstruktywną pychą. Takie wypośrodkowanie sprawia, że ma dać ona w efekcie stabilność emocjonalną.

Osoba z zaniżonym poczuciem własnej wartości odczuwa wstyd Osoba ze zdrowym poczuciem własnej wartości odczuwa radość, wdzięczność, pokorę Osoba z zawyżonym poczuciem własnej wartości odczuwa pychę
  • Nie szanuje siebie, żywi do siebie pogardę.
  • Ma niepochlebne i nieprawdziwe zdanie o sobie.
  • Uważa się za gorszą, mniej ważną, zupełnie bezwartościową.
  • Wątpi w siebie.
  • Zachowuje się w uległy i poddańczy sposób, nieustannie przeprasza, ustępuje, wycofuje się.
  • Trudno jest jej znosić porażki innych – czasami przejmuje za nie odpowiedzialność.
  • Aby nie zmieniać zdania o samej sobie, dokonuje porównań, w których wychodzi gorzej, zawyża zasługi i wartość innych
  • Dobrze zna siebie.
  • Akceptuje siebie.
  • Potrafi być dumna z tego, kim jest i jaka jest.
  • Uważa się za człowieka tak samo wartościowego jak inni – z pełnym repertuarem swoich wad i zalet.
  • Potrafi doceniać innych, ale także i siebie.
  • Jest cierpliwa.
  • Sukcesy innych sprawiają jej radość, a porażki – zasmucają.
  • Nie ma potrzeby porównywać się z innymi.
  • Jest zapatrzona w siebie, próżna, narcystyczna.
  • Uważa, że jest kimś zdolniejszym, ważniejszym i lepszym od innych.
  • Jest przeświadczona o własnej nieomylności.
  • Zachowuje się w dominujący, arogancki sposób, nieustannie żąda i czegoś oczekuje.
  • Trudno jest jej znosić sukcesy innych – czasami próbuje przypisać sobie ich zasługi.
  • Aby nie zmieniać zdania o samej sobie, dokonuje porównań, w których wychodzi korzystniej, umniejsza zasługi i wartość innych.
Zaznacz, gdzie znajduje się twoje poczucie własnej wartości. Czy bliżej mu do któregoś bieguna? 
Jeśli tak, jakie ponosisz tego konsekwencje?
Destrukcyjny wstyd    Destrukcyjna pycha
Jeśli rozpoznajesz w sobie nadmiar wstydu, warto, abyś:
  • Traktował siebie przynajmniej z takim szacunkiem, jakim obdarzasz innych.
  • Zaczął przyjmować komplementy od innych bez jakichkolwiek dyskusji i tłumaczeń.
  • Dziękował sobie za to, co robisz (nawet jeśli to twój obowiązek).
  • Uznawał, że dobre rzeczy w twoim życiu to również twoja zasługa.
Jeśli rozpoznajesz w sobie nadmiar pychy, warto, abyś:
  • Traktował innych z szacunkiem.
  • Zaczął mówić ludziom miłe rzeczy.
  • Dziękował za to, co inni robią dla ciebie (nawet jeśli należy to do ich obowiązków).
  • Gratulował innym sukcesu i cieszył się razem z nimi.

Dla osób z bardzo wysokim poziomem niekonstruktywnego wstydu I. Majewska-Opiełka, polska psycholog zajmująca się rozwojem osobistym, proponuje ćwiczenie-eksperyment pt. „Uwaga, idę”. 

„Uwaga, idę”

Kiedy będziesz szedł ulicą albo korytarzem, gdzie mijasz inne osoby, wyprostuj plecy, unieś głowę i postaraj się iść w taki sposób, aby inni ustępowali ci drogi. Podczas tego ćwiczenia zachowaj spokój i spróbuj wyzwolić w sobie jak największą energię i pewność siebie. Zadbaj o to, aby nikogo nie popychać, nie potrącać z agresywną irytacją. Nie uchylaj się też przesadnie. Nie bój się, w ten sposób nie będziesz niebezpieczny ani dla innych, ani dla siebie. Pamiętaj, że to ćwiczenie to eksperyment, a to oznacza, że może on nie wyjść za pierwszym razem. Ważne, abyś nie poddawał się i podjął tyle prób, aby osiągnąć w końcu zamierzony cel. 

Źródło: opracowanie własne na podstawie  I. Majewska-Opiełka, Poczucie własnej wartości w działani...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy