Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pomysł na lekcję

10 września 2018

NR 13 (Styczeń 2016)

Zielone laboratorium w szkolnym ogrodzie. Spróbujcie!

0 185

Poznawanie przyrody poprzez obserwację i badanie nie musi być zarezerwowane dla laboratoriów naukowych czy instytutów badawczych. Wielu przyrodników pracujących w szkole zaprasza uczniów do wspólnego odkrywania świata natury, zakładając w szkolnych ogródkach eksperymentalne rabaty, obserwatoria ornitologiczne czy azyle dla owadów.

Klasa, korytarz, sala gimnastyczna czy boisko to podstawowe elementy szkolnego ekosystemu. Tymczasem najbliższe otocznie szkoły jest często dla uczniów terra incognita, miejscem zarezerwowanym dla równo przystrzyżonego trawnika i wypielęgnowanych tui. Jak to zmienić? Przyszkolne trawniki nawet w dużym mieście doskonale nadają się do stworzenia biologicznej stacji badawczej. Ziołowo-warzywne rabaty, budki lęgowe, domki dla owadów to naturalne przestrzenie do prowadzenia obserwacji przyrody. Są dostępne cały rok, a ich założenie nie wymaga znaczących nakładów finansowych. „Życie na Ziemi nie rozwinęło się w sterylnym szkle na zapleczu laboratorium, ani w pracowni biologicznej tylko w oceanach zasobnych w różne związki chemiczne. Otacza nas ono ze wszystkich stron. Żeby je dostrzec, wystarczy wyjść do parku, ogrodu. Zajrzeć do doniczki na parapecie lub akwarium” – mówi Stanisław Łoboziak, biolog i pasjonat przyrody, koordynator laboratorium biologicznego w Koperniku.

Żywe laboratoria w przyszkolnych ogródkach powstają m.in. dzięki pracy uczniów i nauczycieli działających w Klubach Młodego Odkrywcy. Podczas ostatniego forum KMO, które odbyło się w listopadzie w Centrum Nauki Kopernik, opiekunowie klubów wzięli udział w warsztatach, pokazujących jak zamienić ogródek w teren obserwacji i badań. W miejsce, w którym uczniowie samodzielnie mogą poszukiwać odpowiedzi na pytania o prawa natury. „Przyrodniczy azyl uczy cierpliwości. Nie powstanie od razu. Zasiejemy nasiona, postawimy domki, ale owady i ptaki nie pojawią się z dnia na dzień. Będziemy na nie czekać i cieszyć się z każdego nowego gatunku. To świetna okazja, by nauczyć się czerpać radość z bliskości przyrody, uważnie ją obserwować i coraz lepiej rozumieć” mówi Anna Piotrowska z Akademii Przyrody Kumak, prowadząca warsztaty dla nauczycieli. Przyrodnicze azyle dają mo­ż­liwość prowadzenia doświadczeń i eksperymentowania w czasie dłuższym niż 45-minutowa lekcja. Uczniowie, którzy dzięki temu lepiej poznają żyjące wokół nich rośliny i zwierzęta, uczą się je cenić i chronić.

Eksperymentuj – jesteś w szkole

Dlaczego tworzenie w szkole okazji do samodzielnego odkrywania świata przez uczniów jest takie ważne? Prof. Lutz Fiesser z Wyższej Szkoły Pedagogicznej we Flensburgu podkreśla, że najlepiej uczymy się poprzez badanie oraz dociekanie. Prof. Fiesser najpierw założył „Phänomentę“ – pierwsze samodzielne centrum nauki w Niemczech, a następnie opracował koncepcję wprowadzenia do szkół stacji eksperymentalnych, z których uczniowie mogą swobodnie korzystać. „Jednorazowa wizyta w centrum nauki może być zbyt krótka, aby dzieci odkryły w sobie potencjał badacza. Potrzeba kilku miesięcy, a nawet kilku lat, żeby nauczyć się samodzielnie stawiać pytania badawcze i poszukiwać odpowiedzi poprzez eksperymenty i współpracę” – zauważa Fiesser. Centrum nauki może inspirować i rozbudzać ciekawość. Warto, aby zachęcone do samodzielnych poszukiwań dzieci mogły je kontynuować również w szkole. Szkolne stacje badawcze uzupełniają lekcje, a uczniowie mogą przeprowadzać przy nich własne eksperymenty. Co równie ważne, dłuższa obecność takich stacji w szkole wzmacnia pozytywne nastawienie do przedmiotów przyrodniczych i ścisłych.

Zielone laboratorium

Doskonałą stacją doświadczalną może być właśnie szkolny ogródek. Co zrobić, aby wyrosła tam łąka, pojawiły się owady, ptaki czy małe ssaki, np. jeże? Jak wykorzystać to naturalne laboratorium w procesie edukacyjnym? Przede wszystkim warto to wcześniej zaplanować. Zima stanowi doskonały okres na przygotowania. Na początek zaplanujmy mały ogródek. Trzy, cztery przedzielone ścieżkami rabaty wystarczą, by prowadzić obserwacje i eksperymenty. Włączmy uczniów w proces planowania i tworzenia koncepcji ogrodu. Ich udział w wyborze miejsca i określaniu charakteru zielonej stacji badawczej sprawi, że chętniej zaangażują się w praktyczne działania związane z prowadzeniem badań na grządkach. Wspólnie planujmy obserwacje i doświadczenia. Wsłuchajmy się w p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy