Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z praktyki szkolnej

14 sierpnia 2018

NR 17 (Wrzesień 2016)

Trochę Zielona Szkoła. Pomysł na powtórzenie w terenie

0 30

Po wakacjach pogoda najczęściej dopisuje i mamy wtedy często czas na Zieloną Szkołę, połączoną z wyjazdem poza miejsce zamieszkania. Ale co zrobić, kiedy z różnych powodów taki wyjazd nie jest możliwy? Oto propozycja: należy zorganizować Trochę Zieloną Szkołę, czyli taką, w której zajęcia odbywają się w pobliżu miejsca zamieszkania uczniów, ale dzieci nocują w domu, a na wybrane posiłki, np. na obiad, przychodzą do szkolnej stołówki. Jest to rozwiązanie wielokrotnie sprawdzone przez autorkę niniejszego artykułu i godne polecenia. 

Przygotowanie zajęć mających na celu powtórzenie wiedzy i utrwalenie umiejętności wymaga od nauczyciela dużego wysiłku i pomysłowości. Chodzi o to, by tego typu zajęcia nie były nudne i nie kojarzyły się tylko z tym, co już było i z przygotowaniem do sprawdzianów pisanych w szkolnych ławkach. 

Planowanie zajęć powtórzeniowych w terenie może przy tym okazać się fascynującą pracą twórczą, polegającą na sztuce umiejętnego łączenia bogactwa Małej Ojczyzny z wybranymi zagadnieniami zawartymi w Podstawie Programowej, a niekiedy wykraczającej poza nią. Bywają przecież uczniowie, którzy już na szkolnym starcie umieją bardzo dużo i nauczyciel ma obowiązek zadbać o to, by nie nudzili się na zajęciach, ale sięgali po nową wiedzę i umiejętności.

Zamieszczone niżej propozycje zadań stanowią przykłady wykorzystania walorów najbliższego środowiska do utrwalenia wybranych wiadomości i umiejętności, zdobytych w ciągu roku szkolnego. Zadania są dobrane w taki sposób, aby pokazać, że każdy zakątek naszego kraju jest kopalnią pomysłów na niezapomniane zajęcia powtórzeniowe. 

Kilka podstawowych zasad dotyczących organizacji Trochę Zielonej Szkoły

  1. Zajęcia w Trochę Zielonej Szkole powinny trwać 4–5 dni (chodzi o wyraźny odpoczynek od siedzenia w szkolnych ławkach w czasie, gdy na podwórku jest ciepło, a przyroda zaprasza do siebie na wszystkie możliwe sposoby: śpiewem ptaków, zapachami, pięknem kwiatów i liści, szumem rześkiego wiatru).
  2. Czas rozpoczęcia, trwania i zakończenia zajęć powinien pokrywać się z czasem przewidzianym na zwykłe zajęcia szkolne (należy przewidzieć to, że uczniowie uczestniczą w zajęciach pozalekcyjnych w szkole, domach kultury, itp.)
  3. Do organizacji zajęć należy włączyć uczniów, rodziców, w miarę możliwości innych nauczycieli oraz osoby i ­­­­instytucje działające na rzecz oświaty, np. leśników, pracowników muzeów, domów kultury, itp.
  4. Rozpoczęcie zajęć poprzedza opracowanie kontraktu, co ułatwi dalszą pracę.
  5. Każdy uczeń przychodzi na zajęcia w odpowiednim stroju i obuwiu, z wyposażeniem w suchy prowiant i wodę, sprzęt i pomoce dydaktyczne niezbędne do realizacji zadań przewidzianych na dany dzień.
  6. Zakres powtarzanych treści należy dostosować do wieku i możliwości uczniów.
  7. Pomimo, że zajęcia w Trochę Zielonej Szkole mają charakter głównie powtórzeniowy, należy zadbać o to, by w każdym dniu ich trwania pojawiła się choćby maleńka porcja nowej wiedzy, nowych umiejętności i nowych odkryć.
  8. Podczas zajęć w Trochę Zielonej Szkole wskazane jest przeprowadzenie kilku małych sprawdzianów (niekoniecznie na kartkach czy w zeszytach) – ustne, zespołowe formy, połączone z praktycznym działaniem będą szansą na otrzymanie dobrych ocen przez wszystkie dzieci, także te, którym pisanie i praca indywidualna sprawiają trudności. 
  9. Należy czuwać nad tym, by wszyscy uczniowie na miarę swoich możliwości angażowali się w przebieg zajęć. 

Podczas zajęć w terenie nie ma czasu na błądzenie

Jak wyznaczyć kierunki w terenie? Uczniowie z reguły znają kilka sposobów wyznaczania kierunków, ale proponuję, aby odpowiedzi na to pytanie dzieci poszukały w rozmaitych źródłach informacji naukowej. Zadanie należy potraktować jako przygotowanie do zajęć. Potem – już podczas zajęć należy zweryfikować wiedzę w terenie, wykorzystując zarówno obserwacje i działania zgodnie z instrukcjami, jak i kompas (do sprawdzania prawidłowości wyznaczonych kierunków).

Podczas zajęć potrzebne będą: kompas, zegarki ze wskazówkami, instrukcje w formie rysunków do wyznaczania kierunków świata za pomocą zegarków i słońca (dla każdego ucznia).

Przebieg zajęć:
Zajęcia należy zacząć od prezentacji pracy domowej – zgromadzenia różnych sposobów wyznaczania kierunków świata. Oto przykłady:
✔w słoneczny dzień 

  • za pomocą cienia – w południe stajemy tyłem do słońca – nasz cień będzie wskazywał Północ, za nami będzie Południe, lewa ręka wskaże Zachód, prawa – Wschód;
  • za pomocą zegarka ze wskazówkami i Słońca – wycelować wskazówkę godzinową zegarka w stronę Słońca; podzielić na połowę kąt między wskazówką godzinową a godziną 12:00 na tarczy zegara – linia podziału zakończona strzałką wskaże Południe; po przeciwnej stronie będzie Północ; jeśli staniemy twarzą do Północy, pozostałe kierunki nazwiemy podobnie jak przy pomocy cienia;

    Rys. 1....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Biologia w Szkole"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy